Loading...

Thứ Năm, ngày 04 tháng 2 năm 2016

Ký TPP tại Auckland, NZ

Ký TPP tại Auckland, NZ


Từ 4g30 sáng nay Việt Nam đã chính thức đặt bút ký vào một hiệp định (HĐ) có tầm vóc lịch sử và tính toàn cầu rất cao - là HĐ TPP.Hiệp định được 12 bộ trưởng thương mại, kinh tế của 12 quốc gia là Mỹ, Nhật, Canada, Australia, New Zealand, Mehico, Chile, Peru, Malaysia, Singapore, Brunei và Việt Nam. 

 Nói là tầm vóc lịch sử vì các nhà kinh tế và giới chuyên môn (về đàm phán) cho rằng TPP là hiệp định thương mại thế hệ mới, hiệp định hợp tác làm ăn kinh tế của thế kỷ 21. 


Nói là tính toàn cầu vì 12 nước ký kết có rất nhiều nền kinh tế thuộc loại hàng đầu của thế giới (Mỹ, Nhật, Úc, Canada); chưa kể các nước NIC mới (công nghiệp mới) hoặc có nền kinh tế cũng khá phát triển, như Singapore, New Zealand,
Malaysia, Mehico, Chile.             

Đương nhiên VN chúng ta thuộc diện cuối bảng trong số 12 nước này!?. (Brunei chưa phải là quốc gia phát triển nhưng là xứ sở giàu tài nguyên, dân số ít và thu nhập tính theo đầu người lại ở mức rất cao so với VN).

Trong 3 từ TPP có một từ "P" là Parnership (Đối tác). 

HÃY LÀM MỘT ĐỐI TÁC XÂY DỰNG, TỐT, THEO NGHĨA NƯỚC MÌNH ĐƯỢC LỢI CÙNG LÚC CÁC NƯỚC CÙNG THAM GIA VỚI MÌNH, CÙNG HỢP TÁC VỚI NƯỚC MÌNH CŨNG ĐƯỢC LỢI. 




Nguyên tắc rất đúng là đều phải hướng đến là Win-Win (cùng thắng) với mọi Bên. ĐƯƠNG NHIÊN ĐÓ PHẢI LÀ KHẨU HIỆU HÀNH ĐỘNG CỦA ĐẤT NƯỚC CHÚNG TA, CỦA NỀN KINH TẾ NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN TỚI ĐÂY. KHÔNG THỂ KHÁC!

Nếu không làm được điều trên, nước ta sẽ lại một lần nữa bị nhỡ mất chuyến tàu đi về phía Phát triển. 

 Nguyễn Vĩnh 

Ảnh giữa bài: Sau lễ ký TPP Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng được giới truyền thông quan tâm...

Thứ Ba, ngày 02 tháng 2 năm 2016

Không gian Nhật ở Hóc Môn

Không gian Nhật ở Hóc Môn


Từ trong năm qua liên lạc thư ký tòa soạn tờ báo cũ của mình nói viết cho một bài cho số Tết Bính Thân, 2016... Nhớ một lần đi chơi trên Hóc Môn trong chuyến vào Tp HCM, nảy sinh trong đầu viết về khu vườn Nhật Bản được xây dựng khá hút khách đến du lịch thăm thú. Bởi nó khá độc đáo...

Vệ Nhi

------




Đến với « Không gian Nhật » Hóc Môn

Bài đăng vào số Tết Bính Thân 2016 trên báo "Thế Giới và Việt Nam"/TG&VN 


Đó là khu vườn cảnh Nhật Bản mới xuất hiện từ cuối Xuân 2014 tại Hóc Môn, một huyện ngoại thị Thành phố Hồ Chí Minh (Tp HCM). Có đến thăm nước Nhật mới cảm nhận hết trong kiến trúc người ta ưa chuộng bố trí một không gian vườn tược như thế nào ! Bởi điều đó gắn với một triết lý sống, là «đưa thiên nhiên gần lại mình».

Chủ khu vườn thuộc tư nhân - ông Ngô Chánh, một Việt kiều đã sống ở Nhật 24 năm. Có lưng vốn ông Chánh về nước kinh doanh từ 1993, đã dành nhiều tiền bạc và công sức thực hiện bằng được ý tưởng, là “mang” một phần đời sống tinh thần của người Nhật về quê hương. Như ông tâm sự, đây như «món quà cuối đời» mà ông muốn dâng tặng bà con quê nhà... 

Nhớ lại mùa hè năm ngoái, lần đầu tiên cùng với mấy ông bạn già đến “Vườn Đá Hóc Môn » tít tắp mạn tây bắc Tp HCM. Tìm được tới nơi cũng là một kỳ công dù chúng tôi có bản đồ trong tay. Dưới nắng gắt, mặt trời đổ lửa khi mới 9 giờ sáng đã làm mấy ông lão được phen mệt lử… Nhưng rồi khi bước vào cái không gian Nhật Bản kia, nơi sắc màu của thiên nhiên tràn ngập, anh em tôi đều thấy mình “bõ công” ! 

Có nhiều cách gọi tên khu vườn. Như bạn tôi sống ở quận Thủ Đức, người đưa sáng kiến tìm thăm vườn thì kêu là Vườn Đá Hóc Môn. Trong khi “người chủ quản” của nó, công ty của ông chủ Ngô Chánh thì lại muốn mọi người nhớ đến cái tên đầy « chữ nghĩa »: Tùng Sơn Thạch Hoa Viên. Còn dân chúng vào thăm do thích thú với đàn cá cảnh Nhật Bản rất đẹp, gọi ngắn gọn là Công viên cá Koi. Sau hết, cái tên thông dụng trên truyền thông và các diễn đàn du lịch, viết nó là Rin Rin Park. Gọi sao cũng được, miễn hiểu đó là một khu vườn, một « Không gian Nhật Bản » nằm ở huyện Hóc Môn, Tp HCM.  

Khu vườn nay đã trở thành một điểm du lịch sinh thái quen thuộc và ưa thích của thành phố lớn nhất phương Nam. Nó vừa đẹp vừa độc đáo nếu không muốn nói là độc nhất vô nhị ở Việt Nam cho đến lúc này. Sự độc đáo ở đây chính là nghệ thuật thiết kế và cách bài trí hết sức tinh tế của khu vườn này.

Thế nào là một vườn cảnh Nhật Bản?

Có thể chúng ta sẽ thấy thú vị hơn nếu trước khi đến Rin Rin Park tìm hiểu đôi chút về nghệ thuật thiết kế vườn tược của Nhật Bản. 

Người Nhật tỏ ra coi trọng nghệ thuật thiết kế một khu vườn cảnh. Cũng như Trà đạo, kịch Noh, việc thiết kế và bài trí vườn gần như là điều không tách rời đời sống tinh thần của nước này.

Nhật Bản từng nổi tiếng với nhiều vườn cảnh, vườn dạo chơi. Hầu như chúng đều được xây dựng trong sân các Thiền viện, trà thất và nhà ở. Dù nhỏ hay lớn, các khu vườn mang dấu ấn khác nhau của từng triều đại phong kiến nhưng có đặc điểm chung quán xuyến - đó là đều chịu ảnh hưởng của tư tưởng Thiền. Người ta bảo rằng chính giá trị thẩm mỹ Thiền ẩn dấu trong từng chi tiết trong vườn đã làm nên vẻ đẹp đơn sơ mà lại cuốn hút.    

Với vườn cảnh, đó chính là nơi « thiên nhiên được nghệ thuật sắp xếp mang lại ý nghĩa tượng trưng », tức cái vi mô trong vườn lại gợi lên vũ trụ vĩ mô. Một hòn đá, một gốc cây đặt rải rác đây đó đều mang nét gợi cảm, gợi được sự cảm thông giữa con người nhỏ bé và vũ trụ bao la.  Người Nhật mến chuộng nét trầm tư trong Thiền, do vậy các vị Thiền sư bao giờ cũng lấy vườn làm nơi ngồi Thiền định.

Thế còn Rin Rin Park Hóc Môn ?

Nói thế này không sợ sai, đây là khu vườn Nhật Bản «hoàn chỉnh» đầu tiên tại Việt Nam. Toàn bộ khu vườn ở Hóc Môn trải rộng trên một diện tích tới 20 ngàn m2 nhưng nhìn vào đâu cũng thấy không dàn trải hoặc thừa thãi. Tất cả đều chỉn chu, cuốn hút du khách.

Dưới bàn tay tài hoa của các nghệ nhân cả Việt cả Nhật, cùng sự dốc sức đầy nhiệt tâm của ông chủ Ngô Chánh, dường như cây, đá, sỏi, cá ở nơi đây đều như có hồn cốt. Tất cả được bài trí hợp lý đến mức không bắt gặp sự can thiệp nào của những “màu sắc” nhân tạo. Thiên nhiên có quyền năng cao nhất và hiện hữu khắp nơi.

Chính ông chủ Ngô Chánh đích thân lựa chọn hơn 4.000 tấn đá cùng hàng trăm cây Vạn Niên Tùng từ tỉnh Ehime bên Nhật và nhập chúng về Việt Nam. Vạn Niên Tùng là loại cây có thể sống hàng nhiều trăm năm. Cụ thể ở đây có cây tùng đã vượt mốc 700 năm.  

« Ông vua đá Nhật » là danh xưng dân chơi đá cảnh Sài Gòn tặng cho ông Ngô Chánh quả chẳng hổ danh. Con người duyên nợ với đá bền lâu là thế, song lúc ông Chánh đưa ra quyết định nhập về 3 tảng đá như mấy « trái núi » thì không khỏi có người thân gần can ngăn. Song ông Ngô Chánh vẫn cương quyết dù rất tốn kém. Mấy chữ « Thạch Tâm », « Mộc Tâm » khắc vào đá tảng đã nói thay tấm lòng ông chủ vườn nay hiển hiện bên lối đi vào vườn.  

Đá với Tùng hấp dẫn thì những vụng nước thông vào dòng suối trong vắt nhởn nhơ cả trăm con cá Koi cũng hút mắt khách thăm. Cá được mang từ Nhật về, chúng thuộc giống loài đặc biệt, tuổi thọ có thể 60 – 70 năm. Cá Koi màu sắc phong phú và bắt mắt. Đếm được 3 con thân trắng muốt, đỉnh đầu điểm một chấm tròn đỏ tươi, in hệt quốc kỳ nước Nhật.  



Vườn Nhật khó mà thiếu suối thiếu ao hồ. Trên mặt nước thường là hình ảnh cây cầu cong, luôn tạo màu đỏ sẫm. Tại Rin Rin Park Hóc Môn cũng vậy, cây cầu bán nguyệt như vật thể kết nối các phần đất với nhau, tạo tác cho du khách qua lại ngắm cảnh vừa thuận thiện vừa thơ mộng.

Đèn đá Nhật Bản cũng là một điểm nhấn của vườn Nhật. Những cây đèn đá ở Rin Rin Park với kích thước và hình dáng khác nhau dường như được sắp đặt « không thể khác » vị trí mà nó đang ngự lên.

*

Sự góp mặt của Rin Rin Park Tp HCM đem đến cho người dân đô thị thêm một lựa chọn về du lịch. Một ngày cuối tuần, hoặc dịp nghỉ lễ, điểm đến hợp lý phải chăng là Rin Rin Park?

Một không gian mở, khu vườn còn rất hợp để tổ chức các sự kiện, triển lãm sinh vật cảnh, hội ngộ bạn bè vì có khu ẩm thục trong khuôn viên. Không gian thấm đẫm màu sắc Nhật Bản này chắc chắn là điểm hẹn cho những ai mê thích chụp ảnh. Ở đây mở dịch vụ cho thuê trang phục truyền thống Nhật Bản, như kimono, trâm cài, ô (dù), quạt…, chiều những khách thích thú “cải trang” làm người Nhật. Chỉ thoáng chốc thôi khách đã sở hữu tấm ảnh mong ước, một kỷ niệm không tồi cho các bạn chưa có dịp đặt chân lên đất nước hoa anh đào…  

Được biết Tùng Sơn – Thạch Hoa Viên còn là nơi dừng chân quen thuộc cho cộng đồng người Nhật và bạn hữu của họ đang làm ăn sinh sống tại Tp HCM.

Khu vườn Nhật Hóc Môn vậy là góp phần làm bền chặt hơn lên mối giao hảo văn hóa giữa nhân dân hai nước Việt Nam - Nhật Bản. 

Nguyễn Vĩnh        

----------

* Buổi đến thăm khu vườn Nhật Bản: Những tấm ảnh chụp được thấy ưng ý post lên đây bạn bè cùng xem...











-------------

* NGUYÊN VĂN BÀI VIẾT TRƯỚC KHI LƯỢC BỚT GỬI TÒA SOẠN BÁO:



Dạo quanh những địa điểm đi chơi Tết


Đến với « Không gian Nhật » Hóc Môn



Đó là khu vườn cảnh Nhật Bản mới xuất hiện từ mùa xuân năm trước tại Hóc Môn, một huyện ngoại thị Thành phố Hồ Chí Minh (Tp HCM). Ở bên Nhật trong kiến trúc người ta rất chuộng bố trí một không gian vườn tược. Nó gắn với một triết lý sống, là đưa thiên nhiên gần lại mình. Tại Hóc Môn, khu vườn vừa nói tới trên đây trải rộng trên diện tích đến 2 héc-ta? Ý đồ của người chủ vườn là tạo dựng một Không gian Nhật Bản đủ gây ấn tượng về một nét văn hóa Nhật Bản để người Việt Nam mình có dịp chia sẻ, trải nghiệm.

Trên nói « chủ vườn » vì đây là khu vườn tư nhân. Ông Ngô Chánh, một Việt kiều đã sống ở Nhật 24 năm, về nước kinh doanh từ 1993, dành nhiều tiền bạc công sức thực hiện bằng được ý tưởng là “mang” một phần đời sống tinh thần của người Nhật về quê nhà. Như ông tâm sự đây như « món quà cuối đời » mà ông dâng tặng bà con quê nhà... 

Nhớ lại mùa hè năm ngoái, lần đầu tiên cùng với mấy ông bạn già đến “Vườn Đá Hóc Môn » tít tắp mạn tây bắc Tp HCM vốn rộng lớn.  

Tìm được tới nơi cũng là một kỳ công dù có bản đồ trong tay. Dưới nắng gắt, mặt trời đổ lửa trong khi đồng hồ mới chỉ 9 giờ sáng nên mấy ông lão được một phen mệt nhọc…Nhưng phải nói ngay, khi bước vào cái không gian Nhật Bản kia, nơi tràn ngập sắc màu của thiên nhiên được sắp đặt vô cùng kỹ càng và khéo léo, anh em chúng tôi đều thấy “bõ công” đã đặt chân đến chốn này. 

Có nhiều tên gọi về khu vườn. Như anh bạn tôi nhà ở Thủ Đức, người đưa sáng kiến tìm thăm khu vườn thì gọi là Vườn Đá Hóc Môn. Trong khi “người chủ quản” của nó - Công ty TNHH Tùng Vinh – thì lại muốn mọi người nhớ đến cái tên đầy « chữ nghĩa »: Tùng Sơn Thạch Hoa Viên, ý là một vườn hoa có cây xanh (tùng), có đá tự nhiên (thạch). Còn dân chúng vào thăm do thích thú với đàn cá cảnh Nhật bản rất đẹp, chỉ gọi ngắn gọn là Công viên cá Koi. Sau hết, cái tên thông dụng trên truyền thông và các diễn đàn du lịch gọi nó là Rin Rin Park. Gọi sao cũng được, miễn hiểu đó là một khu vườn, một không gian Nhật Bản nằm ở trên huyện Hóc Môn, Tp HCM.  

Khu vườn nay đã trở thành một điểm du lịch sinh thái của thành phố lớn nhất phương Nam. Nó vừa đẹp vừa độc đáo, nếu không muốn nói là độc nhất vô nhị cho đến lúc này ở Việt Nam. Sự độc đáo đó chính là nghệ thuật thiết kế và cách bài trí hết sức tinh tế của khu vườn này.

Thế nào là một vườn cảnh Nhật Bản?

Đến với Rin Rin Park ở Hóc Môn, chúng ta sẽ thấy thú vị hơn nếu tìm hiểu đôi chút về nghệ thuật thiết kế các khu vườn trên đất nước Nhật Bản. 

Người Nhật Bản rất coi trọng nghệ thuật thiết kế và bài trí khu vườn cảnh, vườn dạo chơi của mình. Cũng như Trà đạo, kịch Noh, việc thiết kế một vườn cảnh ở xứ sở hoa anh đào được coi là một trong những phần quan trọng, không thể thiếu được mỗi khi nhắc đến nền văn hóa nước này.

Nhật Bản có nhiều vườn cảnh nổi tiếng mà tất cả đều được xây dựng trong sân của các Thiền viện, trà thất và nhà ở. Những vườn cảnh này dù nhỏ hay lớn, mang dấu ấn khác nhau qua các triều đại phong kiến của Nhật Bản, nhưng vẫn một đặc điểm chung quán xuyến - đó là chịu ảnh hưởng rất rõ rệt của tư tưởng Thiền. Người ta bảo chính giá trị thẩm mỹ Thiền ẩn dấu trong từng chi tiết đã khoác lên các vườn cảnh một vẻ đẹp đơn sơ mà đầy sức cuốn hút.   

Với vườn cảnh Nhật Bản, đó chính là nơi « thiên nhiên được nghệ thuật sắp xếp mang lại ý nghĩa tượng trưng », tức cái vi mô trong vườn gợi lên vũ trụ vĩ mô. Một hòn đá, một gốc cây đặt rải rác đâu đó đều mang nét gợi cảm. Mà trong một khu vườn Nhật thì luôn bao gồm đủ cả đất, đá, cát, nước, cỏ cây và loài vật… ; tất cả nhắm tới để con người cảm thông với vũ trụ bao la.  Người Nhật thích đi sâu vào tính tượng trưng, tính trầm tư của Thiền. Mỗi mảnh vườn nhỏ hay khu vườn rộng đều như một loại hình điêu khắc trên mặt đất, nhất nhất tuân theo nguyên tắc « tôn trọng mặt đất nguyên thủy ». Vì thế ở Nhật Bản, Thiền sư bao giờ cũng lấy vườn làm nơi ngồi trầm tư, thiền định. Bây giờ chúng ta cùng đến với…

Rin Rin Park tại Hóc Môn

Có thể nói đây là khu vườn Nhật Bản «hoàn chỉnh» đầu tiên tại Việt Nam. Nó mang đậm nét văn hóa và phong cách vườn cảnh của Nhật Bản. Toàn bộ khu vườn ở Hóc Môn trải rộng trên một diện tích tới 20.000 mét vuông. Vườn lại tọa lạc trong một khung cảnh đồng quê, có không gian thoáng đãng. Hiện lúc này xung quanh khu vườn không bị vây hãm bởi bất cứ một công trình xây dựng nào khác nên càng tăng cảm giác thư giãn, thư thái cho du khách khi đến đây tham quan…

Bước vào khuôn viên du khách bị cuốn hút bởi cái đẹp sâu lắng từ thiên nhiên cây, đá, sỏi, cá... Dưới bàn tay tài hoa, sự tinh tế của nghệ nhân Nhật Bản, các vật thể ở đây đều như có hồn cốt. Chúng được bày đặt, bài trí thật hợp lý, hài hòa để không thấy bất kỳ một sự can thiệp của “màu sắc” nhân tạo nào chi phối. Chỉ có thiên nhiên, một thiên nhiên có quyền năng hiện hữu khắp nơi. Cái đẹp chỉn chu của từng hòn sỏi nhỏ, viên đá đặt chân bước lên cho đến tảng đá khổng lồ hoặc tán cây, vườn cỏ và bộ ghế đá tự nhiên đều như xếp đặt đúng chỗ. Ông chủ Ngô Chánh là người đích thân chọn lọc hơn 4.000 tấn đá cùng hàng trăm cây Vạn Niên Tùng đề nhập chúng về từ tỉnh Ehime, Nhật Bản. Vạn Niên Tùng, theo sách vở nó có thể sống hàng nhiều trăm năm. Cụ thể ở đây có cây tùng được nhập về từ Nhật Bản, tuổi thọ đã là 700 năm.

Rất nhiều du khách nhận xét, Rin Rin Park có thể được gọi là điểm hội tụ của Đá và Tùng. Chúng được sắp đặt cùng với dòng suối len lỏi đây đó, xen kẽ những thảm cỏ xanh trồng tỉa công phu…, tất cả tạo nên một không gian đặc biệt chất Nhật Bản.  

Không thể đếm xuể nơi đây có bao nhiêu hòn đá tảng. Đập vào mắt là ngay lối vào, một khối đá to vừa mang dáng tự nhiên như ta thấy trên các vùng núi đá lại vừa thấy rõ tài khéo của bàn tay nghệ sĩ chế tác. Hai khối đá to được khắc hai cặp chữ “Thạch Tâm” và “Mộc Tâm” nổi bật ngay lối khách vào vườn. Xung quanh là nhiều rặng cây được tỉa tót công phu, vẽ lên một đường viền xanh thẫm nổi bật.

Nét hấp dẫn nhất tại công viên đá này là hồ cá chứa 500 m3 nước sạch với hơn 200 con cá Koi mang từ Nhật Bản sang. Cá Koi là loài cá rất đặc biệt, đặc tính hiền hòa không tranh giành thức ăn hoặc chen vượt nhau khi bơi lội. Hình như chúng biết yêu thương và bảo vệ nhau. Loại cá cảnh này không ăn tạp, vì thế thức ăn hiện vẫn phải nhập từ Nhật. Nghe nói tuổi thọ của giống cá này có thể lên đến 60 – 70 năm nếu nuôi đúng cách. Một nét đặc trưng khác của loài cá Koi là màu sắc của chúng rất phong phú, tạo nên những hình thù trên thân cá rất đa dạng. Có con toàn thân trắng muốt và trên đầu hiện rõ một chấm tròn to đỏ tươi, hệt như màu sắc quốc kỳ đất nước Nhật Bản.

Trong một khu vườn Nhật, cây cầu là một hình ảnh thường thấy. Tại Rin Rin Park cũng vậy. Những cây cầu thường có dáng cong, tượng ý “nhật nguyệt”, sơn màu đỏ tươi làm nổi bật giữa đá phiến và nhất là các rặng cây xanh. Cầu được sử dụng để kết nối các phần đất với nhau, nối liền một dòng suối tự tạo, cũng là giúp con người di chuyển dễ dàng, tự do trong khu vườn.

Đèn đá Nhật Bản cũng là một điểm nhấn. Những cây đèn đá này được coi như tác phẩm nghệ thuật mà du khách có thể thấy ở Rin Rin Park, với kích thước và hình dáng khá khác nhau. Chúng được đặt cẩn thận vào những vị trí lựa chọn sẵn trong vườn, trên các đảo hoặc bên những khoảnh đất cố ý tôn cao với rặng tùng xanh sẫm. Đương nhiên nó điểm xuyết và tăng vẻ đẹp cho cả khu vườn.                

Người thăm vườn tới nơi đây có một cảm giác như đang du ngoạn trong không gian các vườn chơi, vườn cảnh tại Nhật Bản. Chưa có điều kiện đến du lịch đất nước Mặt trời mọc thì đến thăm khu vườn Rin Rin Park này cũng là một phương cách “tạm thay thế”. 

*

Được biết Tùng Sơn – Thạch Hoa Viên còn là nơi dừng chân quen thuộc cho cộng đồng người Nhật đang làm ăn sinh sống tại Tp HCM và các vùng xung quanh của Nam Bộ. Điều đó góp phần tăng cường trao đổi, giao lưu văn hóa và hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Nhật Bản.

 Sự ra đời của Rin Rin Park đem đến cho người dân Tp HCM có thêm một lựa chọn trong những điểm đến tham quan, giải trí, dã ngoại vào cuối tuần hoặc những dịp nghỉ lễ. Rin Rin Park còn là một địa điểm lý tưởng cho những ai thích nghiên cứu sinh vật cảnh và vườn đá kiểu Nhật.

Một không gian mở, Rin Rin Park còn là nơi phù hợp để tổ chức các sự kiện, hội thi, triển lãm sinh vật cảnh và đặc biệt là những sự kiện mang đậm nét văn hóa, gióa dục tâm linh của Phật giáo. Không những thế, với không gian thấm đẫm màu sắc Nhật Bản, Rin Rin Park là điểm đến mới mẻ cho những ai mê thích chụp hình, quay video theo tính chất văn hóa Nhật Bản. Dịch vụ cho thuê trang phục truyền thống Nhật Bản như kimono, trâm cài, ô (dù), quạt sẽ đáp ứng được nhu cầu muốn cải trang làm người Nhật và chụp ảnh vườn cảnh Nhật của du khách. Đây chính là một cách giúp phần nào thỏa ãn nỗi ước vọng được đặt chân đến đất nước Hoa Anh Đào mà chưa thực hiện được của nhiều người Việt Nam.  

Nguyễn Vĩnh

Chủ Nhật, ngày 24 tháng 1 năm 2016

Việt Nam:Tài ngoại giao qua sử cổ

Ngoại giao trong sử Việt: Kiêu dũng đối đáp 




Trong lịch sử bang giao Việt Nam - Trung Quốc, sử sách ghi nhiều câu chuyện đối đáp hết sức hiên ngang và thông thái của các sứ thần nước Nam mình trước bọn vua quan phong kiến Trung Quốc thường ngông nghênh và ngạo mạn. 

Dưới đây là vài mẩu chuyện trong số đó.    

Vệ Nhi  

* Post bài lên có nhiều Quý Bạn hỏi, sao dùng từ KIÊU DŨNG (đối đáp), xin tưa đó là nghĩa Kiêu hãnh, và cùng với lòng Kiêu hãnh là (có) Dũng khí trong giao tiếp, đối đáp với quan quyền, thủ lãnh nước lớn phương Bắc...

-----


Bottom of Form

Ôn cũ biết mới

                       
Việt Nam: Tài ngoại giao qua sử cổ

 

        Dân tộc Việt Nam  không những chỉ có truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm rất oanh liệt mà còn có truyền thống đấu tranh ngoại giao dũng cảm, tài tình, sáng tạo để giữ gìn chủ quyền lãnh thổ, nâng cao vị trí của Việt Nam trên trường quốc tế.

        Dưới đây là một vài mẩu chuyện sự thật trong lịch sử chứng minh.

                         1) Ngoài trời còn có trời (thiên ngoại hữu thiên)




Vua Lê Đại Hành (Lê Hoàn)
 
"Thiên ngoại hữu thiên” (ngoài trời này có bầu trời khác) nguyên  là một tư tưởng của Lão Tử trong Đạo Đức kinh. Câu nói này thể hiện vũ trụ quan của Lão Tử, một vũ trụ quan cách chúng ta trên 2.500 năm, khi mà những tiến bộ khoa học chưa ra đời và Lão Tử, như những nhà hiền triết phương Đông khác, đã cố gắng cắt nghĩa vũ trụ thông qua những nhận thức thuần nghiêm.
Khi phát biểu "thiên ngoại hữu thiên", Lão Tử cho rằng ngoài thế giới hiện thực mà chúng ta đang sống còn có một (hoặc nhiều) thế giới khác mà ông chưa biết đến. Nói cách khác, vũ trụ bao la còn chưa đựng nhiều cuộc sống khác mà loài người đang cố gắng khám phá, tìm hiểu, cắt nghĩa…
Song câu nói trên của Lão Tử được vận dụng vào trong một bài thơ rất có ý nghĩa trong cuộc bang giao Việt - Trung từ đời nhà Tiền Lê với nhà Tống cách đây ngót 11 thế kỷ.
Năm 981 Lê Đại Hành (tên tục Lê Hoàn) đánh bại quân Tống xâm lược, giết Đinh Điền, bắt Nguyễn Bặc, Quân Biện, Phụng Huân khiến nhà Tống phải kinh hoàng, khiếp sợ và Đại Việt giữ được chủ quyền, cõi bờ yên tĩnh.


 Pháp Thuận (Đỗ Thuận) --->>> tranh vẽ cổ

Năm 987 nhà Tống sai Lý Nhược Chuyết cầm đầu phái bộ sang phong cho Lê Đại Hành làm Tiết Độ sứ và đòi trả hai tên tướng Quách Quân Biện, Triệu Phụng Huân. Vua Tống biết Lê Đại Hành không những giỏi về dùng binh mà con có tài giao tiếp. Để tránh thất thố trong cư xử, trong phái bộ triều Tống có Lý Giác là một nhà thông thái nổi tiếng giữ vai trò sứ giả chịu trách nhiệm giao tiếp với Lê Đại Hành.
Được tin phái bộ triều Tống phái sang Đại Việt, vua Lê Đại Hành tham khảo ý kiến đại sư Khuông Việt là vị thiền sư rất thông thái đã từng phục vụ đắc lực cho Đinh Tiên Hoàng và sau này vẫn được Lê Đại Hành trọng dụng. Khuông Việt giới thiệu Pháp Thuận (Đỗ Thuận), một nhà sư nổi tiếng hay chữ cải trang làm người lái đò trên chiếc thuyền đón rước Lý Giác.

Lý Giác vốn có tài ngâm vịnh thi ca. Đang xuôi sông đứng ngắm cảnh trên khoang thuyền, Lý Giác bắt gặp một đôi ngỗng trời đang bơi lội trên sông, Lý Giác hắng giọng ngâm bài thơ Đường nổi tiếng của Lạc Tân Vương: 

                                                  “Nga!Nga! Lưỡng nga nga
                                                    Ngưỡng diện hướng thiên nha”…
                                        Nghĩa: “Ngỗng!Ngỗng! Ngỗng một đôi
                                                   Ngẩng mặt ngóng chân trời”…

Ngâm hai câu, Lý Giác tạm dừng ngắm đôi ngỗng. Bỗng Lý sứ giả nghe tiếng người lái đò ngâm tiếp:

                                                  “Bạch mao phô lục thủy
                                                    Hồng trạo bãi thanh ba”…

                                         Nghĩa:”Nước biếc phô lông trắng
                                                     Chèo hồng sóng xanh bơi”…

Lý Giác giật mình kinh sợ, không ngờ một người lái đò nước Nam cũng thông thạo văn thơ đến thế.

Bài thơ “Vịnh Ngỗng" của Lạc Tân Vương, nguyên tác 4 câu:
             “ Nga! Nga! Nga!
              Khúc hạng hướng thiên ca
              Bạch mao phù thủy lục
              Hồng chưởng bãi thanh ba”.
Nghĩa:   “Ngỗng ! Ngỗng ! Ngỗng !
              Cong cổ ngóng trời kêu
              Lông trắng nổi trên mặt nước
              Bàn chân hồng khua sóng xanh”.

Bởi trước mắt Lý Giác chỉ có hai con ngỗng, và hai con ngỗng ấy ngóng trông về phía chân trời xa chứ không ngẩng lên trời kêu, ông thêm và chữa mấy chữ để hợp cảnh hợp tình, là chuyện thường thấy ở người xưa yêu thích thơ văn của nhà thơ nổi danh như Lạc Tân Vương. Ông chưa biết nên sửa tiếp như thế nào. Đỗ Thuận - vai người lái đò, đã đỡ lời ông, thay bằng mấy chữ rất tài tình.

Bài thơ “Vịnh Ngỗng” Lạc Tân Vương làm năm mới 10 tuổi, thực ra chưa phải đã thật toàn bích. Đỗ Thuận thay chữ “phù” là nổi bằng chữ “phô” khoe, thay chữ “hồng chưởng”bàn chân hồng bằng chữ “hồng trạo”mái chèo hồng làm cho câu thơ trở nên tuyệt cú ! Ở đây không hề có chuyện Lý Giác và Đỗ Thuận “đạo” thơ Lạc Tân Vương, mà chỉ là câu chuyện vui về thơ, vì bài “Vịnh Ngỗng” của Lạc Tân Vương đã quá nổi tiếng, không mấy ai không biết! Lý Giác dù sau đó biết Đỗ Thuận chỉ đóng vai ông lái đò, vẫn rất khâm phục nhà sư. Lý Giác về đến Sứ quán, gửi cho Đỗ Thuận một bài thơ:

Hạnh ngộ minh thì tán thịnh du,
Nhất thân nhị độ sứ Giao Châu.
Đông đô lưỡng biệt tâm vưu luyến
Nam Việt thiên trùng vọng vị hưu.
Mã đạp yên vân xuyên lãng thạch
Xa tri thanh chướng phiếm trường lưu
Thiên ngoại hữu thiên ưng viễn chiếu
Khê đàm ba tĩnh kiến thiềm thu.
             
                        Dịch thơ:”May gặp thời bình được giúp mưu
Một lần hai lượt sứ Giao Châu
Đông đô mấy độ còn lưu luyến
Nam Việt nghìn trùng vẫn ước cầu
Ngựa vượt khói mây xuyên đá chởm
Xe qua rừng biếc vượt dòng sâu
Ngoài trời lại có trời soi nữa
Sóng lặng khe đầm, bóng nguyệt thâu.”
(Bản dịch Đại Việt sử ký toàn thư)

Đỗ Thuận đem bài thơ của Lý Giác dâng lên vua Lê Đại Hành.Vua cho gọi Đại sư Khuông Việt xem. Sư Khuông Việt nói: “Thơ này có ý tôn trọng bệ hạ không khác gì vua Tống”. Vua khen ý thơ, đặc biệt câu: “Thiên ngoại hữu thiên ưng viễn chiếu” nghĩa là: “Ngoài trời lại có trời nên soi sáng xa..” truyền lệnh ban tặng cho Lý Giác bổng lộc rất hậu. Khi Lý Giác từ biệt ra về, vua sai Khuông Việt làm bài hát để tiễn chân. Lý Giác lậy tạ trở về Trung Quốc.

Chỉ với hai câu thơ đã gây ấn tượng mạnh đối  với một nhà thơ có tầm nhìn đáng nể khá hiếm hoi trong cương vị của một viên sứ Tàu.

                                 2) Thiên cổ anh hùng sứ giả

Ngô Quyền dìm chết quân xâm lược nhà Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938 “một vũ công cao cả, vang dội đến nghìn thu há phải chỉ lừng lẫy ở một thời bấy giờ mà thôi đâu”(Lời bàn của Ngô Thì Sĩ).

Cái cột đồng Mã Viện dựng lên từ những năm 40 (đầu CN) với lời hăm dọa “đồng trụ chiết Giao Chỉ diệt” (trụ đồng ngã, đất Giao Chỉ diệt vong) vẫn là tâm địa nham hiểm của bá quyền phương Bắc xuyên suốt lịch sử. 




Đến thế kỷ thứ XVII mà Sùng Trinh, vua nhà Minh, vẫn còn lấy biểu tượng ác hiểm đó để ra câu đối cho sứ thần Đại Việt với ý định làm nhục nước Đại Việt ta. Nhưng Sùng Trinh đã chuốc lấy sự bẽ bàng trước vế đối cực kỳ thông minh,đầy khí phách hào hùng của sứ thần Việt là Giang Văn Minh.

Giang Văn Minh sinh năm 1573, tại làng Kẻ Mía, xã Mông Phụ, tổng Cam Giá, huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây (tên trước năm 1945), nay đổi là xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội.

Giang Văn Minh học giỏi, đỗ đạt cao làm quan Triều Hậu Lê nổi tiếng thanh liêm, cương trực và ứng đối giỏi. Ông từng đỗ đầu kỳ thi Hội, rồi thi Đình lại đỗ Thám hoa (do không có ai đỗ Trạng nguyên hay Bảng nhãn, nên Giang Văn Minh tuy chỉ là Thám hoa, vẫn là người đỗ cao nhất trong cả khoa thi  khoa Mậu Thìn, năm Vĩnh Tộ thứ 10 (1628) đời Lê Thần Tông).

Ngày 30 tháng 12 năm Dương Hòa thứ 3 (1637) ông được vua Lê cử dẫn đầu đoàn sứ bộ sang cầu phong và tuế cống nhà Minh.

Năm1938 ông đến kinh đô nhà Minh, được mời vào ở Sứ quán nhưng chờ đã lâu mà vẫn không được vua nhà Minh lúc đó là Minh Tư Tông Chu Do Kiểm (tức hoàng đế Sùng Trinh) cho tiếp kiến.

Một hôm, ông vờ khóc lóc rất thảm thiết. Vua Minh liền cho mời ông vào triều kiến và hỏi nguyên do. Với tác phong chững chạc, Giang Văn Minh trả lời:

-          Hôm nay là giỗ cụ tổ năm đời của thần, nhưng thần không có mặt ở nhà để cúng giỗ. Thật là bất hiếu với tổ tiên.

Vua Minh vặn:
-          Không ai giỗ người đã chết từ năm đời. Sứ thần khóc lóc như vậy thật không phải lẽ!

Giang Văn Minh hỏi vặn lại: 
-          Vậy, tướng Liễu Thăng tử trận đã mấy trăm năm, sao hằng năm nhà vua vẫn bắt nước tôi cử người mang lễ vật sang cúng giỗ?



Ý ông muốn nhắc lại chuyện quân Minh sang xâm lược nước ta bị nghĩa quân Lam Sơn   chém cụt đầu.

Biết trúng mưu Giang Văn Minh, vua Minh đành nói:
-          Từ nay trở đi, nước ngươi không phải góp giỗ Liễu Thăng nữa.
      
Tiếp theo để  vừa gỡ gạc thể diện,vừa ngạo mạn có ý coi thường Giang Văn Minh và muốn hạ nhục đoàn sứ thần nước Nam, Sùng Trinh  ra câu đối:

          "Đồng trụ chí kim đài dĩ lục!" (Cột đồng đến nay rêu vẫn còn xanh)
         
Sứ thần nước Nam, Giang Văn Minh bình tĩnh đối lại:
          " Đằng giang tự cổ huyết do hồng!" (Sông Bạch Đằng từ xưa máu vẫn nhuộm  đỏ)

Vế đối này vừa chỉnh, vừa có ý nhắc lại việc người Việt đã ba lần đánh tan quân xâm lược phương Bắc trên sông Bạch Đằng.

Câu đối này được xem là cái tát thẳng vào mặt hoàng đế nhà Minh trước đông đảo văn võ bá quan của Thiên triều và sứ bộ các nước. Vua nhà Minh bừng bừng lửa giận quên mất thể diện thiên triều, bất chấp luật lệ bang giao, đã trả thù bằng cách hạ lệnh trám nhựa đường vào miệng và mắt ông, rồi cho người mổ bụng xem “bọn sứ thần An Nam to gan lớn mật đến đâu”.Tuy tức giận hạ sát sứ thần Giang Văn Minh nhưng Minh Tư Tông vẫn kính trọng ông còn cho ướp xác ông bằng bột thủy ngân và đưa thi hài ông về nước. Khi thi hài của ông về đến Kinh thành Thăng Long, vua Lê Thần Tông và chúa Trịnh Tráng bái kiến linh cữu ông và truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công, ban tặng câu “Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).   
   
       Giang Văn Minh được chôn cất tại Đồng Dưa, thuộc xứ Gò Đông, thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm.Trên cánh đồng này có một quán nhỏ (hiện có dạng ngôi nhà) là nơi linh cữu ông đã được quàn và gọi là “quán quàn”. Hiện nay, nhà thờ ông ở Mông Phụ, Đường Lâm, Sơn Tây đã được nhà nước Việt Nam xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.. ‎             
                                .
Ở Hà Nội hiện nay có một con đường mang tên Giang Văn Minh, nối với phố Giảng Võ và phố Kim Mã, quận Ba Đình.

Dịp truy điệu Giang Văn Minh,có người tặng câu đối:
      “Thục bất hữu sinh, sinh như công dã, kỳ sinh như vinh.
        Thục bất hữu tử, tử như công giả, kỳ tử do sinh”
.
     
Tức là:   “Ai cũng sống, sống như ông, thật đáng sống
        Ai cũng chết, chết như ông, chết như sống”.


Lê Ngân (sưu tầm và giới thiệu)


Hà Nội, Xuân Bính Thân - 2016
              
  (Bài đã  đăng trên Tạp chí Cây Thuốc Quý số Mừng Xuân Bính Thân (tháng 01.2016)

------------





BÀI ĐỌC THÊM:






CHUYỆN MỘT TRƯỞNG ĐOÀN NGOẠI GIAO VN BỊ GIẾT TẠI TRUNG QUỐC

 

 


Ảnh: Đền thờ Giang Văn Minh(Ảnh: internet)
Ngày xưa, việc chọn Trưởng đoàn ngoại giao (Chánh sứ) là rất quan trọng, nhất là đi sứ Trung Quốc. Những người được chọn làm Chánh sứ thường là những nhà khoa bảng giỏi văn chương chữ nghĩa và có khí tiết. Tại các cuộc tiếp sứ, các vua Tàu thường ra những vế đối hiểm hóc, và đặt ra các cuộc xướng họa thơ phú với nhiều hàm ý.

Đường Lâm cổ ấp quê tôi là quê hương của Thám hoa Giang Văn Minh người đã từng được cử làm Chánh sứ sang Trung Quốc. Ông bị vua quan nhà Minh giết tại Yên Kinh (TQ) bất chấp luật lệ bang giao, đã trả thù bằng cách trám đường vào miệng và mắt ông, rồi cho người mổ bụng xem “bọn sứ thần An Nam to gan lớn mật đến đâu”. Sự việc này xảy ra vào ngày mùng 2 tháng 6 năm Kỷ Mão (1639). Khi đưa thi hài về đến quê nhà, vua Lê Thần Tông và chúa Trịnh Tráng [rể Đường Lâm] bái kiến linh cữu ông và truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công[1], ban tặng câu“Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).
Dưới đây là chép từ Từ điển Wikipedia: 

Giang Văn Minh (chữ Hán: 江文明, 1573 – 1638), tự Quốc Hoa, hiệu Văn Chung, là quan nhà Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam. Ông được mệnh danh là vị sứ thần “Bất nhục quân mệnh” (Không để nhục mệnh vua) vì đã đối đáp thẳng thắn trước triều đình Trung Quốc và bị vua Minh Tư Tông hành hình vào năm 1638, thọ 65 tuổi. 
Cuộc đời và sự nghiệp
Ông sinh năm 1573, tại làng Kẻ Mía, xã Mông Phụ, tổng Cam Giá, huyện Phúc Thọ, tỉnh Sơn Tây trước năm 1945), (nay thuộc xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây , Hà Nội. Ông từng đỗ đầu kỳ thi Hội, rồi thi Đình lại đỗ Đình nguyên Thám hoa khoa Mậu Thìn, năm Vĩnh Tộ thứ 10 (1628) đời Lê Thần Tông. Khoa thi này không có ai đỗ Trạng nguyên hay Bảng nhãn, vì vậy ông là người đỗ cao nhất trong cả khoa thi. Sau khi đỗ đạt, ông lần lượt được bổ nhiệm vào các chức vụ như Binh khoa đô cấp sự trung (1630)[3], Thái bộc tự khanh (1631).
Ngày 30 tháng 12 năm Dương Hòa thứ 3 (1637), ông và Thiêm đô ngự sử Nguyễn Duy Hiểu được vua cử làm chánh sứ cùng với 4 phó sứ là: Nguyễn Quang Minh, Trần Nghi, Nguyễn Bình và Thân Khuê dẫn đầu hai đoàn sứ bộ sang cầu phong và tuế cống nhà Minh. Sau khi chết, ông được truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công. Giai thoại Vào thời điểm ông đi sứ, mặc dù nhà Mạc đã bỏ chạy ra Cao Bằng, nhưng nhà Minh vẫn áp dụng chính sách ngoại giao hai mặt (với cả nhà Hậu Lê và nhà Mạc) với mục đích để cuộc chiến tranh Lê-Mạc kéo dài. Đoàn sứ bộ của Giang Văn Minh đến Yên Kinh (nay là Bắc Kinh) vào năm 1638.


Đến khi triều kiến, Minh Tư Tông Chu Do Kiểm (tức hoàng đế Sùng Trinh) lấy lý do “Vì lệ cũ không có những quy định cụ thể cho việc sắc phong, do đó trong khi còn chờ tra cứu chỉ ban sắc thư để tưởng lệ” để ngăn trở việc công nhận sự chính thống của nhà Hậu Lê và bãi bỏ công nhận ngoại giao với nhà Mạc.
Đồng thời, Chu Do Kiểm còn ngạo mạn ra cho sứ bộ một vế đối như sau:
“Đồng trụ chí kim đài dĩ lục””   Nghĩa là:   Cột đồng đến nay rêu đã xanh
Câu này có hàm ý nhắc tới việc Mã Viện từng đàn áp cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, sau đó cho chôn một chiếc cột đồng với lời nguyền: “Đồng trụ chiết, Giao Chỉ diệt” (Cột đồng gãy thì Giao Chỉ – tức Đại Việt – bị diệt vong).
Trước sự ngạo mạn đó, Giang Văn Minh đã hiên ngang đối lại bằng câu:
“Đằng Giang tự cổ huyết do hồng”
Nghĩa là:
Sông Đằng từ xưa máu còn đỏ
Vế đối này vừa chỉnh, vừa có ý nhắc lại việc người Việt đã ba lần đánh tan quân xâm lược phương Bắc trên sôngBạch Đằng.
Vào thời bấy giờ, câu đối này được xem là cái tát thẳng vào mặt hoàng đế nhà Minh trước đông đảo văn võ bá quan của Thiên triều và sứ bộ các nước. Vua nhà Minh bừng bừng lửa giận quên mất thể diện thiên triều, bất chấp luật lệ bang giao, đã trả thù bằng cách trám đường vào miệng và mắt ông, rồi cho người mổ bụng xem “bọn sứ thần An Nam to gan lớn mật đến đâu”. Sự việc này xảy ra vào ngày mùng 2 tháng 6 năm Kỷ Mão (1639). Nhưng Minh Tư Tông vẫn kính trọng ông còn cho ướp xác ông bằng bột thủy ngân và đưa thi hài ông về nước. Khi thi hài của ông về đến Kinh thành Thăng Long, vua Lê Thần Tông và chúa Trịnh Tráng bái kiến linh cữu ông, và truy tặng chức Công bộ Tả thị lang, tước Vinh quận công, ban tặng câu “Sứ bất nhục quân mệnh, khả vi thiên cổ anh hùng” (tức là Sứ thần không làm nhục mệnh vua, xứng đáng là anh hùng thiên cổ).
Sau khi thi hài được đưa về nước, Giang Văn Minh được chôn cất tại Đồng Dưa, thuộc xứ Gò Đông, [thực ra là Gò Đõng – NXD] thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm. Trên cánh đồng này có một quán (hiện có dạng ngôi nhà) nhỏ là nơi linh cữu ông đã được quàn và gọi là quán Giang. Hiện nay, nhà thờ ông ở làng Mông Phụ đã được nhà nước Việt Nam xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa . ‎
Ở Hà Nội hiện nay có một con đường mang tên Giang Văn Minh, nối với phố Giảng Võ và phố Kim Mã, quận Ba Đình. 
Tác phẩm
  • Hoa Nghiêm tự bi: trên tấm bia của chùa Hoa Nghiêm ở thôn Vô Song, xã Đông Hà, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình có ghi người soạn văn bia năm Dương Hòa thứ 2 (1636) là Phúc Lộc hầu Giang Văn Minh, đỗ thám hoa khoa Mậu Thìn (1628), chức Đặc tiến kim tử Vinh lộc đại phu, Thái bộc tự khanh.[9]

Đánh giá 

Ông là người trí dũng song toàn.[10]

Thi sĩ Hoài Yên có thơ rằng:
Giang Văn Minh
Một sớm về thăm Mông Phụ ấp,
Suốt đời nhớ mãi Thám hoa môn.
Ngoại giao, lo tính tìm mưu chước,
Đối đáp, không làm thẹn núi sông.
“Đồng trụ chí kim đài dĩ lục,
Đằng giang tự cổ huyết do hồng”.
Quên thân, quyết báo đền ơn nước,
Khí tiết xin phơi một tấm lòng.
(Chân dung. Thơ Hoài Yên. Nxb. Hà Nội, 2008. tr21).
 
Mộ Thám hoa Giang Văn Minh. Bốn chữ Hán: THIÊN CỔ ANH HÙNG. Ảnh: Đỗ Ngọc Sơn
Quán Giang. Nơi quàn thi hài của Giang Văn Minh khi đưa từ Trung Quốc về. Ảnh: Đ.N.