Một góc nhìn về cuộc nội chiến Syria

 Một góc nhìn về cuộc nội chiến Syria

Chuyện liên can và cả ân oán nữa của Mỹ với khu vực Trung Đông vốn dĩ từ lâu, trải qua hơn tới 70 năm nay. Vùng này là dầu lửaMỹ nên tại đây Mỹ có những nước sát cánh với họ (về quyền lợi), thậm chí Mỹ coi họ là đồng minh, mang hết sức mạnh của Mỹ trợ giúp, ủng hộ họ bằng mọi giá.

Tuy nhiên có nhiều nước khác trong khu vực lại không ưa Mỹ, không theo Mỹ. Nên Mỹ chống lại họ và sử dụng tất cả vũ lực để đe dọa tới mang bom dạn, xua quân đội tràn vào lãnh thổ chủa những quốc gia này.   

Cắt nghĩa được những điều trên không phải dễ dàng. Mỹ có tư tưởng nước lớn, áp đặt ý chí chính trị lên phần đất nhiều đau thương chinh chiến này là cách ứng xử khó chấp nhận. Nhưng việc một số nước có chế độ độc tài, quân phiệt, toàn trị, lợi dụng sự khác biệt về tôn giáo và chủng tộc để triệt phá nhau cũng là một thực té lịch sử. và thực tế này khiến an ninh khu vực ảnh hưởng. Và đó chính là cái cớ tốt để Mỹ và các nước phương Tây can thiệp vào tình hình tại khu vực giàu có vàng đên này (dầu lửa).

Vụ Mỹ và các đồng minh Nato bắn tên lửa hành trình vào Syria 1 năm trước, mới đây lại tái diễn đã thu hút sự quan tâm của dư luận toàn thế giới. Mâu thuẫn giữa Nga (và cả Trung Quốc) trong cuộc tranh chấp ảnh hưởng với Mỹ và phương Tây tại vùng Trung Đông này càng ngày càng thêm sâu sắc và có thể châm ngòi cho một chiến tranh khó kiểm soát.

Xin mời bạn đọc tham khảo bài viết trên đây để thấy tình hình và cuộc chiến ở vùng đất này - ở bài này chỉ nói về Syria – có tính chất phức tạp như thế nào…

Vệ Nhi g-th

------   

Từ mưa tên lửa Tomahawk nhìn lại Nội chiến Syria

Tác giả ký tên là Sơ Nguyên

Posted on 17/04/2018 by The Observer

 

Hàng trăm loại vũ khí mới được Nga và phương Tây thử nghiệm trong cuộc chiến Syria. Dù chúng “thông minh”, “đẹp đẽ”, “mới mẻ” đến đâu cũng đều nhằm một mục đích: hủy diệt.

Thế kỷ 16, khi thực dân Châu Âu đặt chân đến Bắc Mỹ, họ rất ngạc nhiên khi thấy thổ dân da đỏ nơi đây sử dụng loại rìu đặc biệt tiện dụng mang tên Tomahawk. Chiếc rìu gọn nhẹ, vừa có thể làm dụng cụ dắt lưng, vừa có thể làm vũ khí sát thương cao bằng cách ném trực tiếp vào đối phương từ xa. Các đế quốc Châu Âu nhanh chóng học cách sử dụng loại rìu này để xây dựng thuộc địa và dần tiêu diệt các tộc người thổ dân da đỏ bản xứ.

Năm thế kỷ tiếp sau, nước Mỹ ra đời, vươn lên thành cường quốc số một thế giới, với niềm tự hào về công nghệ quân sự không ai bì kịp. Tomahawk được sử dụng để đặt tên cho loại tên lửa hành trình tầm xa vô cùng tinh vi. Giống chiếc rìu của người da đỏ, tên lửa Tomahawk có thể được lắp đặt ở bất cứ đâu, dù là trên bộ, trên tàu chiến hay từ tàu ngầm.

 “Đẹp đẽ, mới mẻ và thông minh”

Khi khai hỏa, tên lửa Tomahawk phóng đi với tốc độ và độ chính xác cao, rất khó bị phát hiện và đánh chặn. Kể từ cuộc chiến tranh vùng Vịnh 1991 đến nay, tên lửa Tomahawk liên tục được cải tiến và đã được sử dụng hơn 17 lần với khoảng 2.200 quả. Nó trở thành biểu tượng của nỗi khiếp sợ sức mạnh Mỹ tại khu vực Trung Đông.

Cái tên Tomahawk được nhắc lại vào tháng 4 này, khi cuộc nội chiến đẫm máu kéo dài 7 năm tại Syria tưởng chừng đang vào hồi kết. Một cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học tại thành phố Douma của quân nổi dậy đã khiến 70 người chết và hơn 500 người bị thương. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng đổ lỗi cho chính quyền Syria và tuyên bố sẽ oanh tạc Syria bằng những quả tên lửa “đẹp đẽ, mới mẻ và thông minh”.

Phía Nga đã đe dọa sẽ đánh chặn bất cứ tên lửa nào, và sẽ đáp trả vào nơi khai hỏa chúng. Hai cường quốc hạt nhân khác là Anh và Pháp sau đó đã nhanh chóng đứng về phía Mỹ.

Sáng sớm 14/4, liên minh Mỹ-Anh-Pháp oach kích thủ đô Damacus với trận “mưa sao băng” hơn 100 quả tên lửa, bất chấp cảnh báo của Nga. Chỉ trong vòng vài ngày, khu vực Trung Đông tưởng chừng như tạm bình ổn nay lại rầm vang khói lửa. Cả thế giới rúng động trước nguy cơ một cuộc chiến tranh thế giới thứ 3  – chiến tranh giữa các vì sao với tên lửa và hạt nhân.

Không chiến tranh giữa các vì sao

Tuy nhiên, những ai lo lắng thì hãy yên tâm. Bất chấp những tuyên bố của Mỹ và Nga tạo ra cảm giác cận kề miệng hố chiến tranh, các bên đều đã đạt được điều mình mong muốn và chẳng có lý do gì để đẩy khủng hoảng đi quá xa.

Với Mỹ, mối quan tâm truyền thống của họ ở Trung Đông là dầu mỏ. Nhưng dường như người ta quên mất một điều: kể từ khi đạt được đột phá với kỹ thuật khoan đá phiến và năng lượng tái tạo, những năm gần đây nước Mỹ không còn phụ thuộc vào các nguồn cung dầu thô từ Trung Đông. Từ vị trí tự chủ về năng lượng, hiện nay khả năng sản xuất của Mỹ thậm chí ở mức có thể tác động lên giá dầu thế giới, điều mà trước đây chỉ có OPEC và phần nào đó là Nga làm được.

Điều quan tâm thứ hai của Mỹ tại khu vực này trong hơn một thập kỷ qua là chống khủng bố. Từ sau 11/9 đến nay, Bush và Obama đã tiến những bước dài, từ việc đảm bảo an ninh nội địa, tiêu diệt Bin Laden, cho đến sự sụp đổ của nhà nước Hồi giáo IS (mà phần lớn nhờ công của nước Nga).

Mối lo về hạt nhân cũng đã thuyên giảm đáng kể khi Iran và phương Tây đạt được thỏa thuận JCPOA nhờ nỗ lực của cựu ngoại trưởng John Kerry cuối thời Obama. Mặc dù Tổng thống Trump từng đe dọa sẽ rút khỏi thỏa thuận này, nhưng không thể phủ nhận JCPOA đã góp phần giải quyết mối lo cuối cùng về an ninh của Mỹ tại khu vực.

Công việc của Mỹ hiện nay tại Trung Đông chỉ còn là đảm bảo “cân bằng từ xa” thông qua các hệ thống đồng minh là Israel và Arab Saudi, thay vì can dự trực tiếp như trước. Thay vào đó, họ đang trong quá trình chuyển đổi trọng tâm chiến lược sang Châu Á, nhằm kiềm chế sự vươn lên của Trung Quốc.

Mưa tên lửa và những tính toán đối nội

Sự chuyển dịch này đã có từ năm 2010 với “Tái cân bằng sang Châu Á” của chính quyền Obama, nhưng khi đó họ không rảnh tay được vì chuỗi những sự kiện xảy ra ở Trung Đông và Châu Âu. Tổng thống đương nhiệm Donald Trump hiện nay cũng có những lý do ngắn hạn khác trong bàn cờ Trung Đông, nhưng sẽ không thay đổi sự chuyển dịch chiến lược này.

Sự kiện tấn công hóa học ở Syria diễn ra trong bối cảnh ông Trump đang cần một thành tích đối ngoại để phục vụ đối nội đang rối ren. Cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 đang tới gần và ông vừa mới phải sa thải Bộ trưởng Ngoại giao và Cố vấn An ninh Quốc gia. Việc lên tiếng đe dọa Nga sẽ làm lu mờ đi những chỉ trích rằng ông Trump thắng cử nhờ tình báo của Nga.

Đồng thời, quyết định oanh tạc Syria đúng vào thời điểm nổ ra scandal gian díu với cựu ngôi sao khiêu dâm khiến người ta so sánh với việc Tổng thống Clinton bắn tên lửa vào Afgranistan và Sudan năm 1998 khi sắp bị luận tội sau vụ “léng phéng” với cô thực tập sinh Monica Lewinsky.

Về đối ngoại, ông Trump cũng muốn thể hiện tâm thế khác so với người tiền nhiệm. Tổng thống Obama đã bị chỉ trích rất nhiều khi tuyên bố tấn công hóa học sẽ là “ranh giới đỏ” tại Syria nhưng sau đó không làm gì. Trước đó vào tháng 4/2017, chỉ 3 tháng sau khi nhậm chức tổng thống, ông Trump đã bắn 59 quả tên lửa vào Syria ngay trong bữa tối khi tiếp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Rộng hơn nữa là câu chuyện “trong nhà” của phương Tây. Chính quyền Anh quốc của nữ Thủ tướng Theresa May đang vật vã trong rạn nứt Brexit với EU và chịu nhiều chỉ trích sau vụ điệp viên hai mang người Nga bị ám sát. Tại nước Pháp, vị Tổng thống trẻ Emmanuel Macron đang chứng kiến mức tín nhiệm của mình đi xuống thảm hại trước đó đã tuyên bố với ông Putin rằng tấn công hóa học tại Syria sẽ là giới hạn đỏ. Và khi mà quan hệ giữa Mỹ với Châu Âu nói chung đang ngày một lạnh nhạt, thì cuộc oanh kích thực hiện bởi Mỹ – Anh – Pháp sẽ tạo ra hiệu ứng củng cố đoàn kết của phương Tây tại Châu Âu. Đồng thời phương Tây cũng muốn gỡ gạc lại phần nào đó khi họ đã để nước Nga gần như kiểm soát toàn bộ ảnh hưởng trong vấn đề Syria.

Mũi tên với 100 quả tên lửa bắn ra trúng quá nhiều đích. Cơ hội tốt, với chi phí thấp, chẳng tội gì không làm. Vẫn còn đó câu nói “đừng bao giờ bỏ phí một cuộc khủng hoảng”. (never let a good crisis go to waste)

Về phía Nga, Tổng thống Putin hiểu rằng kết cục của Syria hiện đã an bài. Nhà nước Hồi giáo IS sụp đổ, quân nổi dậy chỉ còn thành trì cuối, lực lượng người Kurd quá yếu. Thắng lợi hoàn toàn của chính quyền Syria của Tổng thống Assad mà Nga hậu thuẫn chỉ còn là vấn đề thời gian.

Chắc chắn phương Tây sẽ không cử quân đến Syria, mà các cuộc oanh kích sẽ là giới hạn của họ. Về lâu dài, ông hiểu rằng rồi quan hệ Nga với phương Tây sẽ phải hòa dịu, nước Nga cần phương Tây gỡ bỏ cấm vận, và phương Tây cũng cần Nga để đảm bảo ổn định ở Trung Đông, mặc dù chẳng bên nào ưa bên nào. Vì thế, mặc dù tuyên bố sẽ phản ứng mạnh, nhưng ông Putin không cần thiết phải đáp trả thực sự về mặt quân sự với phương Tây.

Thực tế là sau đó, các đường dây nóng giữa phương Tây và Nga đã được kích hoạt. Ngày 15/4, ông Trump tuyên bố trên Twitter là nhiệm vụ oanh kích đã hoàn thành “không thể tốt đẹp hơn”.

Nước nhỏ, thế yếu giữa những mâu thuẫn chính trị âm ỉ

Tuy nhiên, liệu rằng Trung Đông có bình ổn hay không thì đó lại là một câu hỏi khó trả lời khác. Bàn cờ khu vực này không chỉ bị chi phối bởi những người khổng lồ Nga, Mỹ và Châu Âu, mà còn những người chơi đáng gờm khác, tiêu biểu là Iran, Arab Saudi, Thổ Nhĩ Kỳ và Israel. Mối thâm thù ngàn đời giữa Iran và Arab Saudi, sự cọ xát mang tính lịch sử giữa người Do Thái Israel và thế giới Hồi giáo, hay niềm mong muốn trở lại đế chế Ottoman của Thổ Nhĩ Kỹ – là những nhân tố cho thấy cạnh tranh quyền lực ở khu vực này sẽ khó chấm dứt. Những quốc gia này mong muốn giữ chân Mỹ và Nga tại khu vực để làm đồng minh bảo trợ cho mình.

Những kẻ tin vào thuyết âm mưu thậm chí đặt dấu hỏi liệu chính quyền Assad có thực sự gây ra vụ tấn công hóa học cách đây mấy hôm, hay đó là sự ngụy tạo. Bởi lẽ khi chiến thắng chỉ còn là vấn đề thời gian, chẳng có lý do gì họ phải gây ra vụ tấn công hóa học để giết dân, tạo cớ “vi phạm ranh giới đỏ” cho bên ngoài can thiệp vào. Trong lịch sử, cũng không thiếu những trường hợp một quốc gia ngoại bang tạo ra sự kiện để lấy cớ gây chiến, gặp gián tiếp buộc kẻ khác gây chiến.

Trong khi bốn cái tên vừa nêu lại là những quốc gia có tiềm lực quân sự, kinh tế và vị thế độc lập, không chịu nhiều ảnh hưởng từ Nga – Mỹ, Syria là một quốc gia nhỏ bé, với một chính quyền thất bại (failed state). Đất nước Syria không thể tự quyết định số phận của mình, mà phải chịu sự định đoạt từ những người khổng lồ thế giới và những kẻ láng giềng đầy toan tính.

Nồi da nấu thịt và máu dân thường

Có lẽ ông Assad cũng chẳng mong muốn nước mình trở thành nơi nồi da nấu thịt cho cạnh tranh của ngoại bang. Nhưng đó lại là bi kịch của kẻ độc tài phải nắm giữ quyền lực của mình bằng mọi giá. Ông Assad sẽ nhìn vào ví dụ Saddam Hussein ở Iraq hay Qaddafi ở Lybia, đều gặp kết cục bi thảm khi không có được sự hậu thẫm của một cường quốc và không được nhân dân ủng hộ.

Với người dân Syria, chưa điều gì có thể khẳng định là sự đau khổ của họ sẽ chấm dứt. Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 từng mang lại cho họ hi vọng thoát ra khỏi chế độ Assad, vươn tới ước mơ tự do dân chủ. Nhưng thay vào đó là triền miên 7 năm nội chiến, với sự tàn độc của ISIS và sự tang thương của bom đạn. Hàng trăm cuộc thảm sát, hàng chục cuộc tấn công hóa học tại Syria đã được ghi nhận, với số thương vong lên đến gần nửa triệu người. Số lượng người dân di cư khỏi đất nước ước tính khoảng 6 triệu, tức là 1/3 dân tộc Syria.

Sự thống khổ của người dân Syria được cộng đồng quốc tế biết đến, nhưng dường như không một ai lên tiếng hành động, mà chỉ có những tên lửa xé toạc bầu trời. Đứng trước làn sóng tị nạn và hình ảnh thi thể cậu bé Alan Kurdi trôi dạt vào bờ biển Địa Trung Hải, Châu Âu đã mở cánh cửa đón những người dân Syria. Thế nhưng sau đó cánh cửa cũng dần đóng lại khi các nước Châu Âu không thể thống nhất được với nhau về việc phân bổ trách nhiệm thu nhận, và những khó khăn nội tại về kinh tế – xã hội, về phong trào dân túy.

Câu chuyện Syria có lẽ là sự thất vọng lớn nhất đối với vai trò của Liên Hợp Quốc và Luật pháp quốc tế. Cách đây hơn hai thập kỷ, vào năm 1994, sau sự kiện thảm sát ở Rwanda, Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan đã vận động LHQ và cộng đồng quốc tế thống nhất một chuẩn tắc về bảo vệ loài người.

“Trách nhiệm bảo vệ” (Responsibility to Protect – R2P) ghi nhận rằng bảo vệ người dân là trách nhiệm của nhân loại, cao hơn chủ quyền của quốc gia. Và sau đó là lời thề nổi tiếng “Never again” – sẽ không bao giờ trên thế giới có thảm sát hàng loạt nữa. Khi đó người ta đã hi vọng vào một hệ thống quản trị toàn cầu, vào hòa bình thế giới bền vững, và vào niềm tin đạo đức loài người.

Sự trở lại của cường quyền?

Tuy nhiên, sau đó những gì xảy ra ở Lybia và Syria sau sự kiện Mùa Xuân Arab, người ta chỉ thấy Liên Hợp Quốc họp đi họp lại, bàn tới bàn lui mà không đưa ra được biện pháp gì. Có lẽ sự nghi ngờ đã quá ăn sâu trong tâm trí của nhóm P5 các nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo An Liên Hợp Quốc, khi nước Mỹ vi phạm lời hứa với Nga lật đổ chính quyền Lybia.

Đến trận oanh kích của Mỹ – Pháp – Anh vào tháng 4 này, họ cũng chẳng thiết đem vấn đề ra Liên Hợp Quốc, chẳng thiết nhắc đến “trách nhiệm bảo vệ”, chẳng thiết vận động sự ủng hộ của Nga và cộng đồng quốc tế. Cần nhớ rằng: luật pháp quốc tế không cho phép một nước đơn phương tấn công dù bất kỳ vì lý do gì, nếu như không được sự phê chuẩn của Liên Hợp Quốc. Khi một thế giới mà luật pháp quốc tế và chuẩn mực bị bỏ rơi, sẽ chỉ còn cường quyền áp đặt. Một quốc gia không thể tự bảo vệ mình đã trở thành địa bàn cạnh tranh quyền lực và là nơi thử lửa của các cường quốc xung quanh.

7 năm đã trôi qua và cuộc chiến ở Syria vẫn chưa thực sự đến hồi kết. 7 năm cũng là quãng thời gian mà một đứa trẻ có thể được ra đời, bước vào học lớp 1. Sẽ phải rất lâu sau nữa, đất nước Syria mới có thể hồi phục lại từ kiếp nạn này. Dù hòa bình có lập lại thì đất nước cũng chỉ còn là tro tàn, với những mỏ dầu nhưng lại luôn là thứ thu hút chiến tranh.

Hàng trăm loại vũ khí mới đã được Nga và phương Tây thử nghiệm trong cuộc chiến Syria. Dù chúng có “thông minh”, “đẹp đẽ”, “mới mẻ” đến đâu thì cũng đều nhằm vào mục đích: sự hủy diệt. Dưới đáy của bậc thang quyền lực, những người dân Syria đang tiếp tục sống dưới làn bom đạn ngoại bang và chính những người đồng hương của mình. Và tiếng than của họ chẳng ai nghe đến.

Những người nghiên cứu chính trị quốc tế và lịch sử vẫn hay nhắc đến cuộc đối thoại ở Melos, Hy Lạp. Vào thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên, Melos là hòn đảo nhỏ muốn giữ trung lập trước cuộc cạnh tranh quyền lực giữa hai cường quốc là Athens và Sparta. Khi người Athens đem quân đến chinh phạt và ép phải liên minh, người Melos đã nói về chuẩn mực, đạo đức, và công lý với hy vọng được hòa bình.

Người Athens đáp trả rằng: “Kẻ mạnh làm bất cứ những gì mình có thể, còn kẻ yếu phải chấp nhận những gì họ phải chấp nhận”.

Câu nói đó đã trở thành ví dụ kinh điển cho chủ nghĩa hiện thực trong chính trị quốc tế.

S.N.

XỬ SỰ VỚI DANH NHÂN

XỬ SỰ VỚI DANH NHÂN

Chủ nhật đi loanh quanh thì thấy khu vực mình ở có khá nhiều danh nhân. Nhà thơ Anh nổi tiếng Thomas Stearms Eliot đã từng sống và mất tại một căn hộ của tòa nhà chung cư có ảnh chụp dưới đây.

Tấm biển màu xanh chữ trắng gắn ở bức tường không to tát lắm. Biển ghi rõ đây là một Di sản của nước Anh/English Heritage, và thống nhất một kích cỡ và hình thức trình bày như vậy với bất cứ danh nhân nào được người dân Anh ghi nhớ ở thủ đô London này. Đúng là một tấm biển chẳng đồ sộ, không khoa trương nhưng nó được gắn ở một vị trí đủ cao cần thiết, chất liệu làm ra tấm biển chắc chắn, bền đẹp nên vẫn gây cho những lớp người đời sau chúng ta cảm giác yêu quý, kính phục và tôn vinh được các danh nhân được nhớ tới mãi, như vĩnh viễn với thời gian...

Một ít dòng về nhà thơ Thomas Stearms Eliot: Sinh ngày 26/9/1888 tại Saint Louis, Missouri (Mỹ), mất ngày 4/1/1965 ở London (Anh).

Eliot sinh ra trong một gia đình cự phú và được giáo dục theo tinh thần Thanh giáo rất khắt khe. Năm 1906, ông vào Đại học Harvard học về triết học, tâm lý học và cả môn Đông phương học. Từ đó, ông sang Paris tiếp tục trau dồi học vấn và chuẩn bị cả một luận án tiến sĩ nhưng về sau đã không bảo vệ luận án này mà đi sâu vào sáng tác văn học.

Cách đây ít năm tại Anh đã tổ chức một cuộc thăm dò dư luận bình chọn thi sĩ vĩ đại nhất trong lịch sử đất nước này. Theo kết quả thu được trên cuộc bình chọn online của hãng BBC, trong con mắt ngườI Anh hiện nay, nhà thơ vĩ đại nhất của mọi thời chính là Thomas Steams Eliot (1888-1965), giải Nobel văn chương năm 1948.

Xin ghi lại đây một số tác phẩm tiêu biểu của Eliot: tác phẩm đầu tay là Bản tình ca của J. Alfred Prufrock (The Love Song of J. Alfred Prufrock) được coi là một kiệt tác của phong trào thơ hiện đại. Tiếp đến là những tác phẩm thơ được coi là quan trọng nhất trong thơ Anh ngữ. Tiếp đó là các tập: Đất hoang (The Waste Land, 1922); Ngày thứ Tư tro bụi (Ash Wednesday, 1930); Những kẻ rỗng tuếch (The Hollow Men, 1925); Bốn khúc tứ tấu (Four Quartets, 1945)....

Được biết những tác phẩm quan trọng nhất của T. S. Eliot đều đã được dịch hoặc trích dịch ra tiếng Việt và đã in trong cuốn Các nhà thơ giải Nobel, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội 2006...

* 4 ảnh dưới đây thì 3 do mình mới chụp cuối tháng 4/2018, còn ảnh chân dung T.S. Eliot lấy ở nguồn internet.

TẤM ẢNH & CHUYỆN LÙM XÙM PHONG GS

TẤM ẢNH & CHUYỆN LÙM XÙM PHONG GS

Trời đất, một Hội đồng 23 người, toàn là giáo sư, tiến sĩ (ảnh phóng to bên dưới bài) mà làm việc thế nào để lọt tới hàng trăm GS, PGS không đạt chuẩn phải rút lui. Đáng nói là chỉ rút lui khi có đơn thư tố cáo có gian dối hoặc thiếu chuẩn, kém chuẩn.

Vậy trong số cả ngàn vị định phong cho đợt xét "vét" này còn bao nhiêu người không đủ chuẩn nữa?...

Nhưng cũng nhân đây nên nói vài lời thêm về nhân vật ngồi giữa tấm ảnh đã dẫn ở đây.

Dư luận trên mạng xã hội đã và đang phân tích, bình luận trong đợt phong này là 1 người đáng phải rút nhất chính là ông chủ tịch HĐ. Bởi ông đã bị nhiều tai tiếng, có đơn thư từ một GS người Việt nổi tiếng ở nước ngoài thẳng thừng tố cáo gian lận trong công trình khoa học của ông chủ tịch này.

Tôi không hồ đồ mà vội nói ngay là những tố cáo kia có đúng hay không đúng? Việc đó dành cho các cơ quan khoa học, cơ quan chức năng. Nhưng vấn đề quá rõ là nếu ông chủ tịch bị tố cáo sai chẳng hạn thì ông hãy can đảm lên tiếng tự bênh vực lấy danh dự của mình. Chứ đừng nghĩ im lặng ở đây "là vàng". Ông im lặng thế thì càng tố cáo là ông có những hoạt động khoa học không được đàng hoàng, trong sáng, chưa nói là có gì đó mờ ám thì mới chịu cảnh không phản ứng lại những lời tố cáo mà theo ông và những quan chức nào đó bênh ông gọi đó là sự vu khống kia chứ ?

Tuy nhiên dù ông im lặng thì trong trường hợp này, cả nước - những người cần biết thì đã biết, còn trong giới giáo dục thì chuyện đã râm ran cả tháng nay rồi -, nên ông im lặng chỉ càng thêm xấu hổ cho ông mà thôi. Và một người còn có cương vị nhà nước như ông chủ tịch, từ nay trở đi còn có uy tín gì nữa để mà trông mặt ai và làm việc được đây?

Chung quy cũng là cố đấm ăn xôi và từ bệnh sĩ diện hão, háo danh mà ra cả. Đáng xấu hổ và buồn cho mặt trái của bức tranh giáo dục và bộ máy điều hành của nó đã tự tố giác còn nhiều bất cập...

Nguyễn Vĩnh

* Bài đã đăng trên fb, có nhiều phản hồi, nay đăng lại trên blog để giữ làm tư liệu.

 

8/3: CÓ NGHĨ KHÁC ĐI ĐƯỢC KHÔNG?

8/3: CÓ NGHĨ KHÁC ĐI ĐƯỢC KHÔNG?

Ngày 8/3 không hẳn là ngày cánh đàn ông mua nhiều hoa, gửi nhiều lời chúc hoa mỹ cho các chị em và bạn gái. Mà theo tôi, đàn ông hãy chìa vai gánh vác, san sẻ bớt đi gánh nặng gia đình cho các chị em (có thống kê nói 14 việc nhà thì phụ nữ gánh tới 12 việc!).

Bình đẳng phải đi vào thực chất của đời sống hàng ngày, chứ cánh mày râu đừng hoang ngôn và bẻm mép nhiều nữa trước chị em.

Cái kiểu hầu như suốt cả năm thì "lờ" đi, chỉ chăm chút cho ngày 8/3, vậy thì ngày 7/3 trở về trước, và 9/3 trở về sau các vị đàn ông "sống" và cư xử thế nào với cộng đồng 1/2 dân số đây?

Hay là cứ núp dưới "khẩu hiệu" mỹ miều là thiên chức phụ nữ, thiên chức làm mẹ của giới nữ mà cứ phó mặc, dồn hết việc nhà cho người phụ nữ?

Đó là chưa kể ở rất nhiều người đàn ông nước ta vẫn rất gật gù tán dương "tam tòng tứ đức", "công dung ngôn hạnh" của giới nữ, và thích phụ họa các danh từ chức năng choáng ngợp đó để trút hết mọi việc gia đình cho phụ nữ, cho đàn bà. Lạ gì các ông nữa?!

Hôm nay ngày 8/3 đưa 2 cháu đến trường tiểu học, tôi gặp các cô giáo đón chúng vào học, chẳng phải chúc tụng gì cả. Mọi vị mày râu khác cũng thế, khi gặp các cô giáo và đồng sự nữ đưa trẻ con đi học cũng chẳng cần chúc mừng phụ nữ kiểu thói ga-lăng.

Đương nhiên rồi, vì ở nước Anh này và rất nhiều nước khác ở Tây Âu, Bắc Mỹ cũng như bao nhiêu nước khác nữa - theo tôi biết được - thì làm gì có ngày QTPN mồng 8 tháng 3! Hình như 8/3 là ngày hội hè chỉ có phe XHCN của chúng ta tổ chức và tôn vinh lâu nay thôi.

Bây giờ mất phe rồi thì còn bao nhiêu quốc gia trên thế giới này nữa giữ được ngày kỷ niệm mồng 8 tháng 3 thì tôi hiện không có số liệu, nên cũng không nên vội vangf kết luận và nhận định.

Chỉ biết nhân dịp này, xin thưa thốt vài lời như trên. Trước là tự răn mình. Sau là cũng gửi một đôi lời góp ý với giới đàn ông, những cậu con trai của chúng ta.

Là hãy đừng quá ư chau chuốt lời lẽ chúc tụng hay đẹp và hành vi nịnh đầm chỉ tập trung vào một ngày 8/3 như thế này. Tốt nhất hãy thật lòng và tự nguyện chia sẻ gánh nặng công việc gia đình cho chị em.Đừng cứ hết 8/3 là cơm nước chợ búa là khoán hết cho phụ nữ; áo quần mặc rồ hẩy hết cho vợ giặt, đó con đón cái đi học đi hành dưa hết cho bà xã làm việc này hợp, v.v... và v.v...

Chỉ khi đàn ông cúng ta chung tay gánh vác, san sẻ bớt cho các bà các chị những việc "gia chánh" như thế thì người phụ nữ mới có cơ may vươn lên các việc khác mà xã hội có khi chờ mong ở họ...

Và đó mới thực chất là iwir phóng phụ nữ, là bình đẳng nam nữ; đó mới là tôn trọng phụ nữ thật sự!

# Tra cứu trên mạng thì chỉ có 28 nước (trên số lượng hơn 200 nước trên thế giới) kỷ niệm ngày mồng 8/3.

Nguyễn Vĩnh

Quanh vụ vây cá mập, nói chút ít về loài động vật biển này…

 Quanh vụ vây cá mập, nói chút ít về loài động vật biển này…

Vụ việc ĐSQ Việt Nam ở Chile phơi vây (vi) cá mập, câc phương tiện truyền thông và thế giới mạng xã hội đã nói đến nhiều. Ở đây chủ blog tôi không nói ở khía cạnh này nữa. Hãy để cho các cơ quan pháp luật nước sở tại và các cơ quan liên quan đến công tác đối ngoại và ngoại giao ở Việt Nam cùng nhau giải quyết (và việc giải quyết đó nay đã và đang tiến hành).

Trong entry này, chủ blog tôi chỉ muốn giới thiệu một bài viết trên facebook của tác giả có tên Trang Nguyễn. Nhận thấy ở đây có nhiều kiến thức về cá mập, về vây cá mập và các kiến thức tổng hợp khác về một bức tranh chung về các loài vật sống trong đại dương bao la và công cuộc bảo vệ giống nòi của chúng cũng được nêu lên rất vắn tắt để người đọc hiểu, kẻo trong chúng ta có những ngộ nhận.

Xin phép tác giả đưa về trang blog nhà (đầu đề do blog tôi đặt lại).

Nguyễn Vĩnh

------

 

Quanh vụ vây cá mập, nói chút ít về loài cá này… 

Tác giả: Trang Nguyễn

Mình nhận thấy có 1 số hiểu lầm về việc vây cá mập - đặc biệt là vụ việc liên quan đến ĐSQ VN ở Chile, nên mình xin ghi lại ở đây:

1. Shark cartilage KHÔNG PHẢI là shark fin. Có bạn gửi tin và hỏi là thế shark cartilage đang bán ở Mỹ là từ đâu, mình xin trả lời bạn thế này. Shark - Cá Mập - được phân loại với các loài cá khác, là vì bộ xương sụn đặc biệt của nó. Shark cartilage chỉ đơn giản có nghĩa là xương sụn của cá mập mà thôi.

Hành vi finning - bắt cá mập, cắt vây và vứt xác cá mập xuống biển, để mặc nó chết vì chảy máu hoặc chết đuối là hành vi dã man. Việc sử dụng vây cá mập là lý do chính dẫn đến shark finning, dẫn đến sự tàn sát hàng trăm triệu cá mập mỗi năm - và vì thế mà cộng đồng bảo tồn quốc tế vận động các quốc gia cấm việc buôn bán và sử dụng vây cá mập. Ở một số nơi, đánh bắt cá mập một cách bền vững vẫn được phép, trong khi hành vi finning là bất hợp pháp.

Shark cartilage và cả vây cá mập được quảng cáo là "thuốc" cho người bị ung thư, tuy nhiên bạn có thể xem ở ngay đây - trên trang chính của Hội nghiên cứu ung thư ở Vương Quốc Anh, trả lời rất rõ ràng sụn cá mập KHÔNG HỀ có khả năng chữa hay ngăn chặn bệnh ung thư: http://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/cancer-in-general/treatment/complementary-alternative-therapies/individual-therapies/shark-cartilage

Ngoài ra thì còn có nhiều lời đồn là tốt cho sức khỏe. Nhưng mà chẳng có bằng chứng khoa học nào cho thấy thịt hay xương hay vây cá mập tốt cho sức khỏe cả. Tuy nhiên lại có nghiên cứu cho thấy cá mập, cá voi, cá heo và nhiều loài động vật biển khác nữa có nồng độ thủy ngân trong người rất cao. Mà ngộ độc thủy ngân gây tai hại cho sức khỏe con người thế nào thì thôi mình chả nói nữa. Mọi người có thể đọc nghiên cứu này ở đây: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0025326X17303326

2. Ở một số nơi trên thế giới, với số lượng quần thể 1 loài động vật nào đó phát triển quá mạnh và có khả năng làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái, quốc gia đó có chương trình kiểm soát loài (nói ngắn gọn là bắn loại bớt những cá thể già, yếu.v.v.. để giữ loài ở số lượng vừa phải). Có bạn cho rằng bull shark - cá mập bò ở Mỹ bị đưa vào kiểm soát số lượng và vây của bull shark được phép đưa vào tiêu thụ.

Bên cạnh việc "kiểm soát số lượng" cá mập ở nhiều nơi đã và/hoặc đang diễn ra như Mỹ và Úc đều làm dấy lên rất nhiều bất đồng và vẫn đang được bàn cãi, thì việc bạn cho rằng vây của cá mập của bull shark được đưa vào tiêu thụ là hoàn toàn sai. Gấu nâu Bắc Mỹ theo luật pháp Mỹ có thể được săn với số lượng nhất định và vào mùa săn bắn nhất định, tuy nhiên người đi săn có giấy phép KHÔNG được phép lấy túi mật của gấu - vì nó được những người Trung Quốc chuộng và gây ra nạn săn bắt gấu trái phép. Những sản phẩm tương tự, như mật gấu, vây cá mập của bull shark.v.v.. được tịch thu và tiêu hủy hoặc quản chế bởi cơ quan US Fish & Wildlife Service. Cái này các bạn có thể tự google.Tương tự với sport hunting ở một số nước tại Châu Phi cho phép săn bắn voi, thợ săn có giấy phép có thể săn nhưng không được phép lấy ngà.

3. Nếu Chile chưa cấm việc dùng vây cá mập thì bộ ngoại giao chả làm gì sai.

Thưa với các bạn, Chile cấm buôn bán và tiêu thụ vây cá mập từ năm 2011 (xem ở đây: https://saveourseas.com/chile-ends-shark-finning/).

Dù Chile có chưa cấm đi chăng nữa, thì việc sử dụng và buôn bán vây cá mập được cộng đồng quốc tế lên án từ rất lâu và rất nhiều lần rồi, nên chắc chắn nhân viên công vụ của bộ ngoại giao cũng biết (dân đen như mình còn biết cơ mà). Vì thế mà sử dụng, tàng trữ và "phơi" vây cá mập lên nóc nhà như thế cho thấy việc đại diện của cả 1 đất nước, cả một dân tộc đồng tình với nạn thảm sát cá mập và làm xấu hình ảnh đất nước.

4. Vây cá mập bị phơi là loài nào?

Thưa với các bạn, luật cấm shark finning và cấm sử dụng VÂY cá mập áp dụng với tất cả các loài cá mập, không phân biệt loài, vì như đã nói ở trên shark finning dẫn đến tình trạng thảm sát cá mập. Vì vậy mà có thể 1 số loài có mức độ nguy cấp thấp hơn loài khác, nhưng chúng đều được bảo vệ khỏi hành vi shark finning và dĩ nhiên là được bảo vệ khỏi nạn tiêu thụ vây cá mập.

Tương tự áp dụng với sừng tê giác, ngà voi hay mật gấu.

-----

Những bạn chưa hiểu lắm về vấn đề vây cá mâp có thể xem 1 phim phóng sự do đầu bếp nổi tiếng thế giới Gordon Ramsay thực hiện trên youtube: https://www.youtube.com/watch?v=4SAkq6lsnoE

Ảnh này lấy từ cảnh quay phim ngắn Nước mắt của người cá do chị người mẫu Hannah Fraser thực hiện để nâng cao ý thức bảo tồn cá mập và xóa bỏ quan điểm xấu về cá mập, các bạn có thể xem tại đây: https://www.youtube.com/watch?v=43Z25E-CrQA

Trước đây mình cũng có viết 1 bài ngắn về phim tài liệu Nước mắt của người cá ở đây: https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10204353104732343&set=a.3381041809450.161324.1371578932&type=3&theater
 

-----
 

Các bạn có ý kiến và quan điểm trái chiều, mình tôn trọng quan điểm của các bạn. Tuy nhiên xin lưu ý tất cả những comment đả kích, sử dụng từ ngữ xấu, chửi rủa, mình sẽ xóa và block. Không phải vì mình không đồng tình với quan điểm của bạn, mà vì bạn không tôn trọng những người xung quanh.

Đối với những bạn vội vàng lấy quan điểm chính trị để tranh cãi vấn đề bảo tồn động vật hoang dã (kiểu buộc tội người này người kia là phản động), mình cũng xin mạn phép không tiếp ạ.

* * *

Nhân vụ vây cá mập mình sẽ nói đến các bạn cá mập.

Đây là video bạn whale shark (tiếng Việt gọi là cá nhám voi/cá mập voi) mà mình quay được lúc đi bơi ở Tofo, Mozambique. Cảm thấy được ưu ái quá vì xuống nước có 10 phút mà phát hiện ra bạn ý đang bơi lên, rồi cứ lượn lờ với mình cả tiếng đồng hồ.

Mọi người thường bị những bộ phim kinh dị nhảm nhí kiểu Jaws dọa cho sợ cá mập. Rồi thỉnh thoảng mình cũng nhận được tin nhắn bày tỏ tình yêu động vật nhưng lại "em ghét cá mập lắm, bọn nó tuyệt chủng hết điiiii". Các bạn ghét cá mập, vì các bạn chưa hiểu về cá mập.

Đối với mình, cá mập là một trong những loài động vật biển mà mình thích nhất (sau các bác cá voi và bên cạnh các cụ rùa). Bạn có biết hiện tại có khoảng bao nhiêu loài cá mập được ghi nhận không? Khoảng 375 - 450 loài (tùy nguồn tài liệu mà bạn đọc), đủ mọi hình dạng, đủ mọi kích cỡ. Trong số đó thì đại đa số các bạn cá mập ăn sinh vật phù du, cá nhỏ... và chỉ có 3 trong số hàng trăm loài cá mập nêu trên tấn công con người - vì tưởng là thức ăn, hoặc để bảo vệ lãnh thổ của các bạn ấy [great white (Carcharodon carcharias), tiger (Galeocerdo cuvier), and bull (Carcharhinus leucas) sharks]

Một trong những điều mà mình thấy tự hào nhất khi nói về các bạn cá mập, đó là các bạn ấy là một trong những loài động vật cổ xưa nhất còn sót lại trên trái đất. Các bạn ấy đã tồn tại trên trái đất này từ khoảng 420 triệu năm trước rồi! - trải qua cả 5 sự kiện tuyệt chủng - và có thể, có thể không qua được sự kiện thứ 6 do con người gây ra này.

Các bạn có lẽ đã quen với thông tin về trí thông minh của cá voi và cá heo, về việc các bạn ấy có ngôn ngữ riêng. Bạn có biết rằng cá mập cũng vậy không? Các bạn ấy sử dụng ngôn ngữ cơ thể và điện từ để liên lạc với nhau "Tớ đang gặp nguy hiểm, giúp giúp" hay "con mồi ở đằng kia, đi nhậu thôi". Chính vì thế mà khi đi lặn ở những khu vực có cá mập, hiểu về ngôn ngữ cơ thể của các bạn ấy để biết khi nào các bạn ý "bực mình" vì bị "quấy rầy", khoảng cách nào an toàn để nhìn ngắm, khi nào thì nên "biến" để các bạn ấy được yên là điều rất cần thiết. Nó cũng tương tự như việc tớ đi rừng và hiểu được ngôn ngữ cơ thể của các bác voi, biết được khi nào các bác ý cho tớ lại gần và khi nào các bác ý muốn tớ đứng xa ra một chút.

Cá mập, nói vậy cũng giống như bất kỳ loài động vật hoang dã nào khác ấy. Khi tớ đi nghiên cứu ở Châu Phi tớ phải cẩn thận không xâm lấn, đến gần quá mức lãnh thổ của các bạn sư tử. Vì tớ biết đấy là nhà các bạn ý. Đến gần quá, làm các bạn ý sợ, các bạn ý sẽ đánh đuổi. Nếu các bạn ấy đang đói, các bạn ý tưởng tớ là thức ăn. Các bạn ý tấn công. Tương tự như vậy với 3 loài cá mập có tấn công con người được nêu ở trên.

Bạn biết không? Mỗi năm trên toàn thế giới có khoảng 100 vụ tấn công người do cá mập, và có khoảng 10 trường hợp nạn nhân thiệt mạng. Thế nhưng, chỉ vì nạn dùng vây cá mập mà mỗi năm có khoảng 100 triệu cá mập bị giết! Chỉ để lấy vây, rồi vứt các bạn ấy xuống biển, để mặc cho chảy máu đến chết, hoặc chết đuối vì không bơi được. Sự tàn ác - là ở cá mập, hay ở con người? Mà vây cá mập có công dụng gì đâu!!! [https://www.youtube.com/watch?v=C0p_LdfgmxQ]

Đừng đơn giản "ghét" một ai đó, chỉ vì bạn không hiểu họ. Cũng đừng ước cho loài nào bị tuyệt chủng, vì nó không phải là trò đùa. Một khi đã biến mất rồi, các bạn ấy sẽ đi mất mãi mãi, và tất cả những gì còn lại chỉ là sự nuối tiếc và hối hận mà thôi.

ĐÃ ĐỔI MỚI THÌ...RA ĐỔI MỚI, CHỨ ĐỪNG...

ĐÃ ĐỔI MỚI THÌ...RA ĐỔI MỚI, CHỨ ĐỪNG...


Phiên tòa đại hình xử Trịnh Xuân Thanh, Đinh La Thăng & các bị cáo khác ở PVN có một số điểm mới. Truyền thông Báo chí và mạng xã hội đã nói nhiều, stt này không nhắc lại ở đây. Nhưng có một điểm mới mà chưa người nào nói tới, đó là dùng hình vẽ để miêu tả chân dung các bị cáo.
Bản tin Thời sự của VTV1 tôi mới xem được vài giờ trước thì thấy lần đầu tiên hình ảnh các bị cáo vụ án này đã đưa bằng hình vẽ.

Đáng tiếc đa phần các hình vẽ này quá đơn giản, chưa nói là hời hợt đến bôi bác. Vì chỉ là lấy chính cái ảnh chụp bị cáo, tô vài nét chì hoặc vài đường, mảng màu lên khuôn mặt các bị cáo này thôi, nên trông không ra làm sao, có thể là phản cảm với một số người chưa biết chừng.
Ở các phiên tòa tại Mỹ và Tây Âu, họ dùng tốc họa để vẽ cả khuôn mặt các bị cáo và cả tiểu cảnh, đại cảnh phiên tòa nữa.

Vì sao vậy? Vì họ cho rằng báo chí truyền thông có thể lợi dụng chụp ảnh quay phim một phiên tòa nào đấy để đưa tin, giật tít hấp dẫn hòng câu khách. Làm vậy không tránh khỏi gây tổn thương danh dự, nhân phẩm cho người bị đưa ra tòa, một khi họ được chứng minh là nhẹ tội hoặc vô tội chẳng hạn. Nên thông thường phiên tòa ở các nước họ không cho phóng viên, nhà báo đến dự chụp ảnh, quay phim.

Quay trở lại với các vụ án của ta, về đưa tin một mặt chúng ta hoan nghênh vì đã xuất hiện hình họa các bị cáo. Nhưng cũng phải góp ý ngay là VTV1 đã quá đơn giản công việc này nên kết quả là việc đưa hình họa bị cáo chưa được thuyết phục cho lắm.
Công việc đưa tin pháp đình như vậy cần đầu tư họa sĩ với tay nghề cao cho công việc này. Và các báo khác trong nước ta nếu có hướng làm này (một khi vào lúc nào đó tòa án cấm quay phim chụp ảnh các phiên tòa) thì cũng phải đầu tư những người thật sự có chuyên môn thực hiện.

... Để tham khảo thêm về chủ đề này, xin đưa vài ba hình tốc họa mà các tòa án bên Mỹ họ đưa lên mặt báo hoặc truyền hình.

Nguyễn Vĩnh