Thứ Năm, 29 tháng 8, 2013

Chút tư liệu cũ về một bài thơ của Lưu Quang Vũ


Chút tư liệu cũ về một bài thơ của Lưu Quang Vũ

Nhân 25 năm ngày mất của Lưu Quang Vũ, Xuân Quỳnh và con trai của hai nhà thơ là cháu Lưu Quỳnh Thơ mình đưa tấm ảnh chép lại bài thơ của Vũ (ảnh phía cuối bài viết này).

Bài thơ này của Lưu Quang Vũ là mình chép tay khi nghe Vũ đọc tại nhà mình ở 52 Trần Nhân Tông. Bữa đó có mặt cả hai người bạn mà Vũ viết ở tên bài thơ là Đào Trọng Khánh và Nguyễn Lâm.

May là mực Hồng Hà hồi đó chất lượng tốt nên bản ghi này hơn 40 năm rồi, giấy thì đã ố vàng nhưng ảnh chụp lại vẫn rõ từng nét chữ.

Nếu đúng như những gì Lưu Quang Vũ đọc thơ của anh cho bọn mình nghe hôm đó thì có một số từ ngữ, lời thơ... dùng ở đây không hẳn là khớp hết với chính bài thơ này đã đưa lên mạng hoặc in trên báo trên sách (đưa rải rác trong khoảng 10 năm gần đây).

Mình chỉ đưa một ví dụ "Người chơi đàn Nguyễn có còn không" (chứ không phải đàn nguyệt). Mình bênh vực ý này là đúng vì nếu ai biết và đọc thơ Đào Trọng Khánh (bút danh thi ca của anh là Đào Nguyễn) thì thấy anh hay dùng cụm từ "đàn Nguyễn" trong các câu thơ, thậm chí anh có hẳn một bài thơ nhan đề Người chơi đàn Nguyễn, mình cũng còn giữ được bản ghi bài thơ này Khánh đọc cho nghe)... Ngoài ra văn bản ghi trực tiếp này của mình cũng có một vài câu chữ, trật tự từ ngữ khác với bài thơ đã công bố.


Vệ Nhi

-----




 


Chép lại bài thơ ghi trên đây:

Đêm Đông chí uống rượu với bác Lâm và bác Khánh nói về những cuộc chia tay thời loạn


Tác giả: Lưu Quang Vũ

Nhang tàn lả tả rơi lưng cốc
Nhà lạnh trần cao ngọn nến gầy
Chăn rách chiếu manh quần áo lạ
Rượu, buồn, đêm vắng chuyện nồng cay

Gió hú ầm ào qua gạch vỡ
Kẻ chết thân vùi dưới hố bom
Người sống vật vờ không chốn ở
Lang thang kẻ ốm ngủ bên đường

Cơ sự làm sao đến nỗi này
Mênh mông không đoán được ngày mai
Máu chảy thành sông thây chất núi
Bè bạn tan hoang mình rã rời

Thơ Khánh buồn như lòng đất nước
Thơ hay đời loạn chẳng đâu dùng
Vườn cũ cây tàn chim chết cả
“Người chơi đàn Nguyễn” có còn không

Mọi chuyện thiêng liêng thành nhảm nhí
Khắp nơi trí trá lọc lừa nhau
Tốt đẹp, cao sang đầu miệng lưỡi
Nước Pháp khôn ngoan nước Nhật giàu
Nước Mỹ lắm bom mà cực ác
Nước Nga hiềm khích với nước Tàu
Nước Việt đói nghèo thân cơ cực
Đất hẹp trụi trần vạn khổ đau

Tối đen thành phố đêm lưu lạc
Máy bay giặc rít ở trên đầu
Ba đứa da vàng ngồi uống rượu
Mặt buồn như sỏi dưới hang sâu

Chúng mình không có bom nguyên tử
Chỉ có thuốc lào hút với nhau
Thương nhà thương nước thương cho bạn
Không khóc mà sao cổ nghẹn ngào

Thôi nhé mai này tiễn Khánh đi
Đường xa bom phá tàu không về
Lênh đênh ai hát ngoài song cửa
Bài ca thanh bình đêm cũ
Hoa lá quên giờ tàn
Mây trắng bay tìm đàn”
Ngày xưa êm ấm quá
Trẻ hát đồng dao trên phố
Con trai xách điếu đi cày
Con gái quang liềm gặt lúa
Bao giờ hết loạn người ơi
Cạn cùng nhau chén nữa
Tàn canh là xa xôi
Lòng như vầng trăng nhọn
Chém giữa trời khôn nguôi.


* Chữ tô đỏ là chỗ khác với văn bản đã công bố lâu nay. 


----

Bài thơ đã công bố xuất hiện khoảng 10 năm lại đây:



Đêm Đông Chí Uống Rượu Với Bác Lâm Và Bác Khánh Nói Về Những Cuộc Chia Tay Thời Loạn



Tác giả: Lưu Quang Vũ



Nhang tàn lả tả rơi lưng cốc

Nhà lạnh trần cao ngọn nến gầy

Chăn rách chiếu manh quần áo lạ

Chuyện dài đêm vắng rượu buồn say



Gió hú ầm ào qua gạch vỡ

Người chết vùi thân dưới hố bom

Kẻ sống vật vờ không chốn ở

Lang thang trẻ ốm ngủ bên đường



Cơ sự làm sao đến nỗi này

Mông lung không đoán được ngày mai

Máu chảy thành sông thây chất núi

Bè bạn tan hoang mình rã rời



Thơ Khánh buồn như lòng đất nước

Thơ hay đời loạn chẳng đâu dùng

Vườn cũ cây tàn chim chết cả

Người chơi đàn nguyệt có còn không



Mọi chuyện thiêng liêng thành nhảm nhí

Khắp nơi trí trá lọc lừa nhau

Tốt đẹp, cao sang đầu miệng lưỡi

Nước Pháp khôn ngoan nước Nhật giàu

Nước Mỹ lắm bom mà cực ác

Nước Nga hiềm khích với nước Tàu

Nước Việt đói nghèo thân cơ cực

Đất hẹp trụi trần vạn khổ đau



Tối đen thành phố đêm lưu lạc

Máy bay giặc rít ở trên đầu

Ba đứa da vàng ngồi uống rượu

Mặt buồn như sỏi dưới hang sâu



Chúng mình không có bom nguyên tử

Chỉ có thuốc lào hút với nhau

Thương nhà thương nước thương cho bạn

Không khóc mà sao cổ nghẹn ngào



Thôi nhé mai này tiễn Khánh đi

Đường xa bom phá tàu không về

Lênh đênh ai hát ngoài song cửa

Bài ca thanh bình đêm cũ

“Hoa lá quên giờ tàn

Mây trắng bay tìm đàn”

Ngày xưa yên ấm quá

Trẻ hát đồng dao trên phố

Con trai xách điếu đi cày

Con gái quang liềm gặt lúa

Bao giờ hết loạn người ơi

Cạn cùng nhau chén nữa

Tàn canh là xa xôi

Lòng như vầng trăng nhọn

Chém giữa trời không nguôi[1].



---

1. Lâm: nhà báo Nguyễn Lâm; Khánh: Nghệ sĩ Nhân dân, đạo diễn Đào Trọng Khánh
 


Không có nhận xét nào: