Học hay không học tiếng Hán

Học hay không học tiếng Hán

Chuyện học tiếng Hán, chữ Hán (Hán văn) rộ lên khá nóng và những ý kiến đóng góp gay gắt là có những yếu tố “ngoại” ngôn ngữ xen vào. Những dòng viết dưới đây tôi không nói tới ý “ngoại”ngôn ngữ kia. Chắc phải là dịp khác.

Dưới đây tôi chỉ thuần túy nói về chủ đề chính yếu mà nhiều stt trên mạng đã và đang đề cập.

Tôi muốn đi thẳng vào vấn đề, là có nên/cần/phải học Hán văn để cứu vãn tiếng Việt không trong sáng (hay đang đe dọa không trong sáng nữa) hay không? Nhất là điều đó một vị PGS-TS gần đây đã nghiêm túc nêu lên công luận - do báo chính thống đăng - là cho học sinh học Hán văn (từ cấp tiểu học trở lên).

Xin trả lời ngay, theo ý kiến cá nhân tôi - tự nhận là một người có kiến văn kha khá về Hoa văn, Hán ngữ (1) – tôi vẫn cho là không cần. Đành rằng trong kho từ vựng tiếng Việt có rất, rất nhiều từ ngữ có gốc Hán.

Tuy nhiên phải phân biệt ngay, đó là từ gốc Hán-Việt. Nói Hán-Việt vì chữ Hán vay mượn đó đã được Việt hóa mà người Việt nói với nhau hiểu, dù có thể là hiểu chưa/không sâu.
Cho nên nếu cần học thì có thể tổ chức cho học sinh các cấp (tiểu và trung học) có các tiết học từ Hán-Việt này thôi.

Cấu tạo chương trình này có thể để mở (open), khuyến khích các nhóm học sinh đã học chắc các bộ môn khác ghi danh học, những học sinh xếp kém hơn thì cho tự nguyện, tức là không nhất thiết chấm điểm, là không bắt buộc.

Chỉ cần một giải pháp như vậy thôi vì khi học xong trung học (đỗ bằng tú tài) thì một bộ phận học giỏi từ Hán-Việt sẽ sử dụng tiếng Việt tốt hơn, chuẩn hơn, tức nhóm người này góp thêm phần vào làm “trong sáng tiếng Việt”.

Còn các tốp còn lại - có thể đông đảo hơn cũng không lấy gì làm thất vọng – mức độ kém dần xuống (về sự hiểu từ vựng Hán-Việt) cũng không vì thế mà các em không sử dụng được tiếng Việt, tức các em vẫn giao lưu và làm việc được với nhau bằng tiếng Việt.

Viết những dòng trên cũng là phục vụ cho ý dưới đây.

Như một xã hội sau này có sự phân công, không phải ai học xong đại học cũng phải/muốn trở thành những nhà văn học, ngôn ngữ học, lịch sử học, sư phạm học, hoặc các nhà nghiên cứu về khoa học xã hội khác…; cho nên ở môi trường đại học (hay cao đẳng, hoặc tương đương) cũng chỉ cần dạy từ Hán-Việt một cách "có chọn lọc", có phân loại phân cấp mà thôi.

Ở cấp học này, môn học trên (nếu có), thì nâng cao hơn - chẳng hạn về số lượng từ ngữ cần phải biết, và ý nghĩa của các từ ngữ Hán-Việt đã học ở độ sâu sắc hơn so với khi học ở cấp học phổ thông).
Điều đó cũng có thể hiểu là chúng ta chỉ nên dạy kỹ, dạy sâu môn từ ngữ Hán-Việt cho các chuyên ngành của khoa xã hội, các khoa học chính trị, kinh, tế xã hội khác...Mục đích để khu vực sinh viên này hiểu sâu về ngôn ngữ Việt Nam, về các từ vựng có gốc Hán-Việt, về giá trị và ý nghĩa của kho tàng văn học cùng một kho thư tịch khác viết bằng chữ Hán, hoặc chữ Hán Nôm... nhằm phục vụ cho những lĩnh vực công tác cụ thể liên quan đến môn khoa học xã hội sau này mà họ phụng sự và nghiên cứu.

Vẫn cần nhắc lại lần nữa ở đây, ngay cấp đại học cũng chỉ cần giới hạn hay đóng khung vào học từ Hán-Việt – chứ tuyệt đối không phải lao vào học chữ ô vuông (thứ chữ tượng hình của Hán tự), và nhất là không thể học Cổ văn trong kho tàng văn học chữ Hán, vì đó là một môn học rất khó và đòi hỏi không ít thời gian đầu tư và nết chuyên cần.

(Chú thêm: Tuy nhiên ở cấp đại học, với những sinh viên học văn học Việt Nam trung cổ đại, học lịch sử, học chuyên ngành về Hán Nôm, v.v…, thì việc học Trung văn, Hán tự, học chữ viết tượng hình Hoa ngữ (học kỹ chữ Hán) lại là một câu chuyện bình thường, và đương nhiên phải học cho sâu rồi. Nói cho gọn là học Hán ngữ với những đối tượng này là bắt buộc).

Với hệ thống giáo dục thì như thế (phần trên đã sơ sơ trình bày). Nhưng còn trong đời sống xã hội nói chung thì sao?

Theo tôi nghĩ, các nhà khoa học về ngôn ngữ, về văn học hãy hết lòng hết sức - và tùy theo khả năng của từng ngươi - các vị hãy cộng tác với các nhà xuất bản và hệ thống báo chí - truyền thông khắp đất nước, để sáng tác, biên tập, xuất bản những cuốn sách cũng như viết báo, đăng đàn… nhằm phổ biến rộng khắp những ”kiến thức về tiếng Việt, về từ Hán-Việt” cho công chúng tìm đọc và mọi người quan tâm cùng suy nghi, đào sâu nghiên cứu thêm..
.
Từ đó xã hội sẽ hưởng lợi, sẽ củng cố và nâng dần mặt bằng yêu cầu sử dụng tiếng Việt chuẩn, và tiến Việt khi ấy sẽ dần trong sáng hơn (bởi suy cho cùng thì muốn "trong sáng" cho một ngôn ngữ thì việc đầu tiên là phải hiểu, hiểu căn nguyên của tiếng Việt, chữ Việt).

Nhưng xin nhấn mạnh, đây là chữ Việt, tiếng Việt chứ không phải tiếng Hán, chữ Hán – cho dù gốc từ vựng của tiếng Việt chúng ta có nhiều chữ mà nghĩa là từ gốc Hán, mang gốc Hán.
Bài viết ngắn trên fb này cũng không đề cập đến các ngoại ngữ khác cần học cho người học Việt Nam lúc này.

Mà nếu nói một câu rất ngắn thì điều cần nhất là "cần học cho giỏi tiếng Anh". Bởi ta nhìn thấy quá rõ ràng là đất nước muốn hội nhập (như Nhà nước đang chủ trương), thì nếu thiếu/kém tiếng Anh sẽ là một trở ngại rất lớn. Chưa kể rất nhiều vốn liếng, kiến thức về KHKT, về công nghệ, nhất là công nghệ tiên tiến hiện đại trên thế giới này đã và đang có, đều được tích hợp vào sách vở, tư liệu, tài liệu trong sinh ngữ này.

Điểm cuối cùng tôi muốn nói (mà bài viết của vị PGS-TS kia cũng có đề cập) là công việc, sự xử lý của chúng ta về ngôn ngữ tiếng Việt, muốn giữ gìn sự trong sáng cho tiếng Việt, thì điều đó hoàn toàn khác với 2 quốc gia Nhật Bản và Hàn Quốc (và cả Bắc Triều Tiên nữa).

Đó là bởi chữ viết của hai (3) quốc gia kia chưa La-tinh hóa, trong khi chữ Quốc ngữ của chúng ta đã La-tinh hóa .

Như vậy phải có 2 cách xử lý khác nhau, chứ không thể rập khuôn, bắt “học tập” nhau sẽ là điều khiên cưỡng. Đây lại là một topic khác mà stt này chưa muốn đề cập tới...

Vệ Nhi/Nguyễn Vĩnh

------
(1) Tôi học Trung văn 3 năm ở cấp phổ thông, rồi học 4 năm Trung văn tiếp theo ở cấp đại học, trong đó có nhiều tiết học Cổ văn (Trung văn) do thầy Chu Thiên dạy (cụ Chu Thiên được coi là số ít những nhà “bỉnh Nho” có đẳng cấp còn sống và giảng dạy ở Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội thời đó – đầu và giữa thập kỷ 1960. Cụ đã mất lâu).

Một nhà tu hành gốc Việt gây chấn động dư luận phương Tây

Một nhà tu hành gốc Việt gây chấn động dư luận phương Tây

Câu chuyện dưới đây không phải người Việt Nam nào ở trong nước cũng biết. Mà câu chuyện đó đã trôi qua tới 5 năm rồi. 

Bữa nay thư email bạn bè gửi chia sẻ bài viết này, blog tôi trân trọng giới thiệu để bà con "cái xóm blog nhỏ" của tôi cùng biết và tự ngẫm ngợi...

Vệ Nhi

-------

Bài phỏng vấn chấn động phương Tây của thiền sư Thích Nhất Hạnh Khi thiền sư Thích Nhất Hạnh tới Canada vào năm 2011, nhà báo Andrea Miller đã có cuộc phỏng vấn riêng với ông và bài viết đã gây nhiều tiếng vang ở đất nước này, cũng như tại nhiều quốc gia phương Tây. Thiền sư Thích Nhất Hạnh Sau khi thầy Thích Nhất Hạnh trở lại Vancouver, hai sư cô đưa tôi vào căn phòng khách trong một khu ký túc xá của Đại học British Columbia. Tại đây, ngoại trừ một lọ hoa lan nằm trên bàn, mọi thứ còn lại đều có màu nâu đất. Thầy Thích Nhất Hạnh mặc áo tu hành màu nâu, chậm rãi nhâm nhi một tách trà có màu vàng nâu, trong khi các nhà sư khác đang ngồi gần đó trên những chiếc ghế bành và thảm màu nâu giản dị. Sư cô Chân Không giới thiệu tôi với thầy rồi mỉm cười và nói rằng tôi là một sự bất ngờ nhỏ với họ. Khi tôi đề nghị được thực hiện cuộc phỏng vấn này, tất cả đều không nghĩ rằng “Andrea Miller” là cái tên của một phụ nữ nên đều mong chờ một vị khách nam giới. Nhưng sau cuộc phỏng vấn này, tôi mới là người bị bất ngờ, bởi những điều hay lẽ phải mà thầy Thích Nhất Hạnh giảng cho tôi, từ cuộc sống sau cái chết, cho tới niềm vui của việc ngồi thiền và về sự tồn tại hay không tồn tại. Thầy đã mang tới những câu trả lời mà tôi không ngờ tới, rất mới mẻ và chứa đầy sự thông tuệ. Và đây là những gì ông đã trao đổi với tôi. - Khi những người được chúng ta yêu quý gặp vấn đề lớn, như bị tâm thần, bị chấn thương tâm lý hoặc nghiện ngập thứ gì đó, cảm giác sẽ vô cùng đau đớn. Đôi khi ta có thể cảm thấy như vấn đề mà họ đang đối mặt quá lớn, tới mức không còn muốn giúp đỡ họ nữa. Thậm chí ta còn muốn chạy trốn khỏi họ cùng vấn đề họ đang đối mặt. Nhưng cũng có lúc chúng ta cố giúp và rồi bị cuốn vào vấn đề của họ. Vậy chúng ta có thể làm gì để giúp những người ở trong hoàn cảnh khó khăn mà không bị choáng ngợp bởi vấn đề của họ? - Khi cảm thấy bị ngợp với vấn đề của người khác thì có lẽ bạn đã làm quá sức. Thứ năng lượng đó không giúp đỡ người khác và hiển nhiên là không giúp ích gì cho bạn. Bạn không nên quá vội vã giúp đỡ người khác. Có hai điều ở đây mà ta cần lưu ý: Cuộc sống và hành động. Đừng nghĩ quá nhiều về việc phải làm ngay điều gì đó cho người khác - cần phải đặt vấn đề cuộc sống của bản thân mình lên trước. Cuộc sống của bạn phải an lành, phải vui vẻ, hạnh phúc. Khi đó bạn mới có thể hành động để tạo ra niềm vui và hạnh phúc. Bởi vậy, trước tiên bạn phải tập trung vào việc rèn luyện cuộc sống của mình. Sống sao thật tươi vui, thật an lành. Sống quan tâm tới người khác. Sống hào phóng và biết cảm thông. Đây là các nguyên tắc cơ bản. Chuyện cũng giống như khi ta ngồi dưới gốc một cái cây vậy. Cái cây chẳng phải làm gì, trừ việc sống khỏe mạnh và tươi tắn, nhưng vẫn khiến ta thấy dễ chịu. Khi bạn sống như cái cây đó và lan tỏa làn sóng tươi mới, bạn đã giúp giảm bớt sự khổ đau của những người khác rồi. Cuộc sống của bạn phải đầy sự hài lòng, phải an lành và bạn nên có mặt khi người khác cần tới mình. Chừng đó đã là rất nhiều rồi. Khi trẻ con tới gần và ngồi bên bạn, đó không phải là vì bạn có nhiều bánh kẹo để cho chúng, mà bởi ngồi gần bạn mang tới cảm giác dễ chịu và tươi mới. Vì thế, hãy ngồi cạnh một người đang đau khổ và hãy cố hết sức để làm những điều bạn có thể làm tốt nhất: Thể hiện sự dễ chịu, quan tâm, tươi mới. - Nếu đang có một cảm xúc khó khăn trong tâm hồn, như tức giận hoặc buồn bã sâu sắc và tôi (xử lý chúng bằng cách) cố tập trung điều hòa nhịp thở của mình thì liệu đó có phải là hành động né tránh cảm xúc của bản thân không? - Thường thì mọi người dễ đánh mất bản thân mình trước những cảm xúc mạnh và bị chúng choán hết tâm trí. Đó không phải là cách để ta chế ngự cảm xúc, bởi khi chuyện xảy ra như thế, bạn sẽ là nạn nhân cuả cảm xúc. Để tránh không trở thành nạn nhân, hãy hít thở, tĩnh tâm và rồi bạn sẽ nhìn sâu vào bên trong con người mình, thấy rằng cảm xúc cũng chỉ là cảm xúc mà thôi, không hơn. Việc nhìn sâu vào trong tâm hồn mình là rất quan trọng, bởi bạn sẽ không còn sợ hãi nữa. Bạn sẽ bình tĩnh và không còn muốn chạy trốn nữa. Bạn sẽ xử lý tốt hơn các cảm xúc. Hãy xem hơi thở chính là con người bạn. Bạn cần có sự liên kết với hơi thở để trở thành chính mình một cách tốt hơn, để mạnh mẽ hơn. Rồi bạn sẽ chế ngự cảm xúc tốt hơn. Bạn không nên tìm cách quên đi cảm xúc của mình. Thay vì thế, hãy sống thật với chính mình, dần dần bạn sẽ trở nên cứng rắn và mạnh mẽ để xử lý cảm xúc của mình. - Thật ấm áp khi thấy rất nhiều đứa trẻ xuất hiện ở chốn tu hành. - Tôi cảm thấy thoải mái với trẻ con. Tôi chưa từng cắt đứt quan hệ của mình với thế hệ trẻ. Tôi luôn giao tiếp với thế hệ trẻ, dù các em sống trong chốn tu hành hay ngoài cuộc sống. Đó là một trong những yếu tố chủ chốt trong niềm hạnh phúc của tôi. Đôi khi các bà mẹ trẻ đưa con của mình vào chùa nghe giảng pháp. Đó là hoạt động nuôi dưỡng tâm hồn rất tốt với mọi người. Những đứa trẻ có thể không hiểu chuyện gì đang diễn ra, nhưng chúng cảm nhận được bầu không khí an lành. Thứ năng lượng an lành đó rất hiếm hoi trong xã hội - càng hiếm hơn khi có tới 500 người ngồi xuống và cùng nhau tạo ra bầu không khí đầy sự an yên. Nếu bạn cho con cái tiếp xúc với sự an lành và tình yêu, dù rằng chúng rất nhỏ và chưa hiểu lời lẽ thì điều đó không có nghĩa chúng không cảm nhận được gì. Hãy tưởng tượng một bà mẹ trẻ đang cho con bú trong một buổi giảng pháp. Bà mẹ nghe và thấu hiểu những lời lẽ của buổi giáng pháp. Về phần mình, đứa trẻ sẽ vừa uống sữa mẹ, vừa hấp thu phật pháp qua dòng sữa. Đó là một cảnh tượng rất đẹp. Sau này, khi đứa trẻ vấp phải nhiều điều nghiệt ngã trong cuộc sống, chúng sẽ nhớ rằng đã từng có thời gian được tiếp xúc với năng lượng tích cực. Khi những người tu hành cùng nhau hành lễ, họ luôn tạo ra một năng lượng tích cực mà người trẻ có thể cảm nhận và năng lượng này giúp tạo ra các hạt giống cho tương lai. Đạo Phật luôn cố gắng mang năng lượng tích cực này tới nhiều chốn khác nhau, từ các ngôi trường, các bệnh viện cho tới các tòa thị chính. - Liệu cuộc sống tu hành có xung đột với việc thưởng thức truyền thông không? Liệu chúng ta có thể vừa toàn tâm hướng tới Phật giáo, vừa vui vẻ tận hưởng Internet, TV, các bộ phim và cuốn sách? - Có những cuốn sách và phim hay mà bạn có thể thưởng thức. Điều này là bình thường - thưởng thức chúng hoàn toàn tốt. Đôi khi chất lượng của một bộ phim hoặc cuốn sách lại không tốt. Tuy nhiên bạn không nên tắt đi hay ngừng đọc sách vì nếu làm vậy, bạn có thể sẽ hồi tưởng và nhớ lại những khổ đau bên trong tâm hồn mình. Đó là điều mà rất nhiều người trong xã hội chúng ta đang làm. Nhiều người không thể là chính mình. Họ có nỗi đau, nỗi buồn hoặc lo lắng bên trong và họ đọc sách hoặc nghe nhạc chỉ để che giấu chúng, để chạy trốn khỏi bản thân mình. Thưởng thức truyền thông theo cách thức như vậy chỉ là hành động trốn chạy và nó không có tác động lâu dài. Bạn có thể tạm quên đi nỗi khổ đau nhưng cuối cùng sẽ phải trở lại chính mình. Phật dạy rằng chúng ta không nên chạy trốn bản thân mình, thay vì thế phải chăm sóc bản thân và biến đổi nỗi đau. - Ngài sẽ nói gì với người thấy rằng ngồi thiền là chuyện rất khổ sở, khó khăn và họ phải chật vật để làm những điều này? - Đừng ngồi thiền nữa. - Thật vậy sao? - Đúng vậy. Nếu bạn không cảm thấy thoải mái khi ngồi thiền thì đừng làm thế nữa. Bạn phải nắm bắt chính xác tinh thần của việc ngồi thiền. Nếu phải cố gắng quá mức khi ngồi thiền, bạn sẽ trở nên căng thẳng và điều này khiến cơ thể bạn đau đớn. Ngồi thiền phải mang tới cảm giác dễ chịu. Khi ngồi xem truyền hình trong phòng khách, bạn có thể ngồi xem suốt nhiều giờ mà chẳng khổ sở gì cả. Thế mà khi ngồi thiền, bạn lại thấy khổ sở? Vì sao? Vì bạn đang phải cố gắng làm vậy. Bạn muốn ngồi thiền thành công nên phải chiến đấu (với chính mình). Khi xem TV bạn chẳng phải chiến đấu với ai cả. Bạn phải học cách ngồi thiền mà không phải chiến đấu chống ai cả. Nếu bạn biết cách ngồi thiền như vậy, việc thiền sẽ mang lại cảm giác rất dễ chịu. Khi Nelson Mandela ghé thăm Pháp một lần, một phóng viên đã hỏi rằng ông thích làm điều gì nhất. Ông nói rằng mình rất bận nên điều thích làm nhất là ngồi không và chẳng làm gì cả. Bởi ngồi không và chẳng làm gì là một niềm hạnh phúc - bạn sẽ hồi phục bản thân mình. Đó là lý do vì sao Phật mô tả thiền giống như ngồi trên một bông hoa sen vậy. Khi ngồi thiền, bạn cảm thấy nhẹ nhõm, tươi mới, tự do. Và nếu không cảm thấy những điều này thì thiền sẽ trở thành một dạng lao động khổ sai với bạn. Đôi khi nếu bạn không ngủ đủ giấc hay bị cảm lạnh hay gặp điều gì đó khác về sức khỏe, ngồi thiền có thể không mang tới cảm giác hài lòng như bạn mong muốn. Nhưng nếu bạn cảm thấy bình thường, thì trải nghiệm thoải mái khi ngồi thiền là điều luôn có thể xảy ra. Vấn đề không phải là ngồi thiền hay không, mà là ngồi thiền như thế nào. Ngồi thiền như thế nào để thu được nhiều nhất lợi ích có thể - nếu không bạn chỉ đang phí thời gian mà thôi. - Ông nhấn mạnh rất nhiều tới sự vui thích - thở một cách vui thích, thiền, đi đứng và tận hưởng cuộc sống cùng nhau một cách vui thích - nhiều hơn hẳn các sư thầy khác trong Phật giáo. - Trong hoạt động giảng dạy Phật pháp, sự thoải mái và niềm vui là các yếu tố giúp mang tới sự giác ngộ. Trong cuộc sống có rất nhiều sự khổ đau. Tại sao bạn phải rước thêm sự khổ đau nữa khi tu theo đạo Phật. Bạn tu theo đạo Phật để bớt khổ đau, đúng không nhỉ? Đức Phật là người hạnh phúc. Khi Phật ngồi, ngài ngồi một cách hạnh phúc. Khi ngài đi, ngài cũng đi một cách vui vẻ. Tại sao tôi lại muốn làm khác so với Đức Phật? Có thể nhiều người đã lo sợ trước lời nói của kẻ khác, rằng "Anh/chị tu tập chưa nghiêm túc. Anh/chị cười cợt và vui vẻ quá mức. Khi tu tập anh chị phải nghiêm mặt, rất nghiêm túc". Có lẽ chỉ những người muốn có thêm tiền công đức mới nói như thế, để tạo cảm giác rằng họ thực hiện việc tu hành nghiêm túc hơn so với kẻ khác. Hãy lấy ví dụ về việc ngồi thiền suốt đêm. Bạn không được phép nghỉ ngơi và nghĩ rằng tu như thế mới là chăm chỉ. Nhưng bạn khổ sở cả đêm và phải uống cà phê chỉ để tỉnh táo. Thật vớ vẩn. Chất lượng khi ngồi thiền mới là thứ giúp bạn biến đổi, chứ không phải ngồi thiền thật nhiều và khổ sở khi làm vậy. Ngồi thiền là hoạt động mang tới niềm vui và còn là cơ hội để ta có được tuệ quán. Tuệ quán có thể giải phóng chúng ta khỏi nỗi sợ, sự tức giận và tuyệt vọng. - Tôi thực sự rất thích việc hành thiền ngoài trời mà chúng ta thực hiện lần này. - Thường thì theo truyền thống Phật giáo, bạn ngồi rồi đứng dậy và thực hiện việc đi bộ chậm rãi tại khu vực thiền, sau đó bạn lại ngồi xuống. Ở đây chúng tôi không làm thế. Thay vì vậy, chúng tôi thực hiện hành thiền ngoài trời. Việc này rất hữu ích vì bạn có thể áp dụng trong cuộc sống thường nhật. Bạn đi bộ bình thường - không quá chậm - nên người khác không biết bạn đang hành thiền và tưởng như bạn đang thực hiện một hành động bình thường. Và rồi khi bạn đi về nhà, hoặc từ bãi đỗ xe tới văn phòng, bạn có thể làm điều đó một cách vui thích. Nền tảng tập luyện cơ bản là làm sao để vui thích - làm sao để cảm thấy vui khi đi, khi ngồi thiền, ăn uống và tắm giặt. Hoàn toàn có thể khiến mọi người đều vui thích, nhưng xã hội của chúng ta được tổ chức theo cách thức ta không còn thời gian để vui thú nữa. Chúng ta phải làm mọi thứ quá nhanh. - Ông nghĩ rằng điều gì sẽ khiến ai đó trở thành tín đồ Phật giáo? - Một người có thể không được gọi là tín đồ Phật giáo, nhưng anh ta vẫn có nhiều phẩm chất Phật giáo hơn cả một tín đồ. Phật giáo tạo thành từ niệm, định và tuệ. Nếu có những đặc điểm này, bạn đã là một người theo Phật giáo rồi. Nếu không thì không phải vậy. Khi bạn nhìn vào một người và thấy người đó có niệm, định và tuệ thì bạn biết rằng đó là một người theo đạo Phật. Nhưng ngay cả khi đó là một ni cô và người này thiếu các năng lượng, phẩm chất kể trên thì khi đó cô ta chỉ có ngoại hình của một người theo đạo Phật chứ không có cái cốt cách của một người theo đạo Phật. - Liệu việc thường xuyên hành lễ có thể biến ai đó thành người theo đạo Phật? - Không, bạn không thể thành người theo Phật giáo chỉ bằng việc hành lễ. Để làm vậy bạn phải chăm tu tập. Người theo đạo Phật hiện vướng vào khá nhiều nghi thức, lễ bái, nhưng Đức Phật không thích điều này. Trong các đoạn kinh Phật, đặc biệt là những lời răn dạy của Đức Phật ngay sau khi ngài trở nên giác ngộ, ngài nói rằng chúng ta phải thoát khỏi các nghi lễ. Bạn không thể trở nên giác ngộ và giải thoát chỉ nhờ thực hiện lễ bái. Nhưng người ta đã khiến đạo Phật đi tới chỗ có quá nhiều nghi lễ. Chúng ta đã cư xử không hay với Đức Phật. - Liệu người ta có phải tin vào sự tái sinh để trở thành một người theo đạo Phật? - Tái sinh có nghĩa một linh hồn rời khỏi cơ thể bạn và đi vào thể xác khác. Đây là suy nghĩ rất phổ biến, nhưng lại rất sai lầm về sự nối tiếp trong Phật giáo. Nếu bạn nghĩ rằng có một linh hồn, một bản ngã, tồn tại trong một thể xác và linh hồn đó thoát ra ngoài khi thể xác không còn nữa và rồi biến thành một dạng sống khác, thì đó không phải là lối tư duy của Phật giáo. Khi bạn nhìn vào ai đó, bạn sẽ thấy ngũ uẩn, hay các yếu tố tạo thành con người: Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn và thức uẩn. Không có linh hồn, thể xác nào bên ngoài 5 yếu tố này. Vì thế khi 5 yếu tố này tan rã, thì nhân quả hay các hành động mà bạn đã thực hiện trong cuộc sống chính là sự tiếp nối của bạn. Những gì bạn đã làm và suy nghĩ vẫn sẽ còn đó như một dạng năng lượng. Bạn không cần một linh hồn hoặc một thể xác, để tiếp nối. Chuyện giống như một đám mây vậy. Ngay cả khi đám mây không có ở đó, trời vẫn tiếp tục mưa hay có tuyết. Đám mây không cần phải có một linh hồn để nối tiếp. Không có sự khởi đầu và cũng chẳng có kết thúc. Bạn không phải chờ cho tới khi thân xác này tan thành cát bụi mới có thể tiếp nối. Thực ra bạn đã tiếp nối trong từng khoảnh khắc. Giả dụ như tôi đã truyền năng lượng tới hàng trăm người, họ sẽ tiếp nối tôi. Nếu nhìn vào họ và bạn thấy (hình bóng) tôi hiện ra thì thực sự bạn đang trông thấy tôi đó. Nếu bạn nghĩ rằng tôi chỉ là thể xác này (ngài chỉ tay vào mình) thì bạn vẫn chưa trông thấy tôi đâu. Khi bạn thấy tôi trong các bài phát biểu, bạn hiểu rằng người khác đã tiếp nối cuộc sống của tôi. Khi bạn nhìn vào các học trò, các đệ tử, những cuốn sách và bạn bè tôi, bạn sẽ thấy sự tiếp nối của chính tôi. Tôi sẽ không bao giờ chết. Thân xác này có thể tan thành cát bụi, nhưng điều đó không có nghĩa tôi đã chết. Tôi sẽ tiếp tục (sống mãi), luôn là như vậy. Và điều này là đúng với tất cả chúng ta. - Chúng ta có thể làm gì với mức độ chủ nghĩa vật chất rất cao đang tồn tại hiện nay? - Bạn có thể thiết lập một môi trường nơi người ta sống đơn giản, hạnh phúc và mời những người khác tới quan sát. Đó là điều duy nhất có thể thuyết phục họ từ bỏ ý tưởng hạnh phúc dựa trên vật chất. Họ luôn nghĩ rằng chỉ khi có rất nhiều thứ để tiêu thụ, người ta mới hạnh phúc. Nhưng rất nhiều người không hạnh phúc dù họ rất giàu có. Và rồi còn có những người tiêu thụ rất ít, song họ hạnh phúc hơn rất nhiều những người kia. Chúng ta phải thể hiện được rằng sống đơn giản kết hợp với tu tập theo Phật pháp mang tới một cuộc sống rất đủ đầy, bởi người ta sẽ không thể tin tưởng cho tới khi họ tận mắt chứng kiến và trải nghiệm. Tại Làng Mai, chúng tôi đã cười đùa vui vẻ suốt cả ngày, nhưng không một ai trong số chúng tôi có tài khoản ngân hàng thuộc sở hữu cá nhân. Không ai trong số chúng tôi có xe hơi hoặc điện thoại riêng. Chúng tôi chỉ ăn chay. Nhưng chúng tôi không khổ sở vì việc không ăn trứng, thịt. Thực tế chúng tôi hạnh phúc hơn nhiều vì biết rằng mình không ăn các sinh vật sống và đang bảo vệ hành tinh này. Điều đó mang tới rất nhiều niềm vui. Chúng tôi rất may mắn khi có thể sống như vậy, có thể ăn như vậy. Có một niềm tin rằng trừ phi anh có rất nhiều tiền, trừ phi anh nắm vị trí cao trong xã hội, anh sẽ không thể hạnh phúc. Rất khó để thoát khỏi niềm tin này cho tới khi bạn thấy sự thực rằng sự hạnh phúc có thể tới theo cách thức khác. Nhìn thấy điều đó sẽ đảm bảo tương lai cho con cháu chúng ta. Vì thế tôi nghĩ tới các vòng tròn luân hồi trong Phật giáo, nơi chúng ta có thể tái tổ chức lại để cho mọi người thấy cách thức sống hạnh phúc dựa trên sự thấu hiểu lẫn nhau, không dựa trên chủ nghĩa vật chất. Chỉ giảng Phật pháp vẫn chưa đủ, bởi giảng pháp vẫn chỉ là lời nói mà thôi. Chỉ khi người ta thấy những thứ như một cộng đồng phi vật chất, khi tận mắt chứng kiến một cách sống như thế, họ mới thực sự bị thuyết phục và tin tưởng.  Nguồn: Email bạn bè gửi		17 khác Minh Pham Gia

"Đất nước" qua luận bàn bằng văn thơ

"Đất nước" qua luận bàn bằng văn thơ

Những năm chiến tranh, cái nhìn về đất nước có sức gợi và động viên lòng người thật lạ. Những bài thơ có tên Đất nước (hoặc một ý tứ tương tự), luôn luôn là những áng thơ hay, được lớp lớp thế hệ con người thời chiến đón nhận với mọi cấp độ tình cảm, hầu hết là ngợi ca, là muốn truyền cảm hứng để lòng yêu quê hương đất nước càng thêm thăng hoa, cất cánh...

Nhưng rồi công cuộc xây dựng đất nước sau đó không phải việc gì chúng ta cũng làm được. Người ta thấy sức ỳ, thấy những khó khăn chồng chất, thấy hết những mặt trái tiêu cực của sự nghiệp xây dựng đất nước. Và đặc biệt là thấy "nảy nòi" một nhóm người (nhóm này cứ lớn dần lên) mượn đà xây dựng và đổi mới, có thành tựu là mưu gian, cấu kết với lớp quan chức thoái hóa để cướp trắng những thành quả gặt hái được khi từ tài nguyên, khi là giá trị thặng dư mà nhân dân lao động bỏ công sức ra,.

Trên đây chính là bọn người biến chất, là những quan gian tham và bọn người mang danh nghĩa kinh doanh nhưng thực chất là những hang ổ lợi dụng các mối quan hệ thân quan dằng dịt, giở những trò đánh quả, chia chác với bon nắm quyền lực đã hư đốn. Tất cả bọn xấu này đã và đang làm thui chột các thành tựu mà hồi đầu xây dựng đất nước và đổi mới nhân dân chúng ta đã đạt được. Bây giờ tệ hại hơn nữa, là cái liên minh ma quỷ giữa 2 thế lực trên đã thành một cơ cấu, một lực lượng "hùng mạnh" gây nên sự tàn phá đất nước này ghê gớm.

Chính vì lẽ đó, khi bùng lên câu chuyện bãi biển miền Trung dậy sóng "chuyện cá chết", rồi "đồng bằng Nam Bộ khô kiệt, nhiễm mặn"; kế tiếp những câu chuyện "thực phẩm bẩn đe dọa khắp nơi" và song hành là "một môi trường sống của đất nước" hầu hết bị các nhóm lợi ích núp sau tàn phá làm suy đốn, ô nhiễm không ai cản phá chúng được nữa ?!... Tất cả, tất cả dựng đứng lên trước mắt chúng ta thành một khung cảnh, một bối cảnh để trên đó xuất hiện lên nhiều hình tượng văn học nghệ thuật, lên những tác phẩm văn học, có thơ ca và nhiều ca dao hò vè... Trong số đó gần đây nổi lên bài thơ Đất nước mình ngộ quá phải không anh ?, để nó nhanh chóng trở nên nổi tiếng trong thế giới mạng dậy sóng cả nước, là tác phẩm của một cô giáo hiện đang dạy học tại tỉnh Hà Tĩnh.

Nhận thấy đây không còn là một bài thơ hiểu đơn thuần nữa. Những câu thơ giản dị kia nó mang một dấu ấn của tâm trạng con người, rộng hơn tâm trạng của một đất nước trong thời điểm hiện nay.

Phải chăng nó nhanh chóng chiếm sự quan tâm của công chúng đông đảo vì đó chính là khi những người có lương tri không thể bàng quan với hiện tình đất nước. Tất cả họ giòa đây không thể cho qua những trăn trở khúc mắc trong tâm tư mỗi khi "tự vấn", mỗi khi suy tư về tình tự, tình yêu đối với đất nước và nhân dân của mình trong những ngày tháng khó khăn và đầy lo lắng, bất trắc này...

Có thể chẳng cần viết thêm dài nữa ở đây. Xin đưa ngay dưới đây bài thơ "nguyên thủy" của cô giáo Trần Thị Lam. Chủ blog tôi cũng xin đưa thêm những bài viết xung quanh sự kiện xuất hiện bài thơ trên của một cô giáo trường trung học.

Tại đây, như các vấn đề đặt ra của bất cứ sự kiện gì, nhất là về văn học nghệ thuật, nó đều nảy sinh và tồn tại các ý kiến xuối và ý kiến không xuôi (ngược). Tôn trọng mọi ý liến, chủ blog tôi xin đưa cả lên để rộng đường dư luận.

Vệ Nhi

------
    

Về bài thơ "Đất nước mình ngộ quá phải không anh" & những câu chuyện xung quanh

Bài thơ "Đất nước mình ngộ quá phải không anh" của cô giáo Trường năng khiếu Hà Tĩnh Trần Thị Lam được đăng trên trang Facebook của cô, đã nhận được sự chia sẻ mạnh mẽ của cộng đồng mạng. Nhận thấy có nhiều ý kiến trái chiều, cô giáo đã tự khóa Tài khoản, gỡ bài, sau đó mở lại trang Fb. Tuy vậy, đã có nhiều lời đồn thổi về việc cô bị "xử lý".

Bài thơ "Đất nước mình ngộ quá phải không anh" đăng trên Fb của cô giám Đoàn Thị Lam - Ảnh: Infonet

Trong khi cô vẫn đi dạy học, vẫn lên Fb, thì có tin đồn cô bị kỷ luật, bị nghỉ dạy học. Theo Báo Infonet, cô Lam thừa nhận bài thơ đó do cô sáng tác theo cảm hứng nhất thời chứ không nhằm mục đích gì khác. 

Về dư luận đồn thổi sau khi cô Lam đăng tải bài thơ trên bị công an tỉnh điều tra, nhà trường kỷ luật, Thầy Phan Khắc Nghệ, Phó hiệu trưởng Trường THPT năng khiếu Hà Tĩnh cho biết: ''Mấy ngày nay, trên mạng xã hội cho rằng, cô Lam bị kỷ luật. Thực tế không phải thế, cô vẫn đi dạy bình thường. Bài thơ cô viết là quyền cá nhân, riêng tư của cô, nhà trường không can thiệp. Nhà trường không có lý do gì kỷ luật cô Lam hết'' .

Giám đốc sở Thông tin và Truyền thông Hà Tĩnh, ông Phan Tấn Linh, cũng nói: “Hiện tại không có chuyện xử lý kỷ luật đối với cô giáo Làm như lời đồn đại. Tôi cũng khuyên mọi người nên cẩn thận, chọn lọc trước khi nghe tin tức, tránh những tin tức kích động, gây bạo lực”.

Bức ảnh trên, do cô giáo Trần Thị Lam đăng trên trang Fb của mình vào khoảng 18 giờ ngày 28/4 năm 2016. Kèm theo, có một số bình luận về bài thơ "Đất nước mình ngộ quá phải không anh" như sau:


Ly Cà Phê Đắng

Chẳng có gì là quá đâu em
Loạn thông tin kền kền xưng bá
Ngư dân ta đã bao ngày vất vả
Cá chết thiệt 10, đồng loại giết 100.
Đất nước mình lạ quá phải không em
Thông tin thiếu nên dễ dàng bị dắt
Đám truyền thông tha hồ bày đặt
Để bao người giận giữ bởi tin điêu

... À em ơi đất nước không lặng im
Sẽ lên tiếng và sẽ cùng tranh đấu
Mất niềm tin là mất đi cuộc sống
Trước mắt kẻ thù sau cát trắng thay cơm

Phạm Minh Hương

Ông cha minh không có lỗi đâu em
Trong lịch sử 4000 năm dựng xây đất nước
Bao nhiêu máu và mồ hôi đã mất
Để có những ngày ta sống tự do
Cha ông minh không có lỗi đâu em
Lỗi tại quan tham, tại những người làm ăn bất chính
Gieo tai ương xuống cuộc sống con người
Em đừng trách cha ông
Bởi cha ông đã nuôi em khôn lớn
Thành cô giáo trường làng dạy những điều hay

Nguyen Ky Nam
Đọc những thông tin trên mạng lo ngại cho em, thử tìm trang xem còn không nhưng đã thấy...

Sông Lam Núi Hồng
Sau bài thơ của em, có lẽ những bánh Chưng , bánh Tét ( nặng hàng tạ , hàng tấn ) ko còn nữa - Thật hợm hĩnh.

Phan Khắc Nam (Bài này Đào Thu Hương đăng trên trang của mình trước ý kiến này 4 giờ)
Chẳng có gì là ngộ quá đâu em
Một dân tộc đứng dậy từ bùn đen
Vẫn rạng ngời trong phong ba bão tố…
Và cuộc sống quanh ta là ẩn số
E biết rồi mà vẫn hỏi tại sao?
Dù đất nước qua bao cuộc binh đao
Nhưng lẽ phải luôn rạng ngời chân lý
Hãy yên tâm và vững bền ý chí
Lao động hết mình và thiện chí thương nhau
Cùng chung sức vượt qua mọi nỗi đau
Xây đất nước vững bền từ ý chí
Vững lập trường cùng xã hội ngả nghiêng
Trong xã hội giờ lắm anh ” hùng iêng”
Miệng gào thét” hô mưa và gọi gió”
Họ có thể biến nhiều không thành có
Mộng xa vời và ảo tưởng triền miên
Cây đang thẳng mà nói rằng bị nghiêng
Người đang sống mà kêu rằng đã chết
Thật là buồn có phải vậy không em?
Dù vất vả mặt mũi có lem nhem
Tâm trong sáng thì lo gì sự thật
Cuộc sống kia vẫn muôn vàn tất bật
Hãy vững lòng và chia sẻ cùng anh
Một bầu trời sẽ vẫn mãi trong xanh
Mặc ai đó vẫn cho là nó tối
Và chân lý sẽ đưa đường chỉ lối
Đón anh về và hạnh phúc bên em..


Trước đó, vào ngày 26 tháng 4 năm 2016, trên trang Fb của mình,  Nguyen Thi Hanh Loan đăng bài thơ như sau:

TRƯỚC BIỂN

Nếu ngày mai giặc có đến từ biển Đông
Thì ai sẽ tòng quân lên đường giữ biển
Hay sẽ hiện nguyên hình những "anh hùng bàn phím"
Giong trống, mở cờ sau lá chắn những hàng quân
Hỡi những ai đang đau đáu cho giang san
Có ngẫm mình đã làm gì cho đất nước
Có nghĩ ta lắm khi cũng bê tha, lười nhác
Cũng khó ở trong lòng khi gà hàng xóm gáy vang
Cũng nhỏ nhen, cơ hội, luốc lem
Cũng thấy cái bất bằng, trái ngang mà làm ngơ ngoảnh mặt
Cũng thờ ơ đi qua một người ăn mày tội nghiệp
Cũng cười thấy may khi tai ương rơi vào ai mà không rớt xuống đầu mình
Cũng mê ghế cao, cũng thích đếm tiền
Cũng muốn có tấm bằng thơm tho để chờ thời cơ được đưa vào cơ cấu
Cũng năm ngón tay chỉ người này tốt, xấu
Nếu dám bua xua làm trái ý mình.
Rồi ta cũng đi vái tứ phương, lạy khắp chùa chiền
Giẫm đạp lên nhau chỉ để cầu mình may hơn một ngàn lần kẻ khác
Có lúc nào nghĩ mình chỉ là hạt cát
Bên đại dương bãi biển của muôn người
Sao không tung hoành khắp bốn phương trời
Dám bỏ bút nghiên để đi trồng rau sạch
Dám thành tỷ phú nhà nông mà không cần bằng cấp
Miễn xanh ngát cây đời bao thế hệ mai sau
Hơn 40 năm đất nước chẳng ngớt binh đao
Anh ạ, em chỉ muốn bình yên bên mâm cơm nhỏ
Sáng đi làm, chiều đón con, tối dạo chơi đầu phố
Xương máu cha ông đánh đổi quá đủ rồi
Và anh sẽ cùng em ngắm bình minh lộng lẫy biển khơi
Sẽ thấy đại dương mãi bao dung và độ lượng
Sẽ thấy mình nhỏ nhoi hèn kém
Nếu chẳng làm gì cho đất nước hôm nay...
26/4/2016.


Tham khảo một số bài thơ đáp lại

EM LÀ AI?
-Trọng Tín=

Sao em bảo: Dân ta không chịu lớn?
Em là ai, trên đất nước chúng ta?
Dân tộc mình đã vượt mọi phong ba
Rũ bùn đen, đứng dậy, chói lòa*
Đánh tan tác bao nhiêu quân xâm lược
Dựng xây nên cuộc sống bình yên!
Có bao giờ em tự hỏi em
Đã lớn chưa? Đã làm gì cho đất nước?
Con đường đi, luôn luôn phía trước
Dù gập ghềnh, và lắm chông gai
Vậy cho nên cần lắm những con người
Có niềm tin, biết hướng đi, dấn bước…
__________
* Ý thơ Nguyễn Đình Thi


Thảo Nguyên 
Mấy ngày gần đây, cộng đồng mạng sục sôi với bài thơ của cô giáo Lam về cái "Ngộ" của đất nước mình. Tôi tự hỏi, với những trăn trở trong cách "nhìn" của cô giáo Lam như vậy thì cô sẽ dạy các em học sinh những gì đây? Không phải chỉ riêng cô giáo Lam mà có vô vàn cô giáo khác cũng đang cổ suý và vô tình làm cho học trò của mình "ngộ độc" thông tin, rối ren thêm tình hình đất nước trong lúc khó khăn này. Và rất có thể địch chưa đánh mà ta đã thua vì chính dân ta tự đánh dân ta. Vậy là ta trúng kế, trúng âm mưu thâm độc của kẻ thù rồi. Rất mong bạn bè và những người thân yêu của tôi hãy cảnh giác trước mọi thông tin và bình tĩnh suy xét kỹ. Đừng vô tình tiếp tay cho kẻ địch....
Xin mượn lời thơ của các văn nghệ sỹ gửi tới cô giáo Lam và những người thân yêu của tôi. Mong mọi người hãy nâng cao tinh thần cảnh giác!...
VÔ ĐỀ
Nếu đất nước ngàn năm không chịu lớn
Thì bây giờ em chẳng thể gọi tên
Nếu dân tộc đớn hèn như em nghĩ
Thì còn đâu dải bờ cõi nối liền
Em đã quên những bài ca bất hủ
Cha ông ta ba lần thắng quân Nguyên
Em đã quên máu trào Điện Biên Phủ
Để Việt Nam trên thế giới có tên
Em đã quên hàng triệu người trong đất
Để hôm nay Tổ Quốc ngẩng cao đầu
Em đã quên bao linh hồn bất tử
Đang vật vờ đâu đó giữa biển sâu
Em đã quên và đã quên nhiều quá
Lời em kêu sao buồn đến rụng rời
Sao không hỏi mình làm gì đi nhỉ
Mà lại trao câu hỏi ấy cho người
Dân tộc này không bao giờ chết được
Nếu diệt vong chỉ có lũ sâu thôi
Những đứa con dù sống hay đã chết
Vẫn ngàn năm quấn quít trái tim Người."
- (Nguyễn Hữu Thao) -
====
 

ĐẤT NƯỚC MÌNH CÓ GÌ NGỘ ĐÂU EM!
(Fb Trần Đức Cường - Trả lời cô giáo Lam)
Đất nước mình có gì ngộ đâu em!
Bốn ngàn tuổi – bốn ngàn năm văn hiến
Bốn ngàn tuổi - bốn ngàn năm chinh chiến
Máu ông cha thấm đẫm núi sông này.
Đất nước mình có gì lạ đâu em!
Dâng bánh chưng tưởng nhớ về tiên tổ
Dự án, tượng đài nước nào chả có
Sinh mạng con người tùy ở trí mình thôi.
Đất nước mình có gì buồn đâu em!
Biển bạc, rừng xanh, cánh đồng lúa biếc
Rừng trùng điệp và biển xanh thao thiết
Những con thuyền vượt sóng tới trùng xa...
Đất nước mình có sầu thương đâu em!
Mỗi đứa trẻ sinh ra ấm vành nôi, ngọt sữa
Di sản cho mai sau được bảo tồn, gìn giữ
Đứng trước năm châu không hổ thẹn, cúi đầu...
Đất nước mình rồi sẽ chẳng về đâu
Sẽ đứng vững dù can qua, bão tố
Yêu đất nước, em chuyên cần dạy dỗ
Góp sức mình xây đất nước phồn vinh.
====
 

 SAO EM BUỒN MÀ HỎI ĐẤT NƯỚC VỀ ĐÂU?
- Phúc Trần -
Đất nước mình không ngộ lắm đâu em
Ai đi xa luôn dạt dào nổi nhớ
Là dân Việt lòng ai không trăn trở
Ai không người nặng nợ với non sông
Em có biết đất nước về đâu không ?
Khi lòng người vẫn nhỏ nhen ganh tị
Đem thù hận, đớn hèn và ích kỷ
Gieo vào lòng thế hệ trẻ hôm nay 
Người Việt mình sao không tỉnh cơn say
Sao lắm kẻ mãi ăn mày dĩ vãng
Sao không hiểu muốn quốc gia xán lạn
Cần mọi người cùng góp sức, chung tay
Đất nước mình không ngộ lắm đâu em !
Anh vẫn nhớ những đói nghèo, khốn khó
Chuyện áo cơm nên dang dở học hành
Của ngày đầu đất nước thoát điêu linh
Đất nước này không buồn thế đâu em
Đói khổ, đắng cay qua rồi năm tháng
Em hãy tin một ngày mai xán lạn
Sánh vai cùng bốn bể, năm châu
Sao em buồn và hỏi đất nước đi về đâu?