Côing tác tổ chức sau Tiên Lãng

Công tác tổ chức cán bộ sau vụ Tiên Lãng cần làm gì và làm như thế nào?

Bài viết mới của Ts Tô Văn Trường

Qua vụ Tiên Lãng - trong bài viết mới này - tác giả Tô Văn Trường đã đi sâu vào nguyên nhân của sai phạm mà các quan chức địa phương mắc phải, từ đó phân tích là cần có thay đổi: đầu tiên là Luật đất đai, thứ đến là công tác cán bộ.

Tuy nhiên ở bài này ông đã dành hầu hết nội dung cho việc phân tích và lập luận về công tác cán bộ ở nước ta.

Theo chủ blog, bài này mới đăng trên trang mạng xuandienhannom nhưng thiết nghĩ bài viết này của Tiến sĩ Tô Văn Trường rất nên xuất hiện rộng rãi trên các tờ báo, các trang mạng chính thức của đảng và nhà nước. Vì sao? Rất đơn giản bởi vì nó sẽ có ích cho chính các đối tượng là lãnh đạo các cấp của chúng ta hiện nay trong việc nhìn nhận và xử lý công tác tổ chức cán bộ.  

Vệ Nhi g-th


------
  

SỰ NGOAN CỐ CỦA CHÍNH QUYỀN HẢI PHÒNG LÀ HỒNG PHÚC CHO ĐẤT NƯỚC !

Tô Văn Trường

Từ sự kiện Tiên Lãng, Hải Phòng người dân cả nước đều nhận thấy có 2 vấn đề mấu chốt cần phải thay đổi. Thứ nhất là sửa luật đất đai, và thứ hai là công tác cán bộ. Khi đã lộ hết bản chất vụ việc, nhưng lãnh đạo ở Hải Phòng vẫn ngoan cố, tìm cách đánh lạc hướng, bẻ cong các tình tiết, che giấu sự thật, khỏa lấp sai lầm. Một vấn đề lớn gây bức xúc công luận cả nước được đặt ra vì sao cả hệ thống chính trị Hải Phòng bị tê liệt, nhiều quan chức bất chấp luật pháp, đạo lý, tình người đi theo con đường đàn áp dân mà vẫn cứ nhởn nhơ tồn tại?! Cơ chế nào làm ra những “công bộc” của dân lạm quyền có hệ thống như thế?

Ngay cả khi đã có chỉ thị của Thủ tướng họ vẫn ngoan cố tìm cách chống chế, luồn lách. Khi thành lập tổ công tác thực thi quyết định của Thủ tướng, thành phố Hải Phòng bất chấp công luận cử ông Đỗ Trung Thoại phó chủ tịch thành phố người đã có những phát ngôn tai hại, đổ vấy lỗi cho dân, mất uy tín làm tổ trưởng. Xử sai vụ anh Vuơn thẩm phán chỉ bị kiểm điểm. Giám đốc công an thành phố làm sai còn huyênh hoang, ngạo mạn. Đài, báo Hải Phòng liên tục chống đối lại kết luận của Thủ tướng, cho việc làm của lãnh đạo Huyện Tiên Lãng cũng như chỉ đạo của Thành phố là đúng đồng thời lên án, qui tôi cho anh Vươn như tội đồ nguy hiểm và không hề nói đến ngôi nhà bị phá, đời sống vợ con anh Vươn, anh Quí ra sao. Vậy ai đứng sau các cơ quan truyền thông Hải Phòng? Chính sự ngoan cố của lãnh đạo Hải Phòng cho người dân cả nước thấy rõ sự hư hỏng của cả hệ thống đã đến lúc phải sửa tận gốc. Đó chính là hồng phúc cho đất nước là thời cơ để toàn dân nhìn lại nguyên nhân và tìm cách chữa trị thói hư, tật xấu của cả hệ thống các quan chức thoái hóa, biến chất không phải chỉ có ở Hải Phòng.

Nhìn ra thế giới, chúng ta có thể rút ra bài học kinh nghiệm thành công của các con Rồng Châu Á. Người ta đã tổng kết các nước thành Rồng là nhờ (1) Có một người đứng đầu là bậc hiền tài giàu tài năng và đức độ, không bị lực cản kìm hãm hoặc hạn chế, mà có tổ chức và cơ chế thuận lợi để phát huy hết tài năng và đức độ làm giàu, làm đẹp, giữ vững và mở mang đất nước. (2) Có một đội ngũ cán bộ gồm những cán bộ hành chính biết quản lý nhà nước pháp quyền hiện đại có hiệu lực và hiệu quả cao. Những doanh nhân biết kinh doanh tại các doanh nghiệp công và tư đạt hiệu quả kinh tế, xã hội cao cho bản thân, cho doanh nghiệp và cho đất nước. Các nhà khoa học ban đầu biết lựa chọn, tiếp thu, vận dụng tốt các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến trên thế giới, tiếp đó biết tiến lên xây dựng lực lượng và sáng tạo thành tựu khoa hoc và công nghệ tiên tiến của chính nước nhà. (3) Có một dân tộc với một sự thông minh và tài năng được đào tạo, bồi dưỡng bởi một nền giáo dục quốc dân hiện đại có chất lượng cao.

Ở Tây phương không có cụm từ “quy hoạch cán bộ”. Chỉ có 2 loại người làm cho nhà nước. Thứ nhất là các chuyên viên thuần tùy được lựa chọn dựa hoàn toàn vào khả năng chuyên môn. Họ bị cấm đưa chuyện chính trị vào việc làm. Không được phép dưới danh nghĩa công và chức vụ ủng hộ đảng nào. Đám công chức này lại chia làm 2 loại. Loại chuyên viên và loại quản lý. Quản lý là người có chuyên môn nhưng có khả năng quản lý người khác và được đề bạt lên chức cao nhất là giám đốc, tổng giám đốc. Thứ hai là loại cán bộ chính trị (đúng nghĩa như cán bộ ở nước ta): gồm các phụ tá bộ trưởng, thứ trưởng, bộ trưởng hoặc tương đương, và cả phát ngôn viên, thư ký vv…là những người được Tổng thống bổ nhiệm để thực thi chính sách của Tổng thống. Khi tổng thống nhậm chức, mọi cán bộ chính trị đều đương nhiên mất chức, trừ trường hợp được Tổng thống mới cho ở lại. Loại này thì phải cần lý lịch và là người quyết định chính sách, ra lệnh cho loại chuyên viên thuần túy.

Sự quan hệ giữa chuyên viên và cán bộ chính trị là trên cơ sở luật pháp. Chuyên viên làm theo đúng luật pháp, những qui định đã có. Nếu mệnh lệnh của cán bộ chính trị sai luật, sai qui định thì chuyên viên nói cho cán bộ chính trị biết là sai và có thể không chịu làm, hoặc có quyền tố cáo. Có sự khác biệt giữa luật và qui định. Đã là luật thì không được phạm. Nhưng qui định là truyền thống nên phức tạp hơn. Khó khăn giữa chuyên viên và cán bộ chính trị là những qui định truyền thống. Sếp có thể thay đổi truyền thống nhưng thường phải qua bàn luận rộng rãi để có thể có sự hợp tác và đồng thuận cao.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Vũ Đức Đam trước "vòng vây" của phóng viên săn tin mới nhất sau buổi họp có Kết luận của Thủ tướng về vụ Tin Laãng (Ảnh của Báo "An ninh thủ đô")

Vấn đề cán bộ của nuớc ta nằm trong toàn bộ đường lối chính trị, trong đó khâu tổ chức - cán bộ là sau cùng và quyết định nhất. Cái không phù hợp hiện nay là Đảng ta chưa kịp thay đổi theo thời cuộc nên cái mới chỉ là cái ngọn: kinh tế thị trường nửa vời, dân chủ nửa vời, nghị viện nửa vời nghĩa là thế giới có gì ta có nấy, nhưng không giống ai. Cụ thể thì ai cũng có thể dẫn chứng được, nhưng nguyên nhân thì do cách nhìn của từng người. Theo Anh Bẩy Nhị (nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang) cho rằng do cách mạng đã chuyển hướng mà ta không chuyển theo kịp nên còn nhiều điều gọi là "bất cập". Ngay như chữ bất cập mà ta sử dụng cũng là nửa vời để nói là làm không được, làm sai mà không dám nói đúng bản chất sự việc, như cái "trục quay" và cái "hộp đen" sau Đại hội Đảng VI hay nói mà không biết nói gì. Đó là khi chưa có chính quyền thì Đảng và hệ thống chính trị và một bộ phận dân có cảm tình, ủng hộ (mà ta hay gọi là quần chúng để phân biệt với bộ phận còn lại) là một phía còn lại là phía bên kia, là đối thủ, kẻ thù có ranh giới rõ ràng. Nay có chính quyền thì tất cả là của ta, ai xấu tốt gì ta cũng phải có trách nhiệm gắn các thành phần xã hội lại càng ngày càng gắn bó, không để nhân dân chia rẽ, dân tộc ly khai . Điều nầy toàn thế giới có thể tham khảo mô hình thể chế của nước Mỹ.

Trong kháng chiến do chưa có chính quyền nên có khái niệm Đảng lãnh đạo, chịu trách nhiệm gián tiếp, ngay như quân đội do Đảng lãnh đạo trực tiếp nhưng vẫn là gián tiếp vì phải có chế độ chính ủy, chế độ nầy xuất phát từ Lê-Nin, vì Hồng quân lúc đó phần lớn là lính của Sa hoàng theo cách mạng nên còn rất ô hợp. Nay có chính quyền thì phải gọi là cầm quyền mới đúng. Nói lãnh đạo là né tránh trách nhiệm, là gây mơ hồ trong chỉ đạo vận hành thể chế và do đó cứ có "bất cập" mãi thôi.

Ngay như chế độ chính ủy cũng lỗi thời rồi, vì quân đội ta đã trưởng thành về mọi mặt, chỉ huy trưởng là thành viên cao nhất cấp ủy cùng cấp, còn chính trị viên, chính ủy chỉ là thành viên cấp ủy thôi, nhưng lại đưa lên cơ chế chính ủy ngang hàng với chỉ huy trưởng, khác nào ta chia bộ đội, người lính ra hai phần: phần hồn và phần xác.

Đảng cầm quyền là công khai, minh bạch, không né tránh, lập lờ nửa vời với quốc dân và quốc tế. Vậy người đứng đầu các cấp ủy đảng và chính quyền phải là một, và người đó phải toàn quyền chỉ huy, "toàn quyền" bị chê trách và "toàn quyền" mất chức. Nếu xác định vậy mới có cơ chế từ chức và bị cách chức, mới không nói ỡm ờ, lươn chạch như mấy tay chủ chốt ở Hải Phòng, Tiên Lãng làm trò cười cho dư luận. Không còn bụi rậm hay bức tường "tập thể lãnh đạo" để mà trốn tránh trách nhiệm rồi bắt vài người làm vật "tế thần"! Ai sai phải từ chức cho người khác lên như vậy bộ máy và cán bộ mới có sức sống, không già cỗi, người tài mới không bị mai một. Không có cơ chế ấy người tài không có dịp cạnh tranh, xếp hàng chờ nhiệm kỳ rồi sẽ quá tuổi "qui định". Rồi quốc gia sẽ già cỗi.

Về tổ chức và cán bộ do chỉ làm một nhiệm vụ lúc chưa có chính quyền là lật đổ nên chọn cán bộ chỉ một bề, trình độ các mặt na ná nhau thôi. Khi cầm quyền thì làm biết bao là việc và phải chọn đủ lọai cán bộ, không phải một hai mà phải hàng vạn "bề". Cách chọn như hiện nay thì như làm sẵn cái khuôn in bánh, cán bộ là những cái bánh in và phát ngôn thống nhất như một cái máy phát âm. Cách đào tạo cũng vậy, nên cấp bằng cao thấp, ngành nghề khác nhau nhưng tựu trung cũng giống nhau như cái bánh in, chỉ có điều là hình thù khác nhau do hình cái khuôn mà thôi. Anh Bảy Nhị kể lúc còn làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân Tỉnh An Giang, khách đến thăm, đi một vòng xuống huyện, xã, ban ngành cấp tỉnh rồi nói: "Cán bộ tỉnh nầy nói đều giống nhau", lúc đầu Anh Bảy khoái phổng mũi, cho là nội bộ đoàn kết, thống nhất cao, nhưng sau nghiệm ra thấy quê và mắc cở mỗi khi nghe ai lập lại lời khen nầy.

Công tác tuyển chọn người làm việc nước của Việt Nam xưa nay vẫn được đúc kết trong cụm từ “Quy hoạch cán bộ”! Mục đích của quy hoạch cán bộ là tạo nguồn cán bộ nhưng vấn đề quan trọng nhất là ai quyết định cán bộ? Dưới khẩu hiệu giữ vững lập trường chủ nghĩa Mác Lê Nin chỉ là phương thức lũng lọan cán bộ, chỉ lựa chọn những người cùng cánh hẩu, dễ bảo để tăng vây cánh, nhiều người thực tài thì ra rìa ngay từ vòng đầu.

Thực ra những người đuợc lựa chọn chỉ do một số người có thẩm quyền quyết định, còn hình thức đưa ra bỏ phiếu chỉ là “Đảng cử, dân bầu” để duy trì chế độ độc tài toàn trị. Càng ngày, người dân càng thấy rõ sự độc tài về chuyên chính tư tưởng và quyết định cán bộ đã không tuyển chọn đuợc người tài cho đất nước. Do cái khuôn hỏng nên đúc thành người hỏng, chất liệu đúc tốt mấy cũng hỏng. Nếu mà “mổ sẻ” chính sách tuyển chọn, bố trí cán bộ, chương trình giảng dạy trong các trường Đảng và trường hành chính quốc gia, trong nội dung giáo dục công dân và đạo đức của toàn bộ ngành giáo dục và đào tạo thì sẽ thấy rõ nguyên nhân chất lượng cán bộ không đáp ứng đuợc yêu cầu của cuộc sống.

Quy hoạch cán bộ chỉ trong nhóm đối tượng nhỏ đã tạo nên mầm mống mâu thuẫn giữa người đuợc quy hoạch, không quy hoạch và ngay cả người đang đuơng chức. Trong dân gian có câu đồng giao:

“Tre già măng mọc đúng rồi

Nhưng đừng có choán chỗ ngồi của tao”?

Từ sự kiện Tiên Lãng, đòi hỏi phải có chủ trương cụ thể về đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo của Đảng, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, đổi mới tính chất và phương thức hoạt động của các tổ chức quần chúng theo hướng xây dựng xã hội dân sự, tức là phải đổi mới nâng cao chất lượng của cả hệ thống chính trị. Phải để cho dân xây dựng Đảng, không phải dân chỉ tham gia mà dân quyết định lựa chọn các cán bộ xứng đáng. Phải trở về bài toán thuận là dân bầu lựa chọn những người lãnh đạo chính quyền nhà nước, ai được dân tín nhiệm mới tiếp tục tham gia bầu cử vào các cấp ủy trong Đảng. Đáng lo ngại là bây giờ người ta đang dư luận các vị trí lãnh đạo, cầm quyền kém chất lượng và mất lòng dân là hệ lụy của “Công thức nhân sự 20 C” (con cháu các cụ cả, cần chăm chút, coi cơ cấu, cắm chỗ cho chúng có cái chức chủ chốt)!

Khi so sánh giữa "hệ thống" với cán bộ, có ví dụ về mối tương quan giữa lái xe và cái xe là rất dễ hiểu. Cần phải thiết kế cái xe sao cho ai cũng lái được với tốc độ nhanh nhất, tiết kiệm nhiên liệu nhất, dễ lái nhất và kiểu dáng hợp thị hiếu người mua nhất. Xã hội cũng vậy ! Nếu có mô hình tốt chắc chắn sẽ có nhiều người “lái” được mô hình này!

Trong Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX trước Đại toàn quốc lần thứ X của Đảng, được Đại hội X thông qua thành nghị quyết của Đại hội X nguyên văn như sau: “Xây dựng quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách, quyết định lớn của Đảng và việc tổ chức thực hiện, kể cả đối với công tác tổ chức và cán bộ".

Nghị quyết rõ ràng, cần thiết như thế nhưng đã qua hơn nhiệm kỳ vẫn chỉ là câu khẩu hiệu trên giấy! Sự ngoan cố của chính quyền Hải Phòng bắt buộc Trung ương phải khẩn trương quyết liệt vào cuộc trước mắt là giải quyết vấn đề công tác cán bộ, đổi mới nhân sự ở Hải Phòng, đồng thời phải thay đổi tư duy, hệ thống tuyển chọn cán bộ thực sự “của dân, vì dân, do dân”, không có cán bộ, đảng viên suy thoái chính trị, tư tưởng đạo đức, lối sống thì mới đủ điều kiện tiên quyết bảo đảm cho đất nước ổn định và phát triển hòa nhịp cùng thời đại.

T.V.T

Nguồn: http://xuandienhannom.blogspot.com/2012/02/ts-to-van-truong-su-ngoan-co-cua-chinh.html






 

Bàn cờ có 6 vần “ệ”

Bàn cờ có 6 vần “ệ”
(Bàn cờ lục "ệ")
Dư luận giới truyền thông và cư dân mạng cuối tuần qua truyền đi khá nhanh chuyện một cán bộ lãnh đạo ở một cơ quan có vị trí quan trọng rút lui không ứng cử bầu cấp ủy tại đại hội đảng bộ. Ông nêu lý do vì sẽ đệ đơn lên thủ tướng từ nhiệm chức vụ, xin ra ngoài biên chế để đi làm tiếp bên ngoài hệ thống nhà nước bởi ông mới 53 tuổi. Người ta phần đông chạy tới chạy lui để vào, để được cơ cấu đổi đời thì có ông lại xin chạy ra, đến lạ.
Tuy nhiên cái chuyện ra đi, chảy máu chất xám ở đội ngũ tinh hoa thế này cũng đã từng xảy ra ở các cơ quan đơn vị khác nhau khắp cả nước. Tập trung dễ thấy nhất là ở các thành phố lớn mấy năm qua khi cơ chế kinh tế thị trường vận hành tăng tốc. Cho nên câu chuyện từ bỏ chức vụ kiểu trên cũng không là một tin quá sốc dư luận. Cái điều đáng nói đáng nghĩ lại nằm đằng sau của những sự dứt áo ra đi như vậy. Bởi nhìn lại trong nhiều trường hợp xảy ra thì đó thường là “hậu quả” không lấy gì làm vui vẻ lắm từ những câu chuyện sử dụng cán bộ, tức sự cắt đặt nhân lực con người ở ta là “có vấn đề” qua mỗi kỳ đại hội đảng các cấp.
Thông tin và giải thích chính thống thì công tác tổ chức cán bộ của chúng ta dù có một số yếu kém nhưng “cơ bản” là tốt, bao giờ chẳng là đạt những thành tựu "mà chính vì thế chúng ta mới thu được bao nhiêu là thành công và thắng lợi trong sự nghiệp cách mạng" cơ mà. Điệp khúc này chúng ta đã được nghe được đọc quá nhiều rồi.
Nhưng vẫn tồn tại một sự thực khác. Chúng phổ biến và nhân rộng đến mức trở thành những câu chuyện cửa miệng trong dân gian. Đó là chuyện có rất nhiều những cán bộ lãnh đạo được cơ cấu vào cấp này cấp khác trong dịp đại hội 5 năm một lần (cũng như các dịp đề bạt cất nhắc thường xuyên khác diễn ra) thì hầu hết đều không “đi chệch” những suy đoán có tính chất sang tai, tin đồn, nghĩa là từ những tin “vỉa hè” mà quần chúng rì rầm đồn thổi. Nên có câu nói đùa: “toàn dân làm công tác cán bộ” là vậy.
Tin vỉa hè mà lại thường “trúng phóc” là sao? Đáp án rất đơn giản. Bởi bằng quan sát hằng ngày, con người ta thừa biết các mối quan hệ giữa các vị quan ở các cấp trên với những người nào đó ở các cấp dưới sắp được cất nhắc. Chữ “quan hệ” ở đây có nội hàm và ý tứ rất rộng. Đó là các mối thân quen hoặc họ hàng dòng tộc, là đồng hương đồng khói với nhau. Cũng có khi là thứ quan hệ trên-dưới, là đệ tử là đàn em của nhau… Những điều trên đôi khi được che khuất, hoặc cố tình giấu kín, nhưng với cảnh “trăm ngàn con mắt” đổ dồn của quần chúng nhân dân vào chuyện đó, thì khó mà có "phi vụ" nào không bị lộ diện, cách này hay cách khác. Tai mắt quần chúng đừng có coi thường nha.
Nhân nói về câu chuyện tổ chức cán bộ, một anh bạn thân của tôi từ thời học phổ thông đã “khái quát hóa” nó thành ra vần vè xung quanh 6 chữ vần “ệ” (nghe âm thanh này không được thanh cảnh, sang trọng cho lắm!). Anh nói 6 chữ “ệ” này được xem như một thứ tiêu chuẩn cán bộ để dựa vào mà thăng quan tiến chức cơ đấy. Anh bạn bảo cụ thể 6 chữ “ệ” đó là: Tiền tệ, Quan hệ, Tộc hệ, Đồ đệ, Công nghệ và Trí tuệ.
Rồi anh nhẩn nha giải thích, thì tiêu chuẩn đầu tiên (tiền đâu) chẳng chính nó là “Tiền tệ” đấy thôi. Câu nói “khó nghe” lại hay thấy thì thào với nhau tại cái điểm được coi là nhạy cảm nhất này: Có những việc không mua được bằng tiền nhưng sẽ mua được bằng “rất nhiều tiền”... Nhưng có tiền bôi trơn mà không có quan hệ tốt (tin được mới nhận tiền chứ) thì việc vận động cũng coi bằng âm (Quan hệ). Rồi đến trong các sự cất nhắc cho nhau, người ta bao giờ chẳng ưu tiên cho người thân gần, người là anh em họ hàng tộc hệ với nhau thì mới mong đúng cạ, mới yên tâm trong ấm ngoài êm được (Tộc hệ). Và nếu không được thế thì phải là đàn em đệ tử của nhau, không là gì với nhau thì cũng tìm cách tôn nhau lên là thầy, là sư phụ, còn ta nhận là học trò là đồ đệ... thì sẽ càng thân thiện và gắn bó với nhau hơn (Đồ đệ). Tuy nhiên thời nay người ta cũng chuộng những nước đi minh bạch công khai khi có thể công khai minh bạch được (trong công tác cán bộ), cụ thể là bằng mọi cách đưa ra các quy trình quy định kiểu công nghệ lăng-xê, kiểu các thủ thuật đánh bóng mạ kền cho các đóng góp thành tích của nhau (Công nghệ)... Năm tiêu chuẩn kia nếu thu xếp được là OK, cái ghế coi như đã được kê, người khôn khéo là cứ thế ghé ngồi vào và tọa hưởng.
Cuối cùng anh bạn tôi mới thốt ra, đáng buồn thay, cái tiêu chuẩn cuối cùng là “Trí tuệ”, tuy vẫn có mặt để xếp hạng xếp hàng để xem xét đó, nhưng là cái tiêu chuẩn sau chót, là điểm xét vớt mà thôi. Dù thế nào việc đưa “anh chàng tiêu chuẩn” này vào cũng cần, bởi nghĩ cho cùng, một bộ máy muốn chạy được, cũng cần phải có những người biết việc – như dân gian đùa vui là những ông lực điền, những con trâu cày, chứ không thì việc ùn ra, ai làm.
Chuyện bạn tôi kể nếu chịu khó quan sát thì chúng ta thấy cả. Trong số những bạn cũ tuổi thiếu thời nay còn chơi được với nhau, anh là người đàng hoàng đứng mực, từng là một quan cỡ đầu tỉnh, nên cái “tổng kết” về công tác cán bộ về nhân sự này là có “sức nặng” của kinh nghiệm từng trải. Đúng là vậy thì thực đáng nghĩ ngợi và lo lắng thật sự.
Nguyễn Vĩnh