Có là chuyện kinh dị?

Có là chuyện kinh dị?

Mấy ngày nay nhận được thư của bạn bè gửi cho nói về vụ nổ mặt trời vào năm 2013. Cứ theo các dự đoán và mô tả của các nhà khoa học nước ngoài thì "không thể không hoang mang". Vì các bạn tôi
cũng đi từ nhiều nguồn, nên tôi thử vào một vài địa chỉ mà bạn giới thiệu nguồn hoặc vào Google tra cứu thì thấy báo chí trên thế giới họ có đăng như vậy thật. Thậm chí ngay ở nước ta, rất nhiều trang tin ở các báo lớn đều đăng cái tin khá là "giật gân" này trong đó có một tờ báo rất chính thống là CAND của tướng H-Ư cũng lên gần một trang - tôi chỉ đọc trên phiên bản điện tử của báo CAND chứ không biết xuất bản phẩm bằng báo giấy có đăng không? Điều đáng chú ý nữa là bài báo đó đã xuất hiện từ rất sớm (từ tháng 7/2010, tức cách nay gần nửa năm).

Dù các bài báo và tin tức đều do các nhà khoa học đưa ra nhưng với con người bình thường chúng ta, chúng ta vẫn cho rằng mọi câu chuyện kể trên đều là suy luận (dựa trên nghiên cứu của các ngành khoa học, trong đó chắc chắn có ngành thiên văn vũ trụ), tức những ý giả tưởng trong tương lai thôi, nghĩa là chúng có thể xảy ra hoặc cũng có thể không xảy ra... Dù thế nào tôi cứ cóp về đây một bản dịch mới đây xuất hiện và một bài viết trên báo CAND để bạn bè cùng xem, tham khảo.


NV

-----------

Vụ nổ mặt trời năm 2013

Một vụ nổ năng lượng cực đại từ Mặt Trời có thể làm tê liệt Trái Đất trong thời gian ba năm – đó là dự đoán của các nhà khoa học.

Nguồn: http://www.thesun.co.uk

(Thông tin chỉ để tham khảo, có thể không chính xác do các nhà Khoa học dự đoán và chưa được loan tin rộng rãi trên báo chí, mong rằng mọi người đừng hoang mang sau khi đọc và biến nó thành tin vịt mà gây thiệt hại cho xã hội).

Các nhà khoa học lo sợ một cơn bão mặt trời tạo nên những cơn sóng điện từ đến một cách bất ngờ như những tia chớp xảy ra trong năm 2013 - gây mất điện và hỗn loạn trên toàn cầu.

Các thảm họa đã xảy ra trong một thế kỷ có thể gây mất điện, phá hủy hệ thống truyền thông, các vệ tinh và mạng lưới Internet bị tê liệt.

Tất cả các vật dụng liên quan đến điện đều bị ảnh hưởng.

Các thảm họa có thể tuơng tự nhưng vụ nổ lớn hơn nhiều của năm 1859.

Sức tàn phá đó thiệt hại khủng khiếp trên khắp châu Âu và Mỹ, sự cháy lan ra cả ngoài hai châu lục.

Các mối đe dọa của thảm họa (có thể tương tự những cảnh trong bộ phim Hollywood blockbuster 2012) là rất lớn mà Bộ trưởng Quốc phòng Liam Fox gọi là một cảnh báo khẩn cấp ở London vào tháng chín vừa qua.

Tiến sĩ Liam Fox nói với các chuyên gia rằng thiệt hại không thể lường trước nếu một vụ nổ tương tự như năm 1859 xảy ra trong thời hiện đại. Ông kêu gọi các nhà khoa học hội thảo để bàn cách hạn chế các thảm họa sắp xảy ra.

Trong các cuộc họp báo, tổ chức Electric Infrastructure Security Council báo rằng Mặt Trời sẽ đạt đến một giai đoạn cực đại của chu kỳ vào năm 2013.

Một sự đột biến năng lượng từ bên trong mặt trời có thể gây ra các cơn bão bức xạ điện rất lớn.

Hiện tượng này xảy ra chỉ một lần trong mỗi thế kỷ.

Vụ nổ lớn sau cùng vào năm 1859, bao phủ hai phần ba bầu trời của trái đất trong một vùng sáng màu đỏ máu. những cảnh như vậy có thể xảy ra một lần nữa, gây ra đám mây bão ở các thành phố lớn hiện đại như London , Paris và New York .

Năm 1989, một vụ nổ năng lượng nhỏ hơn mặt trời đã xảy ra từ các nhà máy điện ở Quebec , Canada .

Trong bộ phim năm 2012 (diễn viên chính John Cusack), một ngọn lửa năng lượng mặt trời gây ra nhiệt độ toàn cầu tăng cao. hành tinh này sau đó bị tàn phá bởi sóng thần và động đất, đe dọa nhân loại.

Và cựu cố vấn của Cơ quan Phòng thủ Mỹ , Tiến sĩ Avi Schnurr cảnh báo: "Một cơn bão địa từ có thể hủy diệt các quốc gia trên trái đất. Chúng ta không thể chờ đợi thiên tai mới bắt đầu chống trả”.

-----------------------------------------

Các nhà khoa học bảo rằng kim loại quý giá có thể rơi xuống theo cơn bão bụi từ các hành tinh xa xôi.

Đại học St Andrews boffins điều tra hệ thống khí quyển tin rằng đám mây bụi ở không gian có thể chứa đầy hồng ngọc và ngọc bích.

-----------------------------------------
2013: Thế giới đối mặt với đại bão từ

2:28, 22/07/2010 - (Báo CAND điện tử)

Năm 2013, mặt trời sau nhiều năm "ngái ngủ" sẽ tỉnh giấc và theo dự báo của các chuyên gia Cục Quản trị hàng không và không gian quốc gia Hoa Kỳ (NASA), sẽ xuất hiện "một cơn bão từ lý tưởng" có thể dẫn tới những thảm họa công nghệ khủng khiếp trên trái đất.

Triển vọng đáng sợ

Kết luận hãi hùng trên đã được ghi trong bản báo cáo của Richard Fisher, Giám đốc Cơ quan nghiên cứu vật lý thái dương thuộc NASA, chuyên trách việc theo dõi mặt trời. Trong bài trả lời phỏng vấn cho tờ Daily Mail số ra trung tuần tháng 6/2010, ông Fisher cho rằng, các cơn bão từ sẽ dẫn tới đình trệ các hệ thống liên lạc và máy tính, phá hỏng liên lạc di động và vệ tinh, cản trở hoạt động của các sân bay…

Cũng do mặt trời "vung tay quá trán" nên hệ thống ngân hàng cũng có thể bị tác động tiêu cực đến mức đình trệ… "Một cơn bão từ lý tưởng", sinh ra sau những vụ nổ hạt nhân cuồng dại trên mặt trời, có thể làm thủng những tầng bảo vệ tự nhiên của trái đất, gây ảnh hưởng tiêu cực tới tất cả các hệ thống máy tính.

Theo dự đoán của các nhà khoa học, hệ lụy từ một cơn bão mặt trời như thế có thể là một cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng và lâu dài. Tờ Maariv của Israel cho biết, các nhà khoa học làm việc ở NASA đã kêu gọi Chính phủ Mỹ bắt tay vào chuẩn bị đối phó với các hậu quả có thể diễn ra do mặt trời "vung tay quá trán".

Tuy nhiên, những đề nghị của họ lại thiếu những chi tiết cụ thể. Thí dụ, họ chỉ đưa ra những kêu gọi chung chung như phải chú trọng tới việc nghiên cứu chu kỳ hoạt động của mặt trời, chế tạo những vệ tinh đáng tin cậy hơn, nâng cao chất lượng trang thiết bị y tế, mua sắm các nguồn điện cục bộ dự trữ cho các hệ thống máy tính "trong những lĩnh vực nhạy cảm"…

Lúc nào cũng tệ

Website The Register đã đưa ra thống kê những thảm họa kỹ nghệ diễn ra trong thời gian xuất hiện các cơn bão mặt trời trên trái đất. Năm 1859, do bão từ nên hệ thống đã bị hỏng ở Mỹ và châu Âu. Năm 1921, sự gia tăng hoạt động của mặt trời đã làm hỏng hệ thống giao thông tại New York, Mỹ. Cơn bão mặt trời năm 1989 đã làm hư hại nặng hệ thống cung cấp điện ở Quebec, khiến 6 triệu người dân Canada phải sống trong cảnh tối tăm và lạnh giá.

Nhân loại là con đẻ của hệ thiên hà nhưng các tác động từ đó như các vụ nổ trên mặt trời, các cơn bão từ, các hiện tượng nhật thực và nguyệt thực, những sự thay đổi khí hậu đột ngột… luôn luôn gây ra những ảnh hưởng không mấy khi tích cực tới sức khỏe của con người.

Cơ thể con người luôn cảm thấy những tác động của vô số các yếu tố từ môi trường xung quanh, trong đó có cả từ thời tiết và các hiện tượng bất thường về sức hút, liên quan tới những thay đổi không hề có lực hấp dẫn của trái đất và sự thường xuyên thay đổi vị trí của mình so với trái đất từ phía mặt trời, mặt trăng cũng như các hành tinh khác thuộc hệ mặt trời.

Trái đất được bao phủ bằng một tấm chăn khí - đó là bầu khí quyển. Không có nó, sự sống không thể tồn tại trên trái đất: con người sẽ không có gì để thở, ngày nóng không thể chịu nổi, còn đêm tới là những cơn giá lạnh kinh hồn… Phần lớn bầu khí quyển (99%) thường là yên tĩnh, nhưng lớp 10km dưới cùng đang bủa vây chúng ta, giúp chúng ta sống và thở, lại liên tục nằm trong một sự chuyển động bất tận - nó bị mặt trời hâm nóng.

Nó luôn luôn sôi sùng sục, như nước ở trong một cái xoong khổng lồ được đặt trên bếp lửa cháy rực. Tất cả những gì mà chúng ta vẫn gọi là thời tiết, cả những ngày hè bình an ấm áp lẫn những ngày đông buốt giá triền miên - đều là kết quả của những chuyển động và xáo trộn của không khí trong lớp khí quyển thấp nhất - tầng đối lưu.

Nhiệt độ trong khí quyển thay đổi tùy theo từng tầng. Trong tầng đối lưu, nhiệt độ càng ở trên cao càng giảm nhưng ở những tầng cao hơn tầng đối lưu, nhiệt độ có thể lên tới 2.000 độ. Như các nghiên cứu khoa học cho thấy, thời tiết được hình thành trong tầng đối lưu, nơi trữ rất nhiều hơi nước.

Ai cũng biết, không có hơi nước thì không thể có mây, mưa và tuyết, những yếu tố cấu thành không thể thiếu được để làm nên thời tiết. Máy bay khi di chuyển trong tầng đối lưu có thể bị rung rất mạnh vì những dòng chuyển động không khí không ngừng. Vì thế nên các loại máy bay hiện đại thường bay trên tầng bình lưu, cao hơn tầng đối lưu, nơi không khí yên bình và trong trẻo hơn.

Cũng cần phải thấy rằng, một số hệ thống thời tiết phổ biến trên khắp cả trái đất, thí dụ như các đám mây: ở những phía khác nhau của trái đất vẫn có những độ tụ mây giống nhau. Mây chỉ được hình thành khi trong không gian có đủ độ ẩm và các dòng không khí nâng những khối hơi nước lên cao phía bầu trời. Nếu không khí khô và khí quyển yên bình, thì mây không xuất hiện.

Thời tiết tốt thường chỉ được sinh ra trong điều kiện áp suất khí quyển cao, khi không khí từ từ xuống thấp và hầu như không dịch chuyển. Mùa hè tới, tình trạng áp suất cao được duy trì khá dài, vì không khí khi xuống thấp, cản trở các tác động từ bên ngoài thẩm thấu vào và tình trạng thời tiết nắng ấm có thể được duy trì một số ngày liền.

Ở những vĩ độ giữa vùng nhiệt đới và các cực - thời tiết xấu trong đại đa số các trường hợp thường liên quan tới những hệ thống khí quyển chuyển động khổng lồ, thường được gọi là những cơn cuồng phong, tức là những khu vực mà áp suất thấp.

Quanh năm, đặc biệt là về mùa đông, rất nhiều những nhóm cuồng phong quay cuồng giống như những con quạ đen khổng lồ mang theo mình nào là sự lạnh giá, nào là mây mù, nào là những trận gió dữ dội, nào là mưa hay tuyết… Một cơn cuồng phong lớn có thể rộng tới hàng trăm cây số và có thể chuyển động với vận tốc rất cao.

Cần phải thấy rằng, bầu khí quyển, cũng như tất cả mọi thứ trong vũ trụ, luôn ở trong một trạng thái chuyển dịch không ngừng nghỉ. Và gió, đó chỉ là một sự chuyển động của không khí, nói theo cách nói khoa học, đó là một phần của hệ thống tuần hoàn không khí toàn cầu.

Thời tiết và bầu khí quyển từ thời thượng cổ đã được các nhà khoa học chu ý quan sát và nghiên cứu. Thế nhưng, môn khí tượng học chỉ xuất hiện trong thời Phục hưng, khi ở Italia sáng chế được những công cụ đo nhiệt độ, áp suất và độ ẩm của không khí. Như ta đã biết, năm 1607, Galileo Galilei đã làm được chiếc nhiệt kế đầu tiên.

Và gần bốn thập niên sau đó, năm 1643, Evangelista, một học trò của Galileo, cũng đã lần đầu tiên tạo ra chân không nhân tạo và trong quá trình mày mò nghiên cứu này đã làm được chiếc khí áp kế đầu tiên. Và tới năm 1667, Roberrt Hooke đã xây dựng được một máy đo gió đầu tiên…

Cũng khoảng giữa thế kỷ XVII, tại Florence đã lập ra Viện hàn lâm thí nghiệm, nơi tập trung những nhà khoa học và nghệ sĩ tài năng để cùng chung tay sáng chế. Chính tại đây đã làm ra nhiều công cụ cân đo các hiện tượng khí tượng, đặt nền móng cho môn khí tượng học và những bản dự báo khí tượng mang tính khoa học sau này.

Một bản dự báo khí tượng hiện đại được xây dựng trên cơ sở thu thập và xử lý rất nhiều số liệu đo đạc các trạng thái của bầu khí quyển, được tiến hành thường xuyên liên tục và cùng một lúc trên khắp cả trái đất. Thông tin được tụ lại từ nhiều nguồn khác nhau: từ các đài khí tượng thủy văn trên mặt đất, từ các con tàu biển và các trạm khí tượng trên các đại dương, các trạm đo đạc lưu động trên máy bay và từ các vệ tinh thời tiết…

Vai trò quyết định trong việc tạo nên các điều kiện thời tiết là năng lượng mặt trời. Hơi nóng tỏa ra từ mặt trời đã đẩy các cơ chế thời tiết vào hoạt động. Ngày mát mẻ, nóng bức, ngày lộng gió, ngày mưa dầm, ngày sương mù, ngày tuyết trắng, ngày dông bão, ngày bình an… mọi sự này đều do hơi ấm mặt trời thường xuyên liên tục thay đổi trạng thái của bầu khí quyển.

Cường độ các tia nắng mặt trời phụ thuộc vào khu vực địa lý, thời gian trong ngày hay đêm và thời gian trong năm. Sự khác nhau được xác định bởi độ cao của mặt trời so với đường chân trời. Khi mặt trời ngự ở trên đỉnh cực, những tia nắng tỏa xuống từ nó rơi xuống theo chiều thẳng đứng và tạo nên sức nóng rất lớn.

Khi mặt trời xuống thấp, những tia nắng rơi xuống mặt đất theo những góc khác nhau tùy thuộc vào bề mặt trái đất và một lượng năng lượng không đổi nếu bị phân ra trên một diện rộng thì sẽ bớt nóng đi. Vì thế nên thời tiết ở nơi này có thể nóng, còn ở nơi kia thì lại lạnh và trên mặt đất có những vùng nóng và những vùng lạnh. Tất nhiên, một phần năng lượng mặt trời đã bị chính bầu khí quyển hấp thụ nên chỉ có một phân nửa của nó tới được với mặt đất. Nhưng mặt đất cũng được nóng lên đủ độ nhờ hiệu ứng nhà kính.

Tia nắng mặt trời được tạo nên từ 7 sắc. Khi các tia nắng xuyên qua bầu khí quyển, các phần tử bụi, nước đá và các giọt nước khúc xạ ánh sáng thành những màu khác nhau. Việc này dẫn tới các hiệu ứng quang học khác nhau, thí dụ như hiện tượng cầu vồng chẳng hạn.

Đôi khi những phần tử bị nhiễm điện toát ra từ mặt trời và bị cuốn vào từ trường của trái đất, tương tác với các nguyên tử khí trong khí quyển sẽ tạo ra trong đêm ở các vùng cực hiện tượng đêm trắng phương Bắc. Cảnh tượng kỳ vĩ này thực ra chỉ là một sự kích sáng bầu khí quyển.

Sự bức xạ sóng vô hình của mặt trời - đó chính là sự bức xạ X-quang và những tia gamma, những tia cực tím và những tia hồng ngoại. Thỉnh thoảng trên mặt trời lại xảy ra những hiện tượng về bản chất tương tự như các vụ nổ bom nguyên tử, có điều là với công suất lớn hơn gấp bội phần.

Trong thời gian xảy ra những vụ việc bất thường như thế, sự bức xạ mặt trời được gia tăng công suất rất lớn trên những dải tần khác nhau, cả nhìn thấy (trong khu vực xảy ra vụ nổ) lẫn vô hình: bức xạ X-quang và bức xạ cực tím. Trong thời điểm của những vụ nổ trong bầu khí quyển mặt trời, những dòng phân tử nhiễm điện được tung vào khoảng không gian giữa các hành tinh và chúng chuyển động như những cái píttông.

Sau 12-24 giờ, "tổng hợp chất" này sẽ tới khu vực trái đất và làm nảy sinh hiện tượng co kéo mạnh từ trường của hành tinh chúng ta, khiến từ trường trở nên căng thẳng gấp bội phần. Và thế là những cơn bão từ bắt đầu.

Phạm Huy Dũng (CAND điện tử, ngày 22/7/2010)

Ngắm hoa Nhật Bản giữa mùa đông Hà Nội

Ngắm hoa Nhật Bản giữa mùa đông Hà Nội

8/1/2011
Nguyễn Vĩnh (St)

Trải chiếu ta cùng nghỉ cuối tuần

Trải chiếu ta cùng nghỉ cuối tuần


Một người bạn gửi cho cái một đoạn băng chỉ dài chưa đầy 4 phút nhưng biết bao điều hay về "Thời gian" đối với con người chúng ta. Tôi chép lại 22 câu châm ngôn đề vào 22 bức ảnh chụp đều rất đẹp gửi lại bạn bè cùng xem và ngẫm ngợi dịp cuối tuần. Tiếc rằng không chuyển thành video-clip được để các bạn thưởng thức trực tiếp.

NV

-----------

Thời gian

Eternal Love Affairs


Nhạc: Ernaesto Cortazar

* Thượng đế cho ta ký ức để ta vẫn có hoa hồng trong ngày đông giá lạnh (James Barrie).

* Bi kịch của tuổi tác không phải ở chỗ người ta già đi mà ở chỗ người ta vẫn trẻ (Oscar Wide).

* Phải chờ đến xế chiều, ta mới thấy ánh sáng ban ngày rạng rỡ biết bao (Sophocles).

* Thời gian là người thầy thuốc giỏi, nhưng là nhà giải phẫu thẩm mỹ tồi (Lucile S. Harper).

* Chẳng có gì xa hơn là… một phút trước đây (Jim Bishop).

* Loài bươm bướm đo cuộc đời không phải bằng tháng, mà bằng khoảnh khắc, chúng cũng chẳng thiếu thời gian để sống (R. Tagore).

* Hãy đắm mình trong vẻ đẹp thời tiết chuyển mùa hơn là ngồi tiếc nhớ xuân qua (Georges Santayana).

* Có những người vẫn đẹp mãi dù bao nhiêu tuổi; Họ chỉ chuyển vẻ đẹp từ ngoài gương mặt vào trong tâm hồn (Martin Buxbaum).

* Bí quyết của hạnh phúc chỉ đơn giản là có ai đó để thương yêu, có việc gì đó để làm, và điều gì đó để chờ đợi (William Blake).

* Tình yêu là một trái chín của mọi mùa, nằm trong tầm với của mọi bàn tay (Mẹ Theresa).

* Nếu có thể, hãy đối với nhau tử tế. Và ta luôn luôn có thể (Dalai Larma).

* Điều thiện là sự đầu tư duy nhất không bao giờ mất đi (Henry David Thoreau).

* Tha thứ là mở cửa nhà tù phóng thích cho một người, và nhận ra, người ấy chính là mình (Levis B. Smedes).

* Hy vọng chẳng bao giờ bỏ rơi ta, chỉ có ta thường bỏ rơi hy vọng (George Weinberg).

* Thượng đế cho ta quyền lựa chọn giữa chân lý và nghỉ ngơi… Ta hãy chọn lấy một, chứ không thể có cả hai cùng một lúc (Ralphe Wando Emerson).

* Nỗi cô đơn khủng khiếp nhất là khi ta không hài hòa được với chính mình (Mark Twain).

* Cảnh tượng đẹp nhất trên đời là cảnh tượng mà ta đã cùng nhau chia sẻ (Khuyết danh).

* Sự mầu nhiệm không phải là đi được trên mặt nước. Sự mầu nhiệm là bước đi trên mặt đất xanh tươi trong chính phút giây này (Thích Nhất Hạnh).

* Kỷ niệm là những bông hoa lưu ly mà ta hái trên đường đời, khi được ép vào tim sẽ thành một bó hoa bất tử (Clara Smith Reber).

* Xuân có hoa nở, hè có gió mát, thu có trăng tròn, đông có tuyết rơi. Khi tâm bạn an nhiên, bạn luôn ở trong mùa đẹp nhất (Wu Men).

* Chính bạn hãy là sự thay đổi mà bạn đang chờ mong ở cuộc đời này (M. Gandhi).

* Khi thương yêu – Thời gian … Thường quá chậm khi ta chờ đợi; Quá nhanh khi ta sợ hãi; Quá dài khi ta nôn nóng; Quá ngắn khi ta hưởng thụ - Nhưng khi ta thương yêu, thời gian là vĩnh cửu (Henry Van Dyke).

Đúng không nhỉ, THỜI GIAN LÀ VĨNH CỬU phải không bạn? 

Nguyễn Vĩnh (St)

Viết nhân ngày blog lại post được bài lên mạng

Viết nhân ngày blog lại post được bài lên mạng


Bài dưới đây post lên hôm 31/12 năm cũ. Hôm đó bài không hiển thị. Vài hôm sau tại blog tôi vẫn không làm thế nào đưa được bài được ảnh lên mạng.

Như vậy là Yahoo360Plus nhà ta là có vấn đề, phải gọi "cấp cứu 005" chứ biết xoay xở sao!... Sang năm mới 2011, khoảng trưa mồng 2/1 vào mạng chợt thấy bài post vài hôm trước hiện lên. Nhưng thử post bài mới lên thì vẫn tình trạng tương tự (tôi đã có mấy dòng Thông báo trên blog). Nghĩa là tiếp diễn các trục trặc kỹ thuật, nó cứ lặp đi lặp lại một kiểu: Khi ta post bài lên là liền hiện dòng chữ, đại ý các dữ liệu của bạn “đang được xử lý”... Chờ, chờ mãi chỉ thấy thế, xử lý mãi... mãi mà không có được. Chờ lâu cũng thấy nản, đành bỏ đấy để lướt sang các địa chỉ khác, các tin tức khác trên mạng.

Hỏi bạn bè cùng chơi blog, tình hình cũng đại thể là thế. Biết vậy.

Nhưng rồi có bạn thân tình nhắc, là “có chuyện” đấy, theo nghĩa anh nói là an ninh mạng đang có vấn đề... Tôi nghĩ trang blog mình cũng như rất nhiều các trang blog bạn bè khác đều là những ghi chép nói thật lòng mình, rất có ý thức trách nhiệm với đời sống xung quanh. Là nhà báo trước tình thế xã hội có những điều cần đóng góp ý kiến chả lẽ ngoảnh mặt làm ngơ, mũ ni che tai, sống an phận nghỉ ngơi… Nên cùng bè bạn, tôi cũng có ý muốn viết ra, trong đó là những góp ý xây dựng. Góp để cùng tìm đường giải quyết các vấn đề, vượt qua các sai sót bất cập cho xã hội nhân quần tốt đẹp lên mà thôi. Không có mục ích gì khác. Vậy chẳng gì mà ngại. Và như thế làm sao có chuyện an ninh an toàn mạng gì ở đây được nhỉ? Mong chỉ là các sự cố kỹ thuật mà thời @ thường va gặp luôn... Thôi chuyện này hãy để sang bên, khi khác nói đến tiện hơn.

Bữa nay mở blog, thấy cả loạt những trang bài “trắng” (vì tôi chỉ ghi một chữ “v” để có 1 con chữ cho đủ điều kiện post bài). Thử bấm “xóa” các bài, thấy con blog của mình hoạt động trở lại bình thường, nên tôi đưa lại bài hôm trước lên thử một lần nữa Hầu chuyện bạn bè.

NV - Hầu chuyện Blog

-----------------------------

Tất niên ở Quán Tre

Hôm nay sát ngày tất niên, mấy anh em chúng tôi hẹn nhau ra ngoại thành đổi gió. Gọi đây là ngoại thành không chính xác nữa vì vùng này cũng được ông Hà Nội sáp vô nội đô rồi. Nơi đến là Phú Thượng, nơi có ông bạn nhà văn mới dọn nhà tới. Hà Nội giờ mình đã kéo lên tận Ba Vì Xuân Mai thì cái anh Phú Thượng Chèm Vẽ xa gần cái gì nữa mà chẳng gọi tuốt là nội đô. Chứ nhà cửa phố xá vẫn nhang nhác các làng quê

 Bắc Bộ lúc này...

.

Từ trái: NKPhục, NQDy, TrNhương, TKNghị, NCThắng, NQDiệm, PGMinh (Ảnh: NV) 

Nhưng thôi, dù sao nó cũng mãi sát ven con đê lớn nhất đất nước, bên kia mở ra là sông Hồng mênh mang trời nước, mấy bước chân là đến cây cầu hai tầng Thăng Long, nên bọn tôi cứ gọi đại là ra chơi ngoại ô để chuyến đi nó có khí thế.

Trước khi anh em cùng ngồi với nhau đón một cái tất niên “tây”, cả bọn ghé vào nhà Nguyễn Khắc Phục mới thuê ở để xem những bức tranh mới vẽ của ông. NKPhục cứ phân trần đời mình “là những chuyến chuyển nhà dọn nhà”. Thì khổ thế, bao nhiêu năm định cư ở thủ đô, viết và làm bao điều cả văn chương và nghệ thuật cho Thăng Long-Hà Nội, vậy mà ông Phục vẫn chưa có một tấc đất cắm dùi tại đây, gần như suốt đời ông phải thuê mướn nhà để ở và làm việc…

NKPhục thích quán Tre ( Tre Place ), bạn bè ai đến ông cũng kéo ra đấy. Lần trước mình tôi lên chơi ông cũng dẫn ra đấy. Cái quán trải dài một dải ven đê san sát những tre, nằm bên con sông Hồng lộng gió, quả là nơi quá thích với con người sống ở thị thành chật chội, ra đường là khói xe bủa vây như bây giờ...

Bữa nay khá đông đủ, có Nguyễn Chiến Thắng, Vũ Quang Diệm, Trần Kinh Nghị, Nguyễn Quang Dy - những nhà ngoại giao suốt đời một nghề, nay đã được nghỉ ngơi; có Trần Nhương, Nguyễn Khắc Phục, Nguyễn Vĩnh cũng sống gần như cả đời nghề văn nghề báo; riêng Phạm Gia Minh ít tuổi nhất nhóm (cũng đã 56 tuổi) thì làm khoa học nhưng cũng là cây bút cừ khôi.

Khi tất cả yên vị, mọi người hướng nhìn ra sông Hồng trước mặt, NKPhục bảo “bữa nay đúng là bát tiên quá hải”. Bát tiên đâu không biết, chứ 8 chư vị đây đại đa phần vượt trên lục tuần (chỉ có PGMinh là 56 tuổi), già lão vậy rồi thì quá giang quá hải xem chừng khó khăn đấy, đừng có nói trạng nghe bác Phục. Cả bọn cười ran.

Từ phải: TrNhương, NQDy, NKPhục, NV ĩnh, VQDiệm, NCThắng.

Cuộc tụ tập thật vui. Trần Nhương nói các ông tươi lên để thảo dân này bấm vài “pô”, quay vài đoạn làm cái video clip đưa lên con web cho nó “hoành tráng”. Người vừa vào ngưỡng thất thập cổ lai hi rồi mà được như ông Nhương, cứ tươi rói và phăm phăm mỗi khi hoạt động “nghiệp vụ”, thật là của hiếm trên đời đấy.

Chuyện trò qua lại mới biết Trần Kinh Nghị vừa có bài viết rất khá trên VietnamNet. Phạm Gia Minh thông tin thêm để bọn tôi biết là bài của anh Nghị


vài hôm nay dẫn đầu Top 10, bạn đọc khắp nơi hưởng ứng ý kiến của anh… Chiều về nhà, lên mạng đọc kỹ bài, thấy bài ông bạn mình có những ý kiến đáng phải suy nghĩ trong tình thế đất nước hiện nay, xin phép “cóp” về đây để bạn bè cùng xem.

Nguyễn Vĩnh


-----------------

Lịch sử cần sự thật

Tác giả: TRầN KINH NGHị*

• Bài đã được xuất bản.: 28/12/2010 04:00 GMT+7

Trần Kinh Nghị bên bạn bè ở Tất niên Quán Tre - Ảnh NV 

Kẻ mạnh thường thắng kẻ yếu, và sự thôn tính lẫn nhau giữa các dân tộc, quốc gia vốn là một thực tế hiển nhiên trong lịch sử nhân loại, nhưng điều quan trọng có tính nguyên tắc là, mọi sự thật lịch sử cần phải được tôn trọng và giữ gìn một cách trung thực.

Tuần Việt Nam giới thiệu góc nhìn riêng của tác giả Trần Kinh Nghị, nguyên là một nhà ngoại giao lâu năm, nguyên Tham tán Công sứ Đại sứ Việt Nam tại Đan Mạch.

Hồi đầu năm nay đã rộ lên sự kiện một nữ nghiên cứu sinh người Việt tại Mỹ tên là Đào Ngọc Bích viết bài cho BBC nói rằng Việt Nam là từ Trung          Quốc mà ra(!) để rồi ngay sau đó bị đông đảo dư luận trong và ngoài nước "đánh" cho tả tơi, rơi rụng. Không chỉ vậy, chính cô cựu sinh viên Đại học Ngoại ngữ Hà Nội này, trong nỗ tự lực bào chữa cho mình, đã "đổ tại" quá trình đào tạo môn lịch sử khi cô còn ở Việt Nam.

Mới đây dư luận lại được một phen bức xúc nữa khi một vị giáo sư người Trung Quốc tên là Vương Hàn Lĩnh cho rằng "kể từ năm 1885 về trước Việt Nam là thuộc quốc của Trung Quốc".

Thực ra không phải chỉ một mình cô Bích hay ông Lĩnh mà còn khá đông đảo người Việt Nam và Trung Quốc đều chưa hiểu đúng về lịch sử của đất nước mình, đặc biệt là lịch sử liên quan đến mối quan hệ lâu đời của hai quốc gia dân tộc "núi liền núi, sông liền sông" này. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hiểu biết lịch sử "lệch lạc" như vậy nhưng có một nguyên nhân sâu xa nằm ở những "góc khuất" trong sử sách khi nói về nguồn cội dân tộc của mỗi nước.

Vẫn biết, kẻ mạnh thường thắng kẻ yếu, và sự thôn tính lẫn nhau giữa các dân tộc, quốc gia vốn là một thực tế hiển nhiên trong lịch sử nhân loại, nhưng điều quan trọng có tính nguyên tắc là, mọi sự thật lịch sử cần phải được tôn trọng và giữ gìn một cách trung thực.

Với tinh thần đó, người viết bài này xin được nêu lên một vài điều suy nghĩ lâu nay để mọi người cùng suy ngẫm nhằm tìm ra một lời giải.

Một là, về cội nguồn dân tộc, có thể nói không chỉ truyền thuyết mà cả sử sách (của cả Trung Quốc và Việt Nam) dù có nhiều điều chưa được làm sáng tỏ hoặc chưa thỏa đáng, cũng cho thấy rằng nước Việt Nam ngày nay là một thực thể thống nhất duy nhất còn lại của Bách Việt - một tên gọi chung cho nhiều tộc người Việt đã từng định cư hàng ngàn năm trước Công nguyên trên vùng lãnh thổ rộng lớn từ bờ Nam Sông Dương Tử xuống miền Bắc Việt Nam ngày nay, phía Tây giáp Tân Cương, phía Đông giáp biển Thái Bình Dương.

Sử sách cũng cho thấy Người Hán "nam tiến" với thế mạnh của kỵ binh nhưng đã phải mất hàng ngàn năm (quãng giữa thiên niên kỷ thứ 2 trước CN đến đầu thiên niên kỷ thứ nhất sau CN) để xâm chiếm, chinh phục và đồng hóa hầu hết các bộ tộc hoặc vương quốc có tên tuổi của người Bách Việt (xem bản đồ minh họa*). Đó là một quá trình kéo dài với biết bao biến cố lịch sử phức tạp mà trong đó có nhiều sự kiện đã bị lãng quên hoặc bị xuyên tạc, thậm chí bị "tráo đổi" tùy theo mục đích của các triều đại phong kiến thống trị trong các thời kỳ khác nhau, đặc biệt là thời nhà Hán và nhà Đường.

Tuy nhiên có một thực tại không thể bác bỏ là, riêng Lạc Việt mặc dù bị các triều đại phong kiến Hán Hoa thay nhau thống trị từ năm 179 TCN đến 905 nhưng vẫn tồn tại và phát triển với tư cách một quốc gia dân tộc độc lập như ngày nay. Sử sách thường gọi đó là "thời kỳ 1.000 năm Bắc thuộc" mặc dù đã có rất nhiều cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ của người Việt liên tục nỗ ra trong suốt quá trình đó.

Có thể nói, đó là quá trình lịch sử tang thương của Bách Việt nói chung, nhưng cũng là trang sử hào hùng đối với dân tộc Việt Nam nói riêng. Sự tồn tại và phát triển của Việt Nam không phải là trường hợp ngẫu nhiên mà là kết cục của cả quá trình đấu tranh sinh tồn của người Bách Việt nói chung mà các thế hệ người Việt Nam nói riêng và cội nguồn Bách Việt nói chung không bao giờ được phép lãng quên.

Theo truyền thuyết thì nguồn gốc tổ tiên của Việt Nam bắt nguồn từ Hồ Động Đình (tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc ngày nay) bắt đầu bằng Thời đại Hồng Bàng của Kinh Dương Vương (có sách ghi cụ thể năm 2789 TCN). Thuyết này trùng khớp với các câu chuyện cổ tích về Âu Cơ-Lạc Long Quân, các Vua Hùng, mối tình Mỵ Châu-Trọng Thủy và chiếc nỏ thần v.v...

Câu dân ca Việt cổ "Công cha như núi Thái Sơn (gần Hồ Động Đình), nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra..." cũng là một sự trùng hợp. Truyền thuyết này cũng được kiểm chứng bằng một số kết quả nghiên cứu quả khảo cổ, nhân chủng và ngôn ngữ, qua các di chỉ đồ đá, trống đồng, nghề trồng lúa nước và những khác biệt gen di tuyền v.v...

Kết hợp cả truyền thuyết và cổ sử ta có thể nhận thấy trong suốt quá trình "Nam tiến" và "Đông tiến" của Hán tộc, các tộc người Bách Việt như Ngô Việt, Âu Việt, Dương Việt, Đông Việt, Nam Việt, Man Việt, Di Việt v.v.... đều không thoát khỏi bị thôn tính và đồng hóa...., để cuối cùng đều biến thành "người Hoa" hiện đại. Nhưng riêng Lạc Việt vẫn tồn tại, có thời kỳ bao gồm cả vùng đất Quảng Tây, Quảng Đông và Bắc Bộ ngày nay.

Theo dòng lịch sử, ta còn thấy một thực tế là đã từng có rất nhiều người gốc Bách Việt tham gia vào bộ máy đô hộ của phong kiến Trung Hoa trong các thời kỳ khác nhau nhưng đã chọn Lạc Việt (sau là Chân Lạp, Giao Chỉ...) làm "hậu cứ" để chống lại Vương triều trung ương (như Hồ Quý Ly, Lý Bôn, Lý Bí chẳng hạn); rất nhiều người trong số họ thực sự đã tái hòa nhập vào cộng đồng Việt Nam.Cũng đã từng diễn ra những đợt rời bỏ quê hương của người Hoa gốc Bách Việt thuộc nhiều thế hệ trước đến định cư tại Việt Nam và các nước Đông Nam Á.

Sử cận đại Trung Quốc cũng cho thấy, cho mãi đến những năm 1940 danh từ "dân tộc Việt" mới bị Tôn Trung Sơn chủ trương xóa bỏ trong bản đồ dân số Trung Quốc. Cho đến này nay để ý thấy ít nhiều vẫn còn những tình cảm kỳ thị giữa các cộng đồng gốc gác Bách Việt tại Trung Quốc với người "từ phương Bắc".

Bản thân người viết bài này hồi nhỏ đã có dịp học tập tại Quảng Tây nới có gần 20 triệu người dân tộc Choang (còn gọi là Tráng) vốn là họ hàng của tộc Việt, mới đây trong chuyến du lịch mấy tĩnh phía Nam Trung Quốc đã được dịp "kiểm nghiệm"điều này qua chuyện trò với một số người bản địa. Tin tức cũng cho thấy người Đài Loan gần đây đã viện dẫn đến yếu tố "người bản địa" Man Việt trong cuộc đấu tranh bảo vệ sự tồn tại độc lập với Đại lục. Nhiều thông tin, dữ liệu của các nhà nghiên cứu Bách Việt học quốc tế cũng đáng được xem xét để góp phần làm sáng tỏ hơn về nguồn gốc dân tộc và nhân văn của của Việt Nam và khu vực Đông Á và Đông Nam Á nói chung.

Thiết nghĩ, những sử liệu và sự kiện trên đây ít nhiều tự chúng đã nói lên những sự thật khách quan xung quanh những "góc khuất" trong cổ sử và chính sử liên quan đến cội nguồn dân tộc và quan hệ giữa hai nước Việt-Trung. Khách quan mà nói đó là hướng đi tích cực cho mục đích xây dựng mối quan hệ hữu nghị bình đẳng lâu dài giữa hai nước và trong khu vực nói chung.

Hai là, về nhân văn, tuy chỉ dựa vào các nguồn sử sách cổ để lại từ thời "1.000 năm Bắc thuộc", ta cũng có thể thấy Việt Nam là kết tinh, là đại diện của Bách Việt. Về góc độ văn hoá, kể cả phong tục tập quán, ngôn ngữ, Việt Nam và Trung Quốc ngày nay có rất nhiều điểm tương đồng, đồng thời cũng có rất nhiều điểm khác biệt. Đặc điểm này nếu được hiểu và vận dụng một cách đúng đắn sẽ có tác dụng tích cực cho việc phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị và bình đẳng giữa hai nước, chứ không có gì là không tốt như một số người có thể nghĩ.

Tuy nhiên trên thực tế không được như vậy vì có quá nhiều sự thật đã bị xuyên tạc, có những giá trị đã bị "tráo đổi" trong suốt quá trình lịch sử hàng ngàn năm qua mà trong đó phần lợi bao giờ cũng nghiêng về phía kẻ mạnh.

Xin đơn cử vài ví dụ: Thế giới lâu nay vẫn tin rằng Kinh Dịch là của người Trung Quốc. Nhưng thực ra gần đây các chứng cứ khảo cổ quốc tế đã cho thấy trống đồng không phải của người Hán mà là của các dân tộc phương Nam . Kết luận này cho phép các nhà nghiên cứu suy ra rằng những hình khắc biểu tượng Kinh Dịch trên trống cũng không phải của người Hán; và do đó chủ nhân của Kinh Dịch chính là người Bách Việt, cụ thể hơn là của người Âu Việt và Lạc Việt.

Về ngôn ngữ, đã từ lâu người Việt Nam an phận đón nhận chũ Nho (tốt đẹp) của người Hán (còn gọi là Hán Nôm). Nhưng có một số luận điểm khác cho rằng người Hán trong quá trình xâm lược đã sử dụng ngôn ngữ của người Bách Việt, cụ thể là của Ngô Việt (tại vùng Việt Châu, tỉnh Chiết Giang và Phúc Kiến ngày nay) để cải tiến thành chữ Hán, rồi thành tiếng Trung hiện đại. Lập luận này dựa trên cơ sở nghiên cứu về ngữ nghĩa, âm thanh, ngữ pháp v.v... cho thấy một tỷ lệ rất cao các nhân tố ngôn ngữ Bách Việt trong tiếng Hán cỗ và tiếng Trung ngày nay. Đó là hiện tượng các danh từ nhưng có tính từ được xếp sau danh từ được thấy phổ biến trong Kinh Thi và ngay ở tên gọi các vị Thần Nông, Đế Nghiêu, Đế Thuấn vốn được coi là truyền thuyết Trung Quốc ; từ "Việt" hiển thị với tầng số rất cao trong các tên địa danh ở miền Nam Trung Quốc; từ "giang" (sông) của tiếng Việt cổ được sử dụng cho hầu hết các con sông miền Nam Trung Quốc (trong khi ở miền Bắc gọi là "hà"); tuồng Kinh kịch ở phía Nam Trung Quốc ngày nay vẫn còn gọi là "Việt kich", v.v...

Thuyết này đồng thời cũng đặt ra mối nghi vấn rằng di chỉ thẻ tre có khắc chữ Hán cổ là "giả mạo" vì vào thời đó người Hán chưa có mặt ở miền đất phía Nam nơi có cây tre đủ to để làm thẻ viết. Tương tự cũng có sự "nhập nhằng" về chủ thể của "con đường tơ lụa" vì đúng ra người Bách Việt mới có thể là chủ thể của sản vật tơ lụa làm từ cây dâu tằm chỉ có ở vùng đất phương Nam. Rất nhiều luận điểm và luận cứ tượng tự cũng đã được nhiều học giả Việt Nam và quốc tế nêu ra.

Tóm lại, dù bị người Hán cố tình đồng hóa bằng rất nhiểu thủ đoạn tinh vi và cường bạo như đốt sách, bắt từ bỏ, xóa bỏ hoặc tráo đổi v.v..., nhưng các dấu tích Bách Việt vẫn còn đó cho đến ngày nay. Trong suốt quá trình đấu tranh sinh tồn khốc liệt bên thua trận ắt chịu nhiều mất mát, nhưng những gì là bản sắc riêng vẫn còn đó; và điều này có thể nhận thấy qua nhiều nét tương đồng giữa Việt Nam với các tỉnh phía Nam và Đông Nam Trung Quốc ngày nay cũng như với các nước Đông Nam Á.

Ba là, công tác nghiên cứu và giáo dục về lịch sử cần đi sâu hơn nữa về nguồn gốc dân tộc cùng các giá trị nhân văn trên tinh thần khách quan, dựa trên chứng cứ khoa học biện chứng lịch sử, khảo cổ, nhân chủng... (chứ không chỉ dựa vào sử sách củ để lại từ thời Bắc thuộc). Thiết nghĩ, trong việc này những kiến thức xác thực về Bách Việt sẽ giúp giải mã rất nhiều điều mà lâu nay chưa cảm thấy thỏa đáng hoặc chỉ là "ngộ nhận".

Công tác sử học cũng cần tập trung nghiên cứu và bổ cứu lại toàn diện, đặc biệt về lĩnh vực nguồn gốc dân tộc và nhân văn của người Việt nhằm làm sáng tỏ những kiến thức mang tính truyền thuyết kết hợp với những chứng cứ lịch sử dựa trên cơ sở các kết quả nghiên cứu khảo cổ và gen di truyền v.v... Khi có đủ dữ liệu thì công khai chỉnh sửa những mọi sự sai lệnh hoặc bị xuyên tạc hoặc bị giả mạo trong sách sử cũ dưới bất cứ hinh thức nào, của bất cứ thời đại nào.

Lý do là vì toàn bộ sách sử cổ của Việt Nam đều đã bị đốt và thủ tiêu trong các thời kỳ "1000 năm Bắc thuộc"; các sách sử hiện có, kể cả Đại Việt sử ký, đều là sử "chép lại" dựa chủ yếu vào các nguồn sử của các thời Hán, Đường và "hậu Hán Đường" nên không thể đảm bảo tính chính xác, trung thực và đầy đủ được; thật nguy hại nếu đã có những sự thật đã bị xuyên tạc, thậm chí đã bị tráo đổi trong đó.

Mặc khác, cũng cần thừa nhận những khiếm khuyết trong khâu giáo dục công dân về lịch sử trong thời gian qua ở nước ta với những hậu quả "nhãn tiền" như đã được nhiều lần cảnh báo trước công luận. Thật nguy hại nếu mọi công dân đều hiểu biết sơ sài, thậm chí hiểu sai lệch về lịch sử của đất nước mình. Ví dụ khi nói mình "con rồng cháu tiên" nhưng trong lòng phân vân không biết có đúng thật không vì thấy ở Trung Quốc người ta cũng nói như vậy; không biết tại sao người Việt có các họ giống như người Trung Quốc, không biết chắc nên thiếu tự tin rằng trống đồng là bảo bối của dân tộc Việt Nam; không dám đòi quyền chủ thể của Kinh Dịch, v.v...

Tương tự, trong lĩnh vực ngôn ngữ, sao ta không đặt mạnh vấn đề nghiên cứu xem tiếng Việt có chữ viết cổ? Lẽ nào ta dân tộc ta chỉ có chữ Hán Nôm? Có lẽ vì không biết mình là ai, nên đến ngày nay vẫn lúng túng không biết nên bảo tồn cái gì, thay thế, xoá bỏ cái gì để thực hiện "trong sáng tiếng Việt"?.Thậm chí có người cứ "vô tư" nhận mình là "con cháu" của người Trung Quốc (trong khi phía bên kia không nghĩ như vậy).

Cũng cần xem xét lại một số khái niệm và quan niệm như cho rằng văn hóa Việt "bị ảnh hưởng" của văn hóa Trung Quốc là không hoàn toàn chính xác (mà thực chất đó chỉ là một sự giao thoa và ảnh hưởng qua lại); cách hiểu về nguồn gốc đạo Phật, Đạo Khổng, về Chữ Nho và Nho Giáo cũng có nhiều điều phải bàn thêm, v.v... Chỉ khi nào hiểu đúng về nguồn gốc dân tộc và tự tin với những giá trị nhân văn riêng, người Việt Nam ngày nay mới thực sự tìm lại chính mình và thoát khỏi nỗi mặc cảm truyền kiếp luôn thấy yếu kém và phụ thuộc các thế lực bên ngoài.

Thay cho lời kết

Những lập luận trên đây chỉ là ý kiến cá nhân của người viết để nhắc lại rằng dân tộc Việt Nam có cội nguồn lâu đời với những giá trị nhân văn không thua kém các dân tộc khác. Đó là một lịch sử cần được tôn trọng bằng các chứng cứ khoa học khách quan chứ không chỉ bằng truyền thuyết; ngay cả sử sách cũng phải được kiểm chứng lại bằng các kết quả nghiên cứu khoa học nghiêm túc.

Theo hướng đó, bài viết chỉ nêu lên một thực trạng tình hình đồng thời gợi ra một số việc cần làm thêm (chứ không nhằm phê phán ai hoặc nước nào) với hy vọng góp phần đem lại sự hiểu biết đúng đắn hơn về lịch sử và cội nguồn dân tộc của Việt Nam cũng như các bên liên quan khác trong khu vực, coi đó là cơ sở để đảm bảo mối quan hệ hữu nghị, bình đẳng lâu dài giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như giữa các nước khu vực với nhau./.

---------------------

Tài liệu tham khảo

- Mục Bách Việt trong Bách khoa toàn thư mở -Wikipedia, và rất nhiều tài liệu khác nhau được liên kết trong tài liệu này.

- Đại Việt Sử Ký Toàn Thư

- Sử Trung Quốc, Nguyễn Hiến Lê

- Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim

- Bộ sách giáo khoa môn sử học phổ thông của Nhà XB Giáo Dục Việt Nam .

- Công trình nghiên cứu nguồn gốc chủng tộc dựa vào gen di truyền (DNA) của M. Liu thuộc Mackay Memorial hospital và được Viện Nghiên Cứu Sức Khoẻ quốc gia của Đài Loan tài trợ chứng minh là các giống dân miền Hoa Nam, Việt Nam, Thái Lan, Mã Lai, Nam Dương có liên hệ gen di truyền khác biệt với chủng tộc Hán ở miền bắc.

-* Sử dụng lại bản đồ của Nhóm nghiên cứu về Bách việt trên mạng internet- Nguồn: nhatnguyen.yolasite.com

Chú ý: những tên nước trong bản đồ này chỉ mang tính chất tượng trưng; trên thực tế chúng được thay đổi hoặc biến mất trong các thời kỳ lịch sữ khác nhau.

2010, cùng ngoảnh nhìn lại


(Từ một cuộc tọa đàm trên internet)

Năm 2010 là một năm dồn tụ nhiều sự kiện lớn và cũng đầy biến chuyển. Cuối năm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI cận kề. Nhân thời điểm sắp kết thúc năm, một chuyên san mời mấy anh em tham gia cuộc tọa đàm qua mạng với chủ đề: “Năm 2010 - thực trạng và bàn luận”. Cách này đỡ mất thời giờ đi lại, phòng ốc bày vẽ tiếp đón lễ tân... Vậy là anh tòa soạn được cái nhàn, chỉ phải đọc bài biên tập phê duyệt cho vừa ý báo mình rồi cho in. Về tọa đàm chủ đề có rồi, cứ thế từng người đưa chủ kiến của mình. Nhà văn Nguyễn Đình Chính được tòa soạn giao nhiệm vụ “chủ trì” nêu câu hỏi, nêu vấn đề và từ đấy mấy anh em chúng tôi phát biểu bằng văn bản. Sau khi chuyển ý kiến cho nhau, trao đi đổi lại với nhau, một văn bản chung cuộc được anh Chính gửi cho tòa báo. Các anh bên báo xem xét và quyết định cuối cùng, sao là tùy các bạn ấy.


Nhận thấy các vấn đề phù hợp với blog này, xin đưa về đây bạn bè cùng chia sẻ (mà 2 Entry trước tôi đã đưa một phần nội dung, nay đưa toàn văn). Cũng nói ngay đây là bản viết của ba anh em chúng tôi, còn bản sẽ in vào chuyên san có thể giữ nguyên thế này hoặc có sửa chữa thêm bớt là phía tòa báo người ta quyết định.

Thực trạng từ các góc nhìn

Nhà văn Nguyễn Đình Chính (anh thường tự giới thiệu mình như một cây bút tự do, free-lance): Năm 2010 là một năm có rất nhiều sự kiện lớn, sôi nổi, đầy biến động về kinh tế, chính trị và xã hội. Điều đó cũng là tất yếu sẽ xẩy ra khi đất nước ta đang phát triển mạnh mẽ trên con đường hội nhập với nền kinh tế, chính trị và văn minh toàn cầu.

Hiện nay trên báo chí, truyền thông và nhất là trong dư luận rộng rãi ngoài xã hội cũng đang có nhiều ý kiến nhận định, đánh giá, tranh luận, phản biện rất sôi nổi.

Không chỉ riêng tôi mà có lẽ nhiều người đọc của Tinh hoa Việt (THV) muốn nghe ý kiến khái quát của hai anh về những nét chính về kinh tế - chính trị - xã hội

Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong (Trưởng phòng nghiên cứu kinh tế, Viện nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Hà Nội): Về kinh tế, Việt Nam có một số thành công đáng ghi nhận trong duy trì tốc độ tăng trưởng và cải thiện về xuất khẩu, cũng như phát triển thị trường trong nước. Tuy nhiên, đang xuất hiện ngày càng đậm những vấn đề cả mới và cũ về những “nút thắt cổ chai” trong thể chế, trong nguồn nhân lực lãnh đạo và lao động có chất lượng, trình độ cao; về cơ sở hạ tầng cũng đòi hỏi nhiều bước tiến hơn nữa đối với chất lượng các công trình trước yêu cầu phát triển đất nước ngày càng cao theo hướng hiện đại và bền vững… Những giới hạn về phát triển theo bề rộng và mô hình cũ ngày càng “đội trần”, những nét mới về phát triển theo chiều sâu chưa định hình rõ ràng hoặc chưa phát huy hiệu quả; khuynh hướng can thiệp hành chính vào nền kinh tế và những động thái giá cả, lãi suất và thị trường bất thường, phi thị trường và bất chấp hiệu quả đầu tư, cũng như độ an toàn trong nền kinh tế ngày càng tích tụ, nhạy cảm và có tính báo động cao.

Nguyễn Vĩnh (Nguyên Vụ trưởng, Tổng biên tập Báo Quốc Tế, BNG): Năm 2010 là năm đầu tiên của thập kỷ thứ hai thế kỷ mới; năm Thăng Long - Hà Nội 1000 tuổi, năm kết thúc thực hiện các chương trình mục tiêu 10 năm phát triển kinh tế-xã hội (2001-2010) cũng là năm ngay trước thềm Đại hội Đảng XI… Ở đây tôi tập trung vào bức tranh kinh tế-xã hội. Nhìn lại năm 2010 vẫn tiếp tục đà tăng trưởng. Thống kê quốc gia cho biết, trong tổng số 21 chỉ tiêu đề ra cho kế hoạch năm 2010 đã có 16 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. GDP cả năm khả năng tăng 6,7% là cao hơn kế hoạch đề ra (6,5%) và cũng vượt hơn năm 2009 (5,32%).

Tuy nhiên nhìn toàn cục nền kinh tế vẫn bộc lộ nhiều nhược điểm. Do Việt Nam vẫn dựa chủ yếu vào xuất khẩu các nguyên nhiên liệu khoáng sản thô, còn sản phẩm phần lớn sử dụng nhiều lao động trong khi lợi thế chi phí nhân công thấp như vậy không thể kéo dài. Việc khai thác tài nguyên và sản xuất chạy theo số lượng đã làm môi trường bị hủy hoại nặng nề.

Nguyễn Minh Phong: Về chính trị, tôi nghĩ có sự gia tăng uy tín chính trị và vị thế quốc tế; sự dân chủ hóa chính trị và đời sống xã hội có nhiều dấu hiệu cải thiện tích cực; đồng thời, sự đồng thuận xã hội và sức ép yêu cầu cải cách toàn diện về thể chế ngày càng gia tăng… Về xã hội dễ nhận thấy sự gia tăng sức ép xã hội về việc làm, thu nhập thực tế và chất lương sống của người dân bị ảnh hưởng; có nguy cơ gia tăng tỷ lệ nghèo và tái nghèo gắn với những khó khăn khách quan. Về thời tiết có những biểu hiện bất thường gây thêm lo lắng cho các tầng lớp nhân dân vùng bị thiên tai. Bên cạnh đó là sự bất cập của một số chính sách kinh tế-xã hội, nạn tham nhũng và tệ chạy theo lợi ích nhóm hoặc nhiệm kỳ chưa có dấu hiệu cải thiện đều ảnh hưởng đến chất lượng tăng trưởng kinh tế.

Nguyễn Vĩnh: Những tháng cuối năm đồng tiền quốc gia đã mất giá so với vàng và các ngoại tệ mạnh. Điều này sẽ làm giảm sức thu hút đối với đầu tư nước ngoài và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân do giá cả tăng cao.

Kết cấu hạ tầng như một căn bệnh cố hữu khó khắc phục; rồi tình trạng thiếu điện lặp đi lặp lại vẫn chưa có giải pháp thoát ra; khan hiếm các nguồn nhân lực có chất lượng cao…, tất cả những nhược điểm này cộng hưởng sẽ tác động không thuận cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội cho những năm tới.

Hòa bình, an ninh cùng tiếng nói chung?

Nguyễn Đình Chính: Tại Hội nghị cấp cao Liên hợp quốc (LHQ) khai mạc trọng thể sáng ngày 20/9/2010 tại trụ sở tổ chức này tại New York - với sự tham dự của 193 đoàn đại biểu các nước thành viên - trong số này có tới 140 các vị nguyên thủ nhà nước hoặc chính phủ. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cũng tham dự hội nghị này. Ngài Ban Ki-Moon, Tổng thư ký LHQ đã khẳng định: Việt Nam là một trong những nước đi đầu trong việc hoàn thành các mục tiêu thiên niên kỷ (MDG), đem lại nhiều bài học, kinh nghiệm tốt cho các quốc gia khác”.

Thú thực là nghe ngài Tổng thư ký LHQ khẳng định như vậy, tôi thấy có vẻ như một lời khen ngoại giao thì đúng hơn. Không biết hai anh suy nghĩ gì về lời nói trên của Ngài Tổng thư ký LHQ?

Nguyễn Minh Phong: Về tổng thể và cơ bản thì đúng đấy. Tuy nhiên, Việt Nam không nên ngủ quên và tự thỏa mãn, vì về thực chất, vẫn có nhiều bức xúc và tính thiếu ổn định khá là cao của những thành tựu này. Thậm chí ở đây cần hiểu đúng những bài học và kinh nghiệm tốt cho các nước có thể là chính những điểm mà Việt Nam đôi khi làm chưa tốt…

Nguyễn Vĩnh: Ngài Tổng thư ký LHQ Ban Ki-moon đã khẳng định như vậy vì đúng là Việt Nam đã hoàn thành trước thời hạn tới 5/8 mục tiêu phát triển mà LHQ đề ra tại Hội nghị Thượng đỉnh họp tại New York cách đây 10 năm, tháng 9/2000. Ba mục tiêu còn lại Việt Nam vẫn theo sát phấn đấu, gần như nói chắc là sẽ hoàn thành vào năm 2015 như lộ trình của tổ chức quốc tế lớn nhất thế giới này khuyến nghị.

Dù có thể còn chưa hài lòng với những thành tựu Việt Nam đạt được khi so sánh với các chỉ số của những nền kinh tế phát triển nhưng chúng ta hãy nhớ rằng, từ một nước thiếu ăn phải nhập khẩu lương thực và nhiều mặt hàng thiết yếu, nay sau những năm phấn đấu gian nan Việt Nam đã không còn ai chết vì đói, đất nước đã có một lượng lương thực thực phẩm dồi dào, thậm chí là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hàng nông sản và một số mặt hàng gia dụng.

Đánh giá của Ngài Tổng thư ký là thành tựu của Việt Nam “đem lại nhiều bài học và kinh nghiệm tốt cho các quốc gia khác” một mặt là sự trân trọng đáng quý dành cho Việt Nam, nhưng mặt khác càng khiến chúng ta phải suy nghĩ để phấn đấu hơn nữa cho xứng đáng với lời khen ngợi như vậy.

Nguyễn Đình Chính: Năm 2010 dư luân trong nước và trên thế giới hoan nghênh Việt Nam với tư cách là Chủ tịch ASEAN đã thành công tuyệt vời nâng cao vị thế và và uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới khi đưa vấn đề tranh chấp và đảm bảo hòa bình, an ninh, tự do hàng hải ở Biển Đông trở thành vấn đề quốc tế hóa, được các nước trong và ngoài khu vực ủng hộ, cam kết cùng nhau có trách nhiệm giữ gìn hòa bình, an ninh, tự do hàng hải trên Biển Đông

Nguyễn Vĩnh: Có lẽ việc làm tốt nhất về đối ngoại năm 2010 là Việt Nam đã đưa được vấn đề Biển Đông ra trao đổi tại cuộc gặp thượng đỉnh của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm mà chúng ta luân phiên làm chủ tịch. Đương nhiên cách tiếp cận vấn đề hòa bình - an ninh và tự do hàng hải trên Biển Đông như thế cũng đã trở thành mối quan tâm lớn tại các diễn đàn cấp cao bên cạnh ASEAN, như ARF (an ninh khu vực), ASEAN + 1, ASEAN + 3 (cơ chế giữa hiệp hội với một nước hoặc nhóm nước ở Đông Á là Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc).

Đặc biệt của Thượng đỉnh ASEAN lần này là hai sự kiện có ý nghĩa diễn ra trước đó: Cuộc gặp cấp cao Mỹ - ASEAN tại Washington ngày 25/9/2010 và Diễn đàn bộ trưởng quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM +) họp tại Hà Nội ngày 11/10/2010 với sự tham gia của 10 bộ trưởng quốc phòng các nước thành viên ASEAN và 8 bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Australia và New Zealand.

Tại cuộc gặp cấp cao Mỹ - ASEAN vừa kể trên phía Mỹ coi tổ chức này là đối tác chiến lược và khẳng định nguyên tắc hòa bình trên Biển Đông đã đánh dấu một bước tiến mới quan trọng trong quan hệ giữa Mỹ và ASEAN. Còn với ADMM+ lần đầu tiên tổ chức tại nước chủ nhà Việt Nam thì kể từ đây được coi là cơ chế hợp tác và tham vấn về quốc phòng và an ninh cao nhất cấp bộ trưởng về các vấn đề an ninh khu vực giữa các nước thành viên ASEAN và 8 nước đối tác.

Với sự thành công của một chuỗi các hội nghị cấp cao nhất và cấp bộ trưởng của AEEAN và các quốc gia đối tác diễn ra dồn dập trong năm nay đã làm cho chính bản thân cộng đồng ASEAN tự tin hơn, vị thế của ASEAN cũng được nâng thêm một bước mới quan trọng. Đương nhiên là nước chủ nhà, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN, Việt Nam đã có đóng góp đáng kể cho các thành tựu chung này.

Nguyễn Minh Phong: Đúng là có phần nào góp sức của Việt Nam cho những thành công này, tuy nhiên cần cứng rắn và phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc và quốc tế trong chuyện này hơn nữa, không để những nguy cơ chia rẽ và ngập ngừng làm suy yếu ý chí và sức mạnh ngàn năm của Việt Nam.

Nguyễn Vĩnh: Không thể không thấy sự phức tạp của tình hình Biển Đông, vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ biển đảo trong khu vực này vẫn chất chứa những ẩn số khó lường khiến cho tiến trình giải quyết vấn đề Biển Đông là không đơn giản.

Mặc dù vậy, nhìn từ khía cạnh khác chúng ta còn thấy, cùng với hoạt động của giới chính trị quốc tế, các hội thảo quốc tế về Biển Đông diễn ra gần đây của giới học giả và các nhà nghiên cứu đã có nhiều đóng góp trong nghiên cứu và đề xuất chính sách, tất cả đã tăng thêm đáng kể cách tiếp cận quốc tế về Biển Đông. Những điều đó làm cho năm Việt Nam làm chủ tịch ASEAN mở ra một hướng mới giải quyết vấn đề Biển Đông – đó là vấn đề này cần được nhìn nhận từ thực chất là hòa bình an ninh khu vực, tức là phải được quốc tế hóa.

Nhìn nhận vấn đề như thế đương nhiên còn có các ý kiến khác nhau. Nhưng rõ ràng hòa bình và an ninh cho Biển Đông không chỉ là mối quan tâm của một số quốc gia liên quan trực tiếp mà đã trở thành mối quan tâm của nhiều nước đối tác, vì nó liên quan đến tự do hàng hải quốc tế ở một vùng biển có ý nghĩa chiến lược. Đấy có thể là thành tựu cơ bản và quan trọng nhất về đối ngoại và cụ thể là ngoại giao đạt được trong năm nay xung quanh vấn đề Biển Đông.

Nguyễn Đình Chính : Nhưng thưa hai anh đó đây, thông tin truyền thông vẫn cho chúng ta thấy ngư dân miền Trung, nhiều nhất ở tỉnh Quảng Ngãi khi đánh bắt hải sản trên biển vẫn bị các nước láng giềng đe dọa vũ lực và bắt giữ tàu thuền cùng con người. Điều đó cũng nói lên một điều: Biển Đông chưa thực sự lặng sóng. Trong khi đó chúng ta vẫn cố duy trì thực hiện một chính sách ngoại giao hòa bình giữ đúng nguyên tắc bảo vệ vững chắc chủ quyền và hết sức mềm dẻo, linh hoạt là cần thiết cho đất nước chúng ta.

Nguyễn Minh Phong: Mềm dẻo, linh hoạt là đúng, nhưng không được đồng nghĩa với yếu đuối và ngập ngừng, thậm chí vô trách nhiệm với lịch sử và tương lai, nhất là không được phép làm thui chột ý chí tự lực, tự cường và tinh thần yêu nước và bất khuất như một tài sản vô giá của cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Vĩnh: Phải nói tranh chấp ở Biển Đông là một thực tế không thể lẩn tránh trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tranh chấp ở đây không chỉ đơn thuần là đánh bắt hải sản mà đằng sau nó ẩn hiện nhiều lợi ích sống còn về chủ quyền, về khai thác các tài nguyên biển khác cũng như những yêu cầu về tự do hàng hải lâu dài… Tuy nhiên câu chuyện bắt giữ tàu thuyền đánh cá và ngư dân ta vẫn nổi lên như một vấn đề “nóng” trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Nói tóm lại vấn đề Biển Đông là rất phức tạp vì nó liên quan đến chủ quyền biển đảo, tự do hàng hải và tầm nhìn chiến lược lâu dài phát triển đất nước của các quốc gia liên quan đến Biển Đông. Cho nên từ lâu Việt Nam vẫn kiên trì một lập trường nguyên tắc - một mặt khẳng định chủ quyền của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa với đầy đủ cơ sở pháp lý; mặt khác vẫn luôn luôn nói rõ với cộng đồng quốc tế là mọi vấn đề tranh chấp về Biển Đông đều phải được giải quyết thông qua con đường thương lượng hòa bình, và trong khi chờ đợi điều đó, các bên liên quan không được làm gì gây phức tạp thêm tình hình.

Hành động Trung Quốc tiến hành bắt giữ tàu thuyền và ngư dân Việt Nam vừa qua là hành động đơn phương gây căng thẳng, và chính điều đó đã làm tình hình thêm phức tạp.

Thiên tai triền miên và bão giá

Nguyễn Đình Chính: Lũ lụt miền Trung hầu như năm nào cũng xuất hiện, nhưng năm 2010 mức độ nặng nề khủng khiếp. Tôi rất đau lòng khi xem ti vi thấy biển nước mênh mông nhấn chìm hàng chục ngàn ngôi nhà, rồi người leo cột điện, người trèo ngọn cây, trâu bò chết, người chết…Thiệt hại vô cùng lớn! Và tôi có cảm giác dường như các đám cháy rừng vẫn cứ triền miên không dứt? Chúng ta đang bất lực trước nạn rừng đang bị đốn hạ không thương tiếc. Chả lẽ không có cách gì để rừng xanh mãi và hạn chế lũ lụt? Mặc dù công tác phòng chống bão lụt của chúng ta rất quyết liệt, nhưng tôi có cảm giác sức con người quá nhỏ bé không chống nổi thiên nhiên hung dữ và cộng thêm ý thức ứng xử thô bạo và lầm lẫn với thiên nhiên, rõ ràng là chúng ta đang rất lúng túng bị động trong mùa lũ lụt và bão dông.

Nguyễn Vĩnh: Lũ lụt ác liệt như ở miền Trung năm vừa qua là một điều chưa từng thấy xuất hiện không chỉ ở cường độ bạo liệt hơn xưa mà về tần xuất thì liên tục và dày đặc. Vì thế tôi nghĩ ở đây có vấn đề biến đổi khí hậu đang xảy ra trên toàn cầu mà nguyên nhân chính là hiệu ứng nhà kính và còn còn có nguyên nhân do con người chúng ta khai thác tài nguyên bừa bãi và nhất là nạn phá rừng ở quy mô không thể kiểm soát. Đúng là chúng ta đã “ứng xử thô bạo và lầm lẫn” với thiên nhiên và đương nhiên thiên nhiên “ngoảnh mặt” và “đối đầu” với chính chúng ta.

Tại Cancun, Mehico, Liên hợp quốc sẽ nhóm họp Hội nghị biến đổi khí hậu của thế giới. Lúc này hội nghị chưa diễn ra nhưng xem ra các thỏa thuận tích cực mà phần lớn nhân loại mong đợi có thể sẽ không đạt được bởi nguyên nhân sâu xa bên trong là “các lợi ích” của các nước lớn sẽ bị đụng đến nếu họ đi tới thỏa thuận dễ dàng. Vì thế “cuộc chiến” chống biến đổi khí hậu sẽ còn tiếp diễn và kéo dài bất chấp các nước đang phát triển và nước nghèo ngay giờ đây đã và đang bị đả thương và lãnh đủ! Trong số ai cũng biết rất rõ là có Việt Nam chúng ta.

Nguyễn Minh Phong: Một vấn đề rất quan trọng lien quan tới là cần tiếp tục công cuộc chống tham nhũng kiên quyết hơn nữa trong lĩnh vực này, quy trách nhiệm cụ thể ở cấp lãnh đạo địa phương cụ thể là cấp tỉnh thành; đi đôi với tăng cường minh bạch hóa, cụ thể hóa quyền sở hữu, quyền khai thác và trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, ban hành chế tài nghiêm ngặt và tăng quyền tự vệ, trấn áp cho kiểm lâm trong công tác bảo vệ rừng sẽ giúp công cuộc bảo vệ thiên nhiên và rừng cây hiệu quả hơn. Trong một số trường hợp cần thiết có thể huy động quân đội vào công tác bảo vệ rừng ở những địa bàn nhạy cảm hoặc kiểm lâm yếu, có biểu hiện hối lộ tham nhũng ở địa phương liên quan.

Nguyễn Vĩnh: Một thông tin có ý nghĩa: Truyền thông thế giới vừa tường thuật tại Cancun, Mehico là ngoài các đại biểu dự hội nghị còn có tới hơn 500 người tự nguyện đến Cancun từ các phương trời khác nhau. Những đại biểu “dân cử” này đã tiến hành các hoạt động phong phú trước ngày diễn ra hội nghị này nhằm gây ảnh hưởng tích cực nhất lên các vị đại biểu chính thức cho các quốc gia tham dự. Trưng cầu ý kiến thì có khoảng 88% người trong số đại biểu cho nhân dân kể trên cho rằng, nếu hiện tại các chính phủ hữu quan không áp dụng biện pháp quyết liệt giải quyết từng bước vấn đề khí hậu biến đổi xấu, thì đây có thể sẽ là mồi lửa cho các cuộc xung đột trên thế giới, thậm chí dẫn đến chiến tranh quy mô lớn chứ không thể xem thường.

Sự việc trên càng nói lên tính tương phản sắc nét của cuộc đấu tranh chống biến đổi khí hậu - một bên là của những con người đại diện cho lương tri nhân loại rộng rãi; và bên kia là các nhóm lợi ích thiểu số có phần tham lam tại một số cường quốc nước lớn... Buồn thay đó lại là thực tế, nó đã và đang diễn ra trên thế giới như một sự thách đố.

Nguyễn Đình Chính: Một độc giả của “Tinh hoa Việt” tâm sự là anh có cảm giác đang đứng trước một bức tranh năm 2010 khá ảm đạm và buồn bã. Cuối năm lạm phát tăng tốc và giá cả thị trường biến động chóng mặt. Chẳng hạn như vàng có lúc bị đẩy lên tới 36,5 triệu đồng/1 cây và đôi lúc bị đẩy cao hơn nữa. Các loại hàng lương thực thực phẩm tăng 13-15%. Người nội trợ rất lúng túng và khổ sở khi đồng lương vẫn thế mà giá cả thì không kiểm soát được. Chúng ta sẽ cùng chia sẻ với nhau và tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng này?

Dù hiểu giá cả tăng do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong nước và thế giới… nhưng chẳng phải là phần lỗi nặng hơn nghiêng về nhân tố chủ quan và trong nước?

Nguyễn Vĩnh: Bức tranh năm 2010 có “khá ảm đạm và buồn bã” hay không thì hãy làm một “phép thử”: Hãy thử ngừng làm một nhà báo, một quan chức quản lý hay một nhà nghiên cứu chỉ chừng một khoảnh khắc thôi để tạm trở thành một người nội trợ trong những tháng cuối năm này. Bạn sẽ thấy ngay lập tức cái sức ép của cơm áo gạo tiền, của đời sống thường nhật nó gắt gay đến mức nào?

Cho dù những cắt nghĩa và lý luận giải thích ra sao của các chuyên gia kinh tế, của người quản lý giá cả thì người tiêu dùng vẫn phải trực diện hàng ngày đối mặt với giá cả tăng - từ đáp ứng nhu cầu thiết yếu nhất đến các mặt hàng khác mà người dân nhiều khi không thể không mua sắm và sử dụng dịch vụ. Cảm giác chung là đều thấy khó chịu và đầy lo lắng.

Nguyên nhân của thực trạng không mong muốn này có thể là từ nền kinh tế vĩ mô “có vấn đề”. Chẳng phải là chính Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã bày tỏ quan ngại là hệ thống quản lý nhà nước và thực hiện quyền chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước nói chung và tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước nói riêng. Tại đây chúng đã và đang bộc lộ rõ sự bất cập mà điển hình là vụ việc xảy ra ở Tập đoàn công nghiệp tàu thủy (Vinashin). Lý do được chỉ ra là cơ chế kiểm tra, kiểm soát còn nhiều hạn chế, chưa phát hiện và ngăn chặn kịp thời… Chính sự nợ nần, thất thoát, lỗ lã triền miên của nhiều tổ chức kinh tế quốc doanh từ lớn đến nhỏ đã tác động tiêu cực đến sự phát triển không bền vững của toàn bộ nền kinh tế và ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin về đồng tiền Việt Nam, gây nên những đợt sốt giá.

Đồng ý là giá vàng thế giới dịp vừa qua có tăng, nhưng ở Việt Nam biên độ tăng giá của đồng tiền Việt Nam khi so sánh với vàng và một số ngoại tệ mạnh luôn luôn vượt trội, đủ hiểu người ta không mấy tin tưởng giữ lại đồng tiền quốc gia mà họ sở hữu trong tay. Có thể các mặt hàng khác nhau đồng loạt tăng giá là xuất phát từ nguyên nhân cơ bản này.

Nguyễn Đình Chính: Vinashin nợ nần chồng chất hơn 86 ngàn tỷ đồng. Rõ ràng là mô hình tập đoàn kinh tế nhà nước đang bộc lộ những thiếu sót, khuyết điểm và tính không ưu việt của nó…

Nguyễn Minh Phong: Cái đó đã quá rõ, nhất là do cơ chế trách nhiệm cá nhân và nhìn qua các giải trình thì đều thấy bộc lộ...

Nguyễn Vĩnh: Về vụ Vinashin tôi nghĩ dù chính phủ luôn thông tin là đã có những nỗ lực khắc phục, tuy nhiên là công dân chúng tôi nghĩ là không nhiều người đã yên tâm và hài lòng đối với những thong tin và giải trình hiện nay. Gần đây còn có nhiều thông tin lien quan đến những khoản nợ ngân hàng nước ngoài, trong đó tới 60 triệu USD đáo hạn phải trả ngay và chủ trương từ chính phủ xin giãn hoặc hoãn khoản nợ đó (cụ thể là khoản nợ một ngân hàng Thụy Sĩ 600 triệu USD mà Vinashin đáo hạn phải trả làm 10 lần trong một số năm liên tiếp). Kết quả thế nào chưa biết vì còn phụ thuộc vào thiện chí của bên cho vay là ngân hàng nước ngoài.

Nguyễn Đình Chính: Theo tôi biết thì ngân hàng nước ngoài này vừa qua đã không đồng ý cho Vinassin khất hoãn nợ...

Nguyễn Vĩnh: Hiện nay thông tin chính thức nói rằng xuất phát từ chủ trương của lãnh đạo cấp cao của Đảng thì Chính phủ đang vào cuộc nhằm “tái cơ cấu” Vinashin theo cách cho hoãn trả nợ đối với các khoản ngân hàng thương mại ở trong nước. Điều đó đương nhiên sẽ đụng chạm đến phần lãi suất, đồng nghĩa là ngân sách nhà nước sẽ phải có cách nào đó bù cho các ngân hàng thương mại; đồng thời với chủ trương miễn giảm thuế cho Vinashin trong ba năm tới thì đương nhiên phần thuế thu vào ngân sách cũng sẽ bị giảm theo...

Nguyễn Đình Chính: Tôi tin vào chủ trương tái cơ cấu Vinashin vì đấy là cũng là cách duy nhất mà hầu hết các nước trên thế giói đang làm để cứu các tập đoàn kinh tế, các ngân hàng khổng lồ đang đứng trước nguy cơ phá sản do hậu quả và ảnh hưởng xấu của khủng hoảng kinh tế toàn cầu.

Nguyễn Vĩnh: Ở đây chúng ta phải phân định rạch ròi tập đoàn kinh tế của nước ta khác hẳn với các tập đoàn kinh tế nước ngoài.

Tập đoàn của ta, từ vốn liếng nhân sự tất cả hoàn toàn là của nhà nước đầu tư vào các tập đoàn, trong khi tại các nước (hiểu là hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa) họ lại đều đi từ tích tụ tư bản tư nhân riêng lẻ. Các doanh nghiệp nhà nước của chúng ta khó mà đi theo con đường quản lý có hiệu quả mà các tập đoàn kinh tế tư nhân nước ngoài đã làm được chừng nào chúng ta xử lý không rõ ràng các cơ chế quản lý - mà cụ thể là một trong những biểu hiện đó chính là cơ chế bộ/ngành “chủ quản” các doanh nghiệp cần sớm được xóa bỏ. Đã là doanh nghiệp (trừ doanh nghiệp “công ích” mà quốc gia nào cũng phải lập ra) là chỉ hoạt động theo luật doanh nghiệp, tức hoạt động theo luật pháp và chỉ phải tuân theo luật pháp! Mọi can thiệp có tính chất hành chính đều có thể phá hỏng mọi kiểu cách quản lý và điều hành của doanh nghiệp.

Nguyễn Đình Chính: Đúng là có dư luận xã hội cho rằng nhà nước dùng biện pháp hành chính can thiệp quá nhiều trong cách điều hành kinh tế nên đã xẩy ra không ít sự cố trong năm 2010. Nhưng cũng thật may là xã hội ta ổn định, có sự đồng thuận cao và đặc biệt nền kinh tế nước ta có một sức chịu đựng rất dẻo dai. Vì vậy cần phải nới lỏng sự can thiệp của nhà nước để thị trường tự giải quyết theo quy luật của mình.

Không hiểu hai anh có chung ý kiến này với tôi không?

Nguyễn Vĩnh: Theo tôi nghĩ, nhà nước về nguyên tắc chỉ cần nắm những ngành những khâu then chốt có tính cơ bản của toàn bộ nền kinh tế quốc gia. Điều quan trọng bậc nhất là điều tiết giá trị thực chất của đồng tiền quốc gia, bởi tiền tệ là mạch máu của nền kinh tế. Do đất nước đã hội nhập ngày càng sâu với nền kinh tế thế giới nên bộ máy theo dõi và nghiên cứu kinh tế thế giới, cụ thể hơn là nghiên cứu về thị trường giá cả, về tài chính ngân hàng tiền tệ quốc tế phải hết sức năng động và có tiếng nói tư vấn kịp thời. Chính phủ chỉ quyết định khi nhận được những thông tin và tư vấn đáng tin cậy và có chất lượng nhất của bộ máy nói trên. Xem ra ở ta công tác này chưa được thực sự coi trọng.

Xã hội dân sự và dân chủ đang tốt dần lên

Nguyễn Đình Chính: Theo dõi hai kỳ họp Quốc hội, tôi rất mừng là không khí tranh luận, phản biện rất sôi nổi. Các vị đại biểu Quốc hội như Dương Trung Quốc, Nguyễn Lân Dũng, Nguyễn Minh Thuyết cứ đăng đàn là hội trường “nóng” lên. Thủ tướng và các vị bộ trưởng trả lời chất vấn, người thì trả lời chung chung, đổ tội cho cơ chế; người thì bản lĩnh, mạnh dạn thẳng thắn, sắc sảo đối thoại. Người xem truyền hình trực tiếp rất mừng và phấn khởi? Điều đó cho thấy những dấu hiệu gì?

Rồi ngay cả ở các diễn đàn đại hội Đảng, đại hội các tổ chức đoàn thể cũng diễn ra rất sôi động. Chúng ta thấy nhiều vị đứng đầu địa phương, ngành tri thức, học thức cao và còn… rất trẻ. Rõ ràng là nguồn nhân lực quốc gia đang có đất tốt để phát triển?

Muốn biết ý kiến của hai anh về các hiện tượng và thực tế này.


Nguyễn Minh Phong: Việt Nam đâu thiếu nhân tài, vấn đề là cơ chế phát hiện, trọng dụng, bảo vệ và tôn vinh nhân tài thôi.

Nguyễn Vĩnh: Mấy năm gần đây không khí xã hội đã làm quen dần với những tranh luận và phản biện. Chẳng hạn rõ nhất là từ diễn đàn quyền lực nhà nước cao nhất là Quốc hội cho đến các diễn đàn cấp dưới là Hội đồng nhân dân các địa phương nổi lên một không khí dân chủ cùng với nhiều ý kiến tranh luận phản biện. Nhiều phiên chất vấn các cơ quan hành pháp trở thành những diễn đàn phản biện và tranh luận khá sôi nổi, có sức cuốn hút dư luận và truyền thông. Các phiên họp quan trọng như vậy thường được tường thuật tại chỗ qua phát thanh và truyền hình. Tính công khai và minh bạch từ các cơ quan nắm quyền lực nhà nước đã phần nào được thể hiện và cọ xát trước cử tri và công luận.

Kinh tế đã khởi sắc cần đẩy mạnh cải cách thể chế

Nguyễn Minh Phong: Dù lạm phát, giá cả tăng, đồng tiền Việt Nam mất giá, giá cả sinh hoạt có chiều hướng tăng nhanh vào cuối năm nhưng các mục tiêu cơ bản kinh tế - chính trị - xã hội đã hoàn thành tốt. Thành tựu xuất sắc nổi bật năm 2010 chính là giữ được nhịp độ tăng trưởng kinh tế.

Nguyễn Vĩnh: Tôi cũng đồng tình với tiến sĩ Nguyễn Minh Phong về thành tựu xuất sắc nổi bật năm 2010 chính là giữ được nhịp độ tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên cuối năm có biểu hiện sự tăng trưởng này là không bền vững.

Nguyễn Đình Chính: Trước một ngày tham dự buổi tọa đàm lý thú này, một bạn đọc đã hỏi tôi, thưa nhà văn với tư cách là một công dân, ông hãy chọn một vấn đề nóng bỏng, bức xúc nhất để góp ý với Nhà nước thì ông sẽ lựa vấn đề nào? Vậy lựa chọn của hai anh?

Nguyễn Vĩnh: Chọn một vấn đề nóng hổi và bức xúc nhất góp ý cho Nhà nước lúc này quả là khó. Bởi có quá nhiều vấn đề “nóng hổi” mà xã hội đang đặt ra.

Nhưng nếu buộc phải chọn thì vấn đề phát huy dân chủ lúc này phải được đặt ra một cách quyết liệt và thực chất nhất. Trước Đại hội Đảng XI vấn đề này càng bức thiết, cũng là một cơ hội để Đảng bàn thảo và có những quyết định theo hướng dân chủ hóa hơn nữa đời sống xã hội.


Nguyễn Minh Phong: Hãy đột phá toàn diện về thể chế và chống tham những triệt để trong công tác cán bộ.

Nguyễn Đình Chính: Những năm qua nhờ đổi mới tư duy đổi mới kinh tế trước, đổi mới chính trị sau nên đất nước ta đã được những thành tựu to lớn phát triển kinh tế vượt bực và có mức tăng trưởng vào loại nhất nhì ở châu Á. Nhưng có lẽ đã đến lúc, để bảo vệ và phát triển những thành tựu này, chúng ta lại phải đồng thuận từ trong Đảng ra đến toàn xã hội cùng bắt tay vào tiếp tục sự nghiệp đổi mới toàn diện, nghĩa là đã đến lúc ngoài đổi mới mạnh mẽ về kinh tế còn phải đổi mới về chính trị, về thể chế chính trị. Đây là một tiến trình mà theo cách nói hiện nay là hết sức nhậy cảm nhưng lại cực kỳ hệ trọng không thể lừng chừng, nếu chúng ta muốn đất nước phát triển mạnh mẽ và bền vững.

Nguyễn Vĩnh: Khi khai sinh nước Việt Nam mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thấy ngay điều đó nên trong tiêu ngữ đặt tên nước Việt Nam mới đã gắn ngay với nền “dân chủ cộng hòa”. Nghĩa là Hồ Chí Minh muốn một nhà nước Việt Nam mới do người dân làm chủ. Và suốt cuộc đời mình, Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh mọi lợi-quyền của đất nước là ở nơi người dân. Và ngày nay hơn lúc nào hết, dân chủ càng cần thiết để huy động và tập hợp được mọi nguồn lực - vật chất và tinh thần - của toàn dân tộc.

Dân chủ sẽ cho chúng ta sức mạnh to lớn để toàn dân tộc Việt Nam vượt qua những thử thách không phải là kém gay gắt, thậm chí là hết sức quyết liệt trong những năm tháng sắp tới ./.

HẾT

Nhân một chuyện tọa đàm 2

Nhân một chuyện tọa đàm 2



Bài 2 - Biển Đông và các vấn đề xung quanh Biển Đông

Có lẽ việc làm tốt nhất về đối ngoại năm 2010 là Việt Nam đã đưa được vấn đề Biển Đông ra trao đổi tại cuộc gặp thượng đỉnh của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm mà chúng ta làm chủ tịch.

Việt Nam với vai trò chủ tịch ASEAN khá ấn tượng

Do cơ chế ASEAN có một số diễn đàn đối thoại, có thể hiểu đó là một tổ chức mở, nên ASEAN tại Việt Nam năm nay “ghi thêm điểm”, được dư luận quốc tế quan tâm và đánh giá rất khích lệ. Đó là việc tại các diễn đàn cấp cao bên cạnh ASEAN như ARF (an ninh khu vực), ASEAN + 1, ASEAN + 3 (cơ chế giữa Hiệp hội với một nước hoặc nhóm nước ở Đông Á là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc), các cơ chế này đã bằng cách này hay cách khác nêu các vấn đề hòa bình an ninh, tự do hàng hải trên Biển Đông là mối quan tâm rất lớn của các quốc gia khu vực. Đồng thời nó cũng lên tiếng đòi hỏi các nước, nhất là các nước lớn không những trong khu vực mà cả các nước khác trên thế giới, cần phải hành động “có trách nhiệm tương xứng” (với vấn đề Biển Đông).




Đặc biệt của năm thượng đỉnh ASEAN tại Việt nam có hai sự kiện nhiều ý nghĩa diễn ra trước đó, cuộc gặp cấp cao Mỹ - ASEAN tại Washington ngày 25/9/2010 và diễn đàn bộ trưởng quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM +) họp tại Hà Nội ngày 11/10/2010 với sự tham gia của 10 bộ trưởng quốc phòng các nước thành viên ASEAN và 8 bộ trưởng quốc phòng Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Australia và New Zealand.

Tại cuộc gặp cấp cao giữa tổng thống Mỹ và các vị lãnh đạo cấp cao 10 quốc gia ASEAN vừa kể trên phía Mỹ đã coi tổ chức này là đối tác chiến lược và khẳng định nguyên tắc hòa bình trên Biển Đông. Nó đánh dấu một bước tiến mới quan trọng trong quan hệ giữa Mỹ và ASEAN. Còn với ADMM+ lần đầu tiên tổ chức tại nước chủ nhà Việt Nam đã được coi là cơ chế hợp tác và tham vấn về quốc phòng và an ninh cao nhất cấp bộ trưởng về các vấn đề an ninh khu vực giữa các nước thành viên ASEAN và 8 nước đối tác.

Với sự thành công của một chuỗi các hội nghị cấp cao nhất và cấp bộ trưởng của AEEAN và các quốc gia đối tác diễn ra dồn dập trong năm nay 2010 như vậy đã làm cho chính bản thân cộng đồng ASEAN tự tin hơn, vị thế của ASEAN cũng được nâng thêm một bước mới quan trọng. Đương nhiên là nước chủ nhà, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN, Việt Nam đã có đóng góp đáng kể cho các thành tựu chung này.

Biển Đông vẫn những điều đáng lo lắng

Dù đã mở ra một diễn đàn ủng hộ những nỗ lực bàn thảo về Biển Đông một cách công khai như một vấn đề quốc tế chứ không nên chỉ “dấm dúi” song phương từng cặp nước với nhau như có nước đề nghị, nhưng xem ra tình hình khu vực nhạy cảm này vẫn còn tồn tại nhiều cách nhìn và bất đồng chưa dễ gỡ bỏ. Sự phức tạp của tình hình Biển Đông, vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh thổ biển đảo trong khu vực này còn chất chứa những ẩn số khó lường.

Biển Đông đang có tranh chấp, đó là một thực tế không thể lẩn tránh. Phải nói tranh chấp ở đây chủ yếu xaỷ ra giữa Việt Nam và Trung Quốc dù thực tế thì Biển Đông liên quan trực tiếp đến lợi ích tới 4 quốc gia và lãnh thổ khác trong vùng.

Tranh chấp ở đây chắc không chỉ dừng lại ở đánh bắt hải sản mà lấp ló đằng sau nó là nhiều lợi ích sống còn về chủ quyền, về khai thác các tài nguyên biển và những yêu cầu về tự do hàng hải lâu dài…

Tuy nhiên câu chuyện bắt giữ hoặc đâm chìm tàu thuyền đánh cá và ngư dân của chúng ta vẫn nổi lên như một vấn đề “nóng” trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tôi nghĩ ở đây nên chăng gọi tên thẳng là tàu thuyền và ngư dân Việt Nam bị Trung Quốc bắt giữ chứ không nên gọi là “nước láng giềng” hoặc nhất là “nước lạ” như báo chí truyền thông ta vẫn lặp lại câu chữ như thế từ nguồn các tuyên bố chính thức. Cách tuyên bố thông tin mập mờ như vậy có thể còn làm cho ngư dân không những thêm lo lắng mà còn thấy tủi thân vì thân phận sinh mạng của mình hình như là không có gì chắc chắn và chính thức được nhà nước ta đứng ra bảo vệ.

Từ lâu nay Việt Nam vẫn kiên trì một lập trường nguyên tắc, một mặt khẳng định chủ quyền của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa với đầy đủ cơ sở pháp lý, mặt khác vẫn luôn tuyên bố rất rõ ràng là mọi vấn đề tranh chấp về Biển Đông đều phải được giải quyết qua con đường thương lượng hòa bình và trong khi chờ đợi điều đó, các bên liên quan không được làm gì gây phức tạp thêm tình hình.

Nếu nhìn từ góc độ đó, rõ ràng những hành động mà Trung Quốc tiến hành bắt giữ tàu thuyền ngư dân Việt Nam đánh bắt cá trên vùng biển quen thuộc lâu nay của mình (ngay cả vùng biển nào đó được coi là có tranh chấp), đó chính là hành động đơn phương gây căng thẳng và làm phức tạp thêm tình hình chứ không phải tại chúng ta như phía Trung Quốc vẫn lớn tiếng tuyên bố.

Nguyễn Vĩnh

Nhân một chuyện tọa đàm

Nhân một chuyện tọa đàm

Vừa qua một chuyên san trong Nam mời mấy anh em chúng tôi tham gia một cuộc tọa đàm. Chuyện trò trao đổi xung quanh tình hình của năm 2010 mà thời điểm kết thúc sát cận kề.

Cách tọa đàm cũng mới, chẳng mất mấy thì giờ vì không phải đi đến tòa soạn, cũng chẳng phải chung ngồi (tọa) vào một phòng khách nào đó mới trao đổi (đàm) được với nhau mà cứ thoải mái “trên mạng” là giải quyết được tất cả mọi thứ về nội dung các bài viết của nhau. Hoan hô văn minh mạng, văn minh Internet.

Sau khi nhận được "đặt hàng" và các gợi ý của tòa soạn, những người được mời tham gia suy nghĩ vài buổi trong đó có thời gian chuẩn bị tài liệu tư liệu xung quanh các vấn đề tự mình thấy thích thú rồi viết ra. Nộp cho một trưởng nhóm và từ đấy gửi cho toàn soạn chỉnh lý biên tập lại để in lên báo. Đôi khi có việc gì cần hoặc vấn đề gì cảm thấy muốn góp thêm về nội dung thì điện thoại cho nhau cùng trao đổi và bổ sung kịp thời.

Cách làm tiện thế nên mọi người tham gia thoải mái lắm. Mọi việc nay đang khâu hoàn tất. Chắc báo thì cuối tháng mới ấn hành nên mượn con blog nhà chuyển lên từng đoạn ngắn mà mình mới viết. Khối lượng chữ viết cũng khá dài, bởi có tới 11 vấn đề do tòa soạn đặt ra. Vậy là khá toàn diện khi nhìn lại một năm qua xảy ra trên đất nước.

Từ hôm nay Hầu chuyện Blog post dần dần từng vấn đề do mình tham gia đóng góp với tọa đàm này. Về trật tự sắp xếp cũng có một số chỉnh sửa thay đổi so với cách bố cục của tòa soạn. Đối với các phần người khác viết, nếu có điều kiện và sau khi được sự đồng ý của các tác giả đó thì có thể đưa lên sau.   

HauchuyenBlog

1- Nhìn lại năm 2010

Năm 2010 dồn tụ và đánh dấu của nhiều thời điểm: Năm đầu tiên của thập kỷ thứ hai thế kỷ mới; năm Thăng Long-Hà Nội 1000 tuổi, năm kết thúc thực hiện các chương trình mục tiêu 10 năm phát triển kinh tế-xã hội (2001-2010) để rồi bước vào 10 năm kế tiếp; cũng vào năm ngay trước thềm Đại hội Đảng XI… Với các thời điểm và bối cảnh như vậy đương nhiên năm 2010 đã được báo chí truyền thông và dư luận hết sức quan tâm.

Không có điều kiện mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác trong một bài viết, tôi chỉ muốn phác thảo dưới đây bức tranh kinh tế-xã hội của năm.

Nhìn lại năm 2010 kinh tế vẫn tiếp tục đà tăng trưởng. Thống kê quốc gia cho biết, trong tổng số 21 chỉ tiêu đề ra cho kế hoạch năm 2010 đã có 16 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. GDP cả năm khả năng tăng 6,7% - là cao hơn kế hoạch đề ra (6,5%) và cũng vượt hơn năm 2009 (5,32%).

Tuy nhiên nhìn toàn cục nền kinh tế vẫn bộc lộ nhiều nhược điểm. Thành tựu là có tăng trưởng liên tục nhưng đã báo hiệu những giới hạn của nó. Do Việt Nam vẫn dựa chủ yếu vào xuất khẩu các nguyên nhiên liệu khoáng sản thô, còn sản phẩm phần lớn sử dụng nhiều lao động trong khi lợi thế chi phí nhân công thấp như vậy không thể kéo dài. Hệ quả từ việc khai thác tài nguyên và sản xuất chạy theo số lượng đã làm môi trường bị hủy hoại nặng nề. Tất nhiên những điều kể trên tác động vào cả hệ thống kinh tế và làm yếu đi năng lực cạnh tranh hàng hóa và dịch vụ Việt Nam trước thị trường thế giới thời hội nhập.

Những tháng cuối năm đồng tiền quốc gia đã mất giá so với vàng và các ngoại tệ mạnh. Điều này sẽ làm giảm sức thu hút đối với đầu tư nước ngoài cũng như ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân do giá cả tăng cao.

Còn phải kể đến những yếu kém và hạn chế của các kết cấu hạ tầng như một căn bệnh cố hữu khó khắc phục; rồi tình trạng thiếu điện lặp đi lặp lại hằng năm mà vẫn chưa có giải pháp thoát ra; khan hiếm các nguồn nhân lực có chất lượng cao… tất cả những nhược điểm này sẽ tác động không thuận cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội cho những năm tới.

(Còn nữa)

Nguyễn Vĩnh