Thứ Hai, 11 tháng 11, 2013

Miến Điện/Myanmar vẫn là đất nước "có nhiều chuyện đáng kể tiếp”

Miến Điện/Myanmar vẫn là đất nước "có nhiều chuyện đáng kể tiếp”

Mình dám chắc rằng Myanmar/Miến Điện sẽ là một hiện tượng phát triển mới của những năm thập kỷ 2 và thập kỷ 3 tới đây ở khu vực Đông Nam Á. Lý do dễ hiểu thôi: Đất nước này hiện đang được lãnh đạo và quản lý bởi những đầu óc sáng suốt, phe đảng hiện cầm quyền cũng như phe đảng đảng của thế lực đối lập, đều được dư luận quốc tế đánh giá là những bộ óc có tầm nhìn đúng và xa.

Trong năm 2012 chủ bog tôi đã đăng rải rác 13 bài viết của tác giả Chu Công Phùng, vị Đại sứ Việt Nam đương nhiệm lúc đó với nhan đề chung “Kể chuyện Myanmar” (từ 6/3 đến 15/8/2012) với các đường Link đặt tại phía dưới bài viết giới thiệu này.

Mình nhớ hơn một chục bài viết post lên hơn một năm về trước đó đã nhận được sự hưởng ứng và ủng hộ rất nhiệt tình của đông đảo bạn đọc blog. Nhiều bài viết trong số này được đăng lại trên các trang Web và Blog cá nhân khác nhau - cả trong và ngoài nước.

Được như vậy vì các bài viết đã nêu của Chu Công Phùng được xây dựng nên từ một sự hiểu biết vừa cơ bản vừa tại chỗ về đất nước Myanmar. Và cũng bởi bản thân Đại sứ Chu Công Phùng vốn từ lâu là một nhà ngoại giao rất yêu thích công tác nghiên cứu các mối quan hệ quốc tế và rất thích việc viết lách… nên tất cả đã gặp gỡ với nhau, hội tự và trùng phùng “được mọi điều” ở ngay trong một ngòi bút này.

Tuy nhiên thành thật là chủ blog tôi hồi đăng bài vẫn thường trao đổi với anh em trong nghề báo, và có cả một số nhà ngoại giao đầy kinh nghiệm mà nay đã hồi hưu… thì đều một nhìn nhận giống nhau: Đó là “tiếc” khi thấy tác giả Chu Công Phùng đề cập trực diện đến một số vấn đề chính trị đối ngoại, về mối quan hệ quốc tế của Myanmar - và nhất là khi nhắc đến sự đổi mới theo hướng dân chủ hóa đất nước ở xứ sở này - thì vẫn nhận diện ra tác giả “hơi tránh né, câu chữ tiết chế, nhận định cân nhắc và dè dặt” như vốn dĩ có ở các nhà ngoại giao đương chức. Thấy và thông cảm.

Gần đây khi Chu Công đã “trả lại áo mão cân đai” cho lớp sau, trở về với cuộc sống đời thời không mấy vướng vít tơ vương nọ kia khi còn tại chức thì rõ ràng bút lực của người thấy dồi dào hơn, có chất lửa hơn… Trong số bạn bè cùng về hưu trí chúng tôi, Chu Công Phùng luôn có những nhận định sắc sảo, những suy nghĩ chân thành về cả cuộc sống và các mối quan hệ quốc tế một khi phải đề cập.

Nói cụ thể hơn thì gần đây tác giả Chu Công Phùng, Cựu Đại sứ Việt Nam tại Myanmar có 3 bài viết liền nhau đăng trên VietnamNet được dư luận rất chú ý.

Vậy là đúng như đầu đề mình viết cho entry này, Myanmar/Miến Điện vẫn là đất nước “có nhiều chuyện để kể” y như 13 “mẩu chuyện” mà vẫn tác giả Chu Công Phùng này kể cho chúng ta nghe từ đầu tháng 3 đến gần tháng 9 năm ngoái, năm 2012.

Xin phép tác giả đưa cả 3 bài viết đó trên trang nhà này mỗi lần một bài.

Vệ Nhi g-th

Mời tham khảo 13 bài của "cùng tác giả" đã đăng trên Blog này:

BÀI 11 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/05/ke-chuyen-myanmar-11-bao-chi-o-myanmar.html

BÀI 12 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/05/ke-chuyen-myanmar-12-giao-duc-o-myanmar.html
BÀI 13 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/08/ke-chuyen-myanmar-13.html

----

Sự kiện 8888 và 'vết nhọ' quốc gia

VietnamNet: Myanmar vừa công khai hóa 'sự kiện 8888' là nằm trong tiến trình thực hiện dân chủ hóa của họ, không có cơ sở cho rằng đó là "động thái dưới sức ép phương Tây' Trong khi các diễn đàn quốc tế đang nóng cùng những biến động bất ổn tại Bắc Phi, vấn đề Sirya, Ai Cập... thì một quốc gia Châu Á khác cũng đang được nhắc đến từng ngày từng giờ theo chiều hướng ngược lại: một ví dụ cho sự thay đổi thể chế chính trị - xã hội diễn ra khá êm thấm, được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế; không chỉ trở thành điểm đến nóng nhất Châu Á hiện nay của các nhà đầu tư kinh tế, các học giả, quan sát viên... quốc tế; mà còn là đối tượng 'giằng co' ảnh hưởng của các nước lớn.

Điều gì đang thực sự xảy ra ở Myanmar, đất nước của ngôi Chùa Vàng nổi tiếng. Tuần Việt Nam giới thiệu góc nhìn của ông Chu Công Phùng, cựu đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Myanmar giai đoạn 2009 - 2012.

Bài 1: Sự kiện 8888 và 'vết nhọ' quốc gia

Myanmar công khai nói về sự kiện 8888, điều này có thể hiện tinh thần mạnh mẽ, thẳng thắn và tự do ngôn luận; chân thành mong muốn thay đổi đất nước của người Myanmar hay đây là động thái dưới sức ép của phương Tây, theo ông?

Trước tiên cần giới thiệu cho các bạn đọc biết rõ về "sự kiện 8888" (viết tắt ngày 8 tháng 8 năm 1988). Đó là ngày Chính phủ quân sự của Thủ tướng Ne Win huy động quân đội nổ súng đàn áp các cuộc biểu tình của sinh viên, dân chúng Thủ đô Yangon và các thành phố lớn khác ở Myanmar phản đối chính phủ Myanmar tham nhũng, bóp nghẹt dân chủ, bất lực trong quản lý, phát triển kinh tế khiến Liên Hợp Quốc phải xếp Myanmar thuộc nhóm nước kém phát triển nhất thế giới và cho hưởng quy chế "tha nợ".

Cuộc trấn áp đẫm máu này khiến hàng ngàn sinh viên và người dân vô tội thiệt mạng, cũng là "giọt nước tràn ly" dẫn đến sự ra đời "Liên minh quốc gia đấu tranh vì dân chủ - NLD" (27/8/1988) do bà Aung San Suu Kyi (con gái cựu Thủ tướng Aung San) đứng đầu. Tiếp theo đó là cuộc đảo chính quân sự ngày 18/9/1988 của Đại tướng Bộ trưởng Quốc phòng Saw Maung lật đổ chính phủ của Thủ tướng Ne Win.

Ông Chu Công Phùng, Cựu Đại sứ VN tại Myanmar (2009 - 2012)

"Sự kiện 8888" thực sự là một "vết nhọ" đối với đất nước Myanmar và cũng là nguyên nhân quan trọng khiến Liên hợp quốc, Mỹ, phương Tây thực hiện chính sách bao vây cấm vận, trừng phạt kinh tế đối với Myanamr suốt hơn 20 năm qua.

Các bạn đọc Việt Nam đều đã biết, chính phủ dân sự Myanmar do Tổng thống Thein Sein đứng đầu ngay từ khi thành lập (30/3/2011) đã tiến hành đồng bộ nhiều chính sách đổi mới về đối nội và đối ngoại, trong đó thực hiện dân chủ hóa là một nội dung quan trọng được tất cả dân chúng trong và ngoài nước, các đảng phái đối lập hoan nghênh ủng hộ. Các điều luật cho phép xuất bản báo chí tư nhân, Luật biểu tình tự do trong hòa bình, thả tù chính trị, cho phép người Myanmar bất đồng chính kiến lưu vong trở về xây dựng đất nước... lần lượt được thực hiện.

Vì vậy, việc chính phủ Myanmar vừa công khai hóa "sự kiện 8888" là nằm trong tiến trình thực hiện dân chủ hóa của họ, không có cơ sở cho rằng đó là "động thái dưới sức ép Phương Tây" như suy nghĩ của một số học giả nước ngoài.

Với sự hậu thuẫn của Mỹ và EU cho đảng NLD bà Aung San Suu Kyi và tiến trình dân chủ, Myanmar có tránh khỏi sự ảnh hưởng của 'cái bóng lớn' Trung Quốc giống như những nước ASEAN khác để phát triển độc lập?

Quốc hội và Chính phủ mới Myanmar hiểu rất rõ, kể từ năm 1988 đến trước cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2010, đất nước Myanmar đã nếm trải đủ mọi khó khăn gian khổ: bên ngoài bị trừng phạt kinh tế, bao vây cấm vận; chính trị xã hội trong nước không ổn định, đảng NLD của Aung San Suu Kyi và các đảng phái đối lập chống đối chính phủ, các nhóm ly khai có vũ trang không ngừng chống lại chính phủ trung ương.

Vì vậy, chính phủ mới ở Myanmar đã thực hiện hòa giải dân tộc bằng nhiều biện pháp, trong đó có viện công nhận quyền hợp pháp của đảng NLD, mời NLD tham gia bầu cử và ứng cử trong cuộc bầu cử Quốc hội bổ sung ngày 1/4/2012 và bầu bà Aung San Suu Kyi làm Chủ tịch Ủy ban Pháp chế của Quốc hội. Những động thái trên diễn ra trong không khí dân chủ và độc lập tự chủ được các nhà quan sát quốc tế ghi nhận.

Một động thái đáng chú ý về chính sách độc lập tự chủ của Myanmar là, ngày 30/9/2011, trước yêu cầu của đông đảo dân chúng và nghị sĩ Quốc hội về vấn đề bảo vệ môi trường, Tổng thống Thein Sein đã trình Quốc hội thông qua và tuyên bố ngừng xây dựng Dự án thủy điện khổng lồ Myitnone trên sông Irrawaddy - Bang Kachin trị giá 3,6 tỉ USD do Trung Quốc là chủ đầu tư, bất chấp sức ép của các nhà đầu tư Trung Quốc.

Hành động này được tuyệt đại đa số dân chúng, các đảng phái đối lập, các lực lượng vũ trang ly khai hoan nghênh ủng hộ. Lẽ đương nhiên, Mỹ và các nước Phương Tây nhất là các Tổ chức bảo vệ môi trường thế giới đều hoan nghênh, khích lệ và "ghi điểm" cho Myanmar.

Từ hàng loạt động thái kể trên trong chính sách đối nội, đối ngoại của Myanmar, khó có cơ sở để nói rằng đang tồn tại "cái bóng lớn Trung Quốc" trong chính sách phát triển của Myanmar hiện tại và tương lai.

Nếu Myanmar 'thật sự muốn thay đổi', họ có chấp nhận thay đổi những điều khoản trong Hiến pháp mở đường cho bà Aung San Suu Kyi ứng cử Tổng thống để có được ủng hộ từ phương Tây hơn không?

Trước hết cần nói về bản Hiến pháp năm 2008 của Myanmar. Theo thông tin của Chính phủ Myanmar ngày 26/5/2008, bản Hiến pháp này đã được trưng cầu dân ý với 27.288.100 cử tri bỏ phiếu thông qua, đạt 92,48% tổng số cử tri toàn Liên bang. (Đảng NLD của bà Aung San Suu Ky đã tẩy chay không tham gia bỏ phiếu thông qua Hiến pháp này). Trong Hiến pháp 2008 có 2 nội dung khiến NLD phản đối là: (1) Điều khoản quy định công dân Myanmar kết hôn với người nước ngoài sẽ mất quyền ứng cử Quốc hội. (2) Điều quản quy định quân đội được chiếm 25% tổng số ghế đại biểu Quốc hội.

Ai cũng biết rằng, điểm thứ nhất là nhằm vào bà Aung San Suu Ky vì chồng bà là người Anh. Điểm thứ hai là nhằm duy trì quyền lực của quân đội trong Quốc hội.

Tuy nhiên, kể từ tháng 4/2012 sau khi NLD tham gia Quốc hội và hợp tác với chính phủ mới, tình hình đã khác hẳn. Điểm thứ nhất đã hết tác dụng sau khi bà Aung San Suu Kyi ứng cử và trúng cử Quốc hội với số phiếu cao. Hiện chỉ còn tồn tại điểm thứ hai đang gây tranh cãi trong nội bộ Myanmar.

Đối với việc bà Aung San Suu Kyi có ứng cử Tổng thống trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 2015 không, Tổng thống Thein Sein đã công khai trả lời dư luận: "điều này hoàn toàn do nhân dân quyết định".

Đương nhiên, việc sửa đổi Hiến pháp của một quốc gia không phải là việc dễ dàng, phải được đa số nghị sĩ quốc hội tán thành hoặc qua trưng cầu dân ý cả nước. Trên cơ sở hòa hợp dân tộc như hiện nay, tôi tin rằng Chính phủ và Quốc hội Myanmar, các nghị sĩ quốc hội và cử tri Myanmar sẽ có mẫu số chung để tìm ra giải pháp tốt nhất đưa Myanmar tiếp tục ổn định, phát triển trước khi có sự can thiệp từ bên ngoài.

Di sản người Anh và thế mạnh người Miến

Người Anh đóng vai trò như thế nào trong việc thay đổi ở Myanmar, từ thời Thủ tướng Aung San đến sau này là sự hậu thuẫn cho con gái ông: Aung San Suu Kyi?

Người Anh có nhiều ân oán nhất với Myanmar. Thực dân Anh đã xâm lược và thống trị Myanmar hơn một thế kỷ (1824-1947). Năm 1945, quân đội Anh cùng quân Đồng minh tham gia giải phóng Myanmar khỏi ách thống trị của Phát xít Nhật.

Trong thời gian dài đô hộ Myanmar, "mẫu quốc" Anh đã đào tạo cho Myanmar nhiều thế hệ nhân tài quản lý đất nước, có mối quan hệ hợp tác khá tốt đẹp với Thủ tướng Aung San (cha bà Aung San Suu Kyi) và nhiều lãnh đạo Myanmar; đồng thời "mẫu quốc" Anh cũng để lại nhiều hậu quả phức tạp về mâu thuẫn sắc tộc tại Myanmar sau khi họ trả lại độc lập cho Myanmar năm 1947.

Suốt thời gian dài Myanmar bị bao vây cấm vận, Anh là một trong những nước phương Tây đi đầu trong việc phản đối, trừng phạt Myanmar và ủng hộ đảng NLD của bà Aung San Suu Kyi. Vì vậy, trong thời kỳ này, quan hệ giữa Anh với Myanmar khá lạnh nhạt. Tuy nhiên các doanh nghiệp tư nhân Anh vẫn duy trì các dự án đầu tư truyền thống tại Myanmar.

Từ khi Myanmar thực hiện chính sách hòa giải dân tộc, dân chủ hóa và cải cách kinh tế đến nay, Anh cũng là nước tích cực ủng hộ chính trị và viện trợ kinh tế cho Myanmar, khôi phục các mối quan hệ các mối quan hệ bị đóng băng trước đó. Năm 2012, Anh xếp thứ 5 trong tổng số 32 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới đầu tư trực tiếp vào Myanmar với 51 dự án trị giá 2,7 tỉ USD, chiếm 7,4% tổng số vốn đầu tư nước ngoài tại Myanmar.

Myanmar tiếp thu nhiều ảnh hưởng văn hóa, khoa học kỹ thuật của Anh. Các Luật lệ kinh tế do Anh ban hành ở Myanmar trước đây hiện vẫn được Myanmar sử dụng rộng rãi.

'Nguồn nhân lực không có rào cản ngôn ngữ' có phải là một thế mạnh được còn lại từ thời thuộc địa Anh, dù cách đây đã hơn nửa thế kỷ? Hợp tác với bà Aung, người có gia đình ở Anh, đón nhận các nhà đầu tư phương Tây, có phải cách Myanmar chọn 'đi theo' sự phát triển kiểu dân chủ phương Tây?

Vốn là thuộc địa của Anh và kế thừa nền giáo dục tiên tiến của Anh vì vậy tiếng Anh là ngoại ngữ chính và được sử dụng phổ biến ở Myanmar. Nói cách khác, Myanmar hơn hẳn nhiều nước Đông Nam Á khác về phổ cập tiếng Anh. Lãnh đạo các cấp, tầng lớp trí thức, doanh nhân Myanmar đều sử dụng thành thạo tiếng Anh. Sinh viên tốt nghiệp Đại học, Cao đẳng ở Myanmar đều có thể độc lập sử dụng tiếng Anh trong công việc. Người nước ngoài đến Myanmar giao tiếp hầu như không gặp phải cản trở về "hàng rào ngôn ngữ".

Đây chính là một thế mạnh của Myanmar thu hút các nhà đầu tư nước ngoài đang không ngừng kéo đến Myanmar. Dù là liên doanh hay đầu tư 100% vốn nước ngoài, họ đều gặp thuận lợi về giao tiếp ngôn ngữ tiếng Anh với chính quyền và người lao động.

Không có cơ sở nào để cho rằng, chính phủ Myanmar "hợp tác với bà Aung San Suu Ky, người có gia đình ở Anh, đón nhận các nhà đầu tư phương Tây, là cách Myanmar chọn 'đi theo' sự phát triển kiểu dân chủ phương Tây".

Hoàng Hường thực hiện

Thứ Bảy, 2 tháng 11, 2013

Giải Nobel và tín hiệu “truyến ngắn” lên ngôi

Giải Nobel và tín hiệu “truyến ngắn” lên ngôi

Trong hàng loạt bài viết về Giải Nobel văn chương năm nay, 2013, tôi thấy bài viết của tác giả Nguyễn Hưng Quốc đưa lại nhiều thông tin xung quanh tác giả được giải cũng như về nhiều vấn đề đáng quan tâm và tìm hiểu về chính cái giải thưởng danh giá này nhất…

Trong phần kết tác giả có nêu một nhận định đáng chú ý: “… Đây còn là một giải thưởng lớn trao cho truyện ngắn, một thể loại dường như bị hờ hững quá lâu….”; và ông viết tiếp “… tôi cho điều này rất có ý nghĩa đối với giới cầm bút Việt Nam hiện nay. Một mặt, sở trường của hầu hết các nhà văn của chúng ta dường như đều nằm ở truyện ngắn hơn là ở tiểu thuyết. Mặt khác, giống như Alice Munro hồi trẻ, hầu như ai cũng ôm ấp giấc mơ viết tiểu thuyết và xem truyện ngắn như những bài tập ngắn…”.

Đúng không, đã đến lúc người viết văn tiếng Việt chúng ta nên nhìn nhận lại vấn đề mà tác giả nêu ra dưới một nhận thức mới.

Xin phép tác giả đưa về trang nhà để bạn bè, nhất là ai yêu văn học và sáng tác văn học cùng chia sẻ.

Vệ Nhi

----

Giải Nobel văn chương năm 2013 dành cho... truyện ngắn

Tác giả: Nguyễn Hưng Quốc

Giải Nobel văn chương năm nay - trị giá khoảng 1,30 triệu Mỹ kim - được trao cho Alice Munro, nhà văn Canada. Điều đó vừa bất ngờ vừa không có gì đáng… ngạc nhiên.

Bất ngờ vì trước khi kết quả được công bố, hầu như phần lớn những người quan tâm đến văn học trên thế giới đều tiên đoán giải Nobel năm nay sẽ lọt vào tay hoặc là Haruki Murakami, nhà văn Nhật, hoặc là Joyce Carol Oates, nhà văn Mỹ. Cũng có một số người hy vọng Alice Munro sẽ thắng, nhưng số này khá ít ỏi.

Hơn nữa, bất ngờ còn vì hình như từ lâu người Canada đã mất hy vọng vào giải Nobel văn chương. Nhớ, năm ngoái, trên tờ Huffington Post, Peter Worthington, đồng sáng lập viên tờ Toronto Sun, đã bày tỏ sự tuyệt vọng của mình đối với giải Nobel văn chương. Ông cho biết Canada đã đoạt được nhiều giải Nobel về y khoa, vật lý, hóa học, tâm lý học và hòa bình nhưng chưa bao giờ nhận được giải Nobel nào về văn chương trong khi phần lớn các quốc gia nói tiếng Anh khác đều có. Mỹ: nhiều. Anh: cũng nhiều. Ireland: cũng nhiều. Ngay cả Úc cũng có được một người: Patrick White (1973). Trong khi đó, Canada: trắng tay. Mấy tháng trước khi giải Nobel văn chương năm 2012 được công bố, đối diện với câu hỏi: liệu lần này Canada có may mắn hơn, Worthington thẳng thắn trả lời: Không. Nhất định là không.

Tuy nhiên, khi giải Nobel năm nay được trao cho Alice Munro, hầu như mọi người lại cho điều đó không có gì đáng ngạc nhiên.

Thứ nhất, người ta đã biết những sự tiên đoán trước giải Nobel thường… sai. Ví dụ, năm 2012, tiên đoán: Haruki Murakami; người đoạn giải: Mạc Ngôn; năm 2011, tiên đoán: Adonis, người đoạt giải: Tomas Transtromer; năm 2010, tiên đoán: Tomas Transtromer, người đoạt giải: Mario Vargas Llosa; năm 2009, tiên đoán: Amos Oz, người đoạt giải: Herta Muller; năm 2008, tiên đoán: Claudio Magris và Adonis, người đoạt giải: Jean-Marie Gustave Le Clézio; năm 2007, tiên đoán: Philip Roth, người đoạt giải: Doris Lessing; năm 2005, tiên đoán: Adonis, người đoạt giải: Harold Pinter; năm 2004, tiên đoán: Adonis, người đoạt giải: Elfriede Jelinek, v.v.. Trong hơn một thập niên vừa qua, hầu như chỉ có một lần duy nhất, sự tiên đoán chính xác, đó là vào năm 2006, khi cả người được tiên đoán và người đoạt giải là một: Orhan Pamuk, người Thổ Nhĩ Kỳ.

Thứ hai, sau khi nghe giải Nobel văn chương năm nay được công bố, hầu như mọi người đều đồng ý. Giới cầm bút đồng ý. Giới phê bình đồng ý. Đa số độc giả cũng đồng ý. Hiếm khi nào sự đồng ý lại cao đến như vậy. Người ta biết văn chương của Alice Munro ít có những cách tân đáng kể về phương diện kỹ thuật, nhưng dù vậy, bà cũng vẫn được xem là một trong những nhà văn lớn nhất của thời đại. Lớn về phương diện ngôn ngữ với một phong cách diễn tả vừa giản dị vừa độc đáo. Lớn về phương diện tư tưởng: qua những câu chuyện có vẻ bình thường, thậm chí tầm thường, của các phụ nữ lao động sống ở miền quê – thường là vùng Southern Ontario, Alice Munro lột tả những chuyển biến vừa tinh tế vừa phức tạp trong tâm lý cũng như trong quan hệ giữa con người với nhau, từ đó, làm cho cuộc sống hiện ra dưới một góc cạnh khác hẳn, đầy những bí ẩn và nghịch lý, rất hiếm khi được nhận biết.

Sự đồng thuận trên, thật ra, không có ý nghĩa gì về phương diện văn học hay mỹ học. Trong bài “Ba loại nhà văn” viết sau giải Nobel văn chương năm 2012, nhà văn Phạm Thị Hoài có một ý kiến rất sâu sắc và thú vị: “Tác gia văn chương, chung quy có ba loại. Loại dành cho đồng nghiệp, tác gia của tác giả. Loại dành cho công chúng, tác gia của độc giả. Và loại dành riêng cho sự tự mê hoặc của những tác giả tự phong.” Loại thứ ba, nhiều như cỏ, không đáng bận tâm. Nên chỉ còn hai loại. Loại thứ nhất, kiểu như James Joyce, Kafka, Nabokov, Borges… là những tài năng đặc biệt, có những cách tân đặc biệt, vô cùng hiếm hoi và không thể thay thế được: Không có họ, bản đồ văn học thế giới sẽ khác hẳn. Loại thứ hai, đông hơn, từ Balzac đến Dostoevsky, Sartre, George Orwell, Murakami, v.v.. là những người có tài, tuy nhiên tầm cỡ tài năng của họ thay đổi tùy theo “khí hậu và môi trường văn hóa”. Theo Phạm Thị Hoài, ai trong số này được chọn lựa để trao giải Nobel cũng đều “xứng đáng như nhau”.

Sự đồng ý hay không đồng ý về người được nhận giải thưởng, do đó, gắn liền với các yếu tố xã hội, văn hóa và tâm lý hơn là thuần túy nghệ thuật. Riêng trong trường hợp của Alice Munro, có lẽ có hai lý do chính: Một, Alice Munro viết tiếng Anh, một ngôn ngữ được xem là “quốc tế”, do đó, đã có một lượng độc giả thật lớn, có lẽ lớn hơn rất nhiều so những nhà văn từng đoạt giải Nobel trong mấy năm vừa qua (chỉ riêng tại Mỹ, số sách bà bán được trước khi giải Nobel được công bố đã trên một triệu cuốn). Hai, xuất phát từ tự ái của những người nói tiếng Anh, cả tác giả lẫn độc giả: sau nhiều năm (!), giải Nobel văn chương lại lọt vào tay một người cầm bút viết tiếng Anh.

Nói “nhiều năm”, nhưng thật ra, chỉ có năm năm, từ năm 2008 đến 2012. Nhưng với người nói tiếng Anh, năm năm đã là lâu. Nên lưu ý là từ năm 1901 đến 2012, trong số những người đoạt giải Nobel, tính theo ngôn ngữ, tiếng Anh chiếm vị trí cao nhất, với 26 người. Tiếng Pháp và tiếng Đức, cùng đứng hạng thứ hai, chỉ có một nửa: mỗi ngôn ngữ có 13 người. Tính một cách tỉ mỉ hơn, Pháp cao hơn Đức một chút: 13 người rưỡi. Rưỡi, vì Samuel Beckett, người đoạt giải Nobel văn chương năm 1969, vừa viết bằng tiếng Anh vừa viết bằng tiếng Pháp.

Dư luận không những đồng thuận về sự đúng đắn trong quyết định trao giải Nobel văn chương cho Alice Munro mà còn đồng thuận hơn ở ý nghĩa của việc trao giải lần này.

Thứ nhất, đó là giải Nobel văn chương đầu tiên dành cho Canada (không kể Saul Bellow, giải Nobel văn chương năm 1976, sinh tại Canada nhưng sang sống ở Mỹ từ năm lên 9, vào quốc tịch Mỹ và được xem là nhà văn Mỹ). Nhiều người cho đó là một sự công nhận cần thiết dù khá muộn màng: Canada có những cây bút tầm cỡ quốc tế, như Margaret Atwood hay Michael Ondaatje (người gốc Sri Lanka), từ lâu được xem là xứng đáng được giải Nobel.

Thứ hai, Alice Munro là nhà văn nữ thứ 13 được trao giải Nobel về văn chương, sau Selma Lagerlof, người Thụy Điển (1909), Grazia Deledda, người Ý (1926), Sigrid Undset, người Na Uy (1928), Pearl S. Buck, người Mỹ (1938), Gabriela Mistral, người Chile (1945), Nelly Sachs, người Thụy Điển (1966), Nadine Gordimer, người Nam Phi (1991), Toni Morrison, người Mỹ (1993), Wislawa Szymborska, người Ba Lan (1996), Elfriede Jelinek, người Áo (2004), Doris Lessing, người Anh (2007), Herta Muller, người Romania viết tiếng Đức (2009).

Ngoài việc viết lách, hầu hết các nhà văn nữ vừa kể đều có nghề nghiệp ổn định (phần lớn là dạy học; có người, như Selma Lagerlof, dạy trung học; có người, như Pearl S. Buck, Gabriela Mistral, Nadine Gordimer, và Toni Morrison, dạy đại học, hoặc là các nhà hoạt động chính trị và xã hội, như Nadine Gordimer, Elfriede Jelinek, Doris Lessing…), riêng Alice Munro thì chủ yếu là một người nội trợ. Lập gia đình từ năm 20 tuổi, có con đầu lòng từ năm 21, thoạt đầu, bà giúp chồng trong việc điều hành một tiệm sách, sau, phần lớn thời gian dành cho việc nuôi con và chăm sóc nhà cửa. Bà viết văn những lúc con cái đi học hoặc đi ngủ. Bàn viết của bà được đặt ở một góc phòng ăn, cạnh bếp, nơi bà có thể chạy đến làm việc giữa hai bữa ăn.

Thứ ba, quan trọng hơn, Alice Munro hầu như là người duy nhất chỉ chuyên về truyện ngắn được trao giải Noel văn chương. 14 cuốn sách của bà là 14 tập truyện ngắn (cuốn Lives of Girls and Women, xuất bản lần đầu năm 1971, thỉnh thoảng được xem là cuốn tiểu thuyết, thật ra, là một chùm truyện ngắn liên kết với nhau).

Theo lời tiết lộ của Munro, trong một số cuộc phỏng vấn, không phải bà không muốn viết tiểu thuyết. Cũng giống mọi người cầm bút khác, một trong những giấc mơ đầu tiên và lớn nhất trong đời bà là viết tiểu thuyết. Nhưng cuối cùng bà lại viết truyện ngắn. Chỉ viết truyện ngắn. Lý do chính là thời gian. Lúc thực sự đi vào con đường sáng tác, bà có ba con nhỏ phải nuôi và một gia đình phải chăm sóc. Thời ấy lại chưa có máy giặt, máy sấy: Công việc nội trợ lại càng mất nhiều thì giờ. Bà chỉ có thể viết trong những quãng thời gian ít ỏi giữa hai công việc. Trung bình bà thường mất khoảng bảy, tám tháng để hoàn tất một truyện ngắn.

Dĩ nhiên, sự chọn lựa miễn cưỡng ấy không có gì đáng tiếc. Ở thể loại ấy, bà được đánh giá là Chekhov của Canada. Khi quyết định trao giải thưởng Nobel văn chương cho Munro năm nay, Ban giám khảo cũng nhấn mạnh vào khía cạnh ấy khi tuyên dương bà như một “bậc thầy của truyện ngắn đương đại”. Thật ngắn gọn.

Sự ngắn gọn ấy cho thấy hai đặc điểm quan trọng trong giải Nobel văn chương năm nay.

Thứ nhất, người ta không chú ý nhiều đến nội dung. Trước, những lý do được nêu lên thường tập trung vào hiện thực hay tư tưởng, vào ý nghĩa chính trị, xã hội hoặc triết học (ví dụ, với Mạc Ngôn, năm 2012, sự kết hợp giữa chủ nghĩa hiện thực và truyện dân gian cũng như lịch sử; với Tomas Transtromer, bằng những hình ảnh cô đọng mở lối vào hiện thực; với Mario Vargas Llosa, mô tả những cấu trúc quyền lực; với Doris Lessing, phản ánh một nền văn minh bị phân hóa; với Orhan Pamuk, những sự va chạm giữa các nền văn hóa, v.v..). Hậu quả là phần lớn những người được trao giải đều là những người ít nhiều đều dấn thân hoặc, ít nhất, có lý tưởng chính trị hoặc xã hội rõ rệt. Alice Munro là một ngoại lệ: Bà được xem là tác giả ít có màu sắc chính trị nhất.

Thứ hai, về Alice Munro, bản tin báo chí của Viện Hàn Lâm Thụy Điển chỉ xoáy vào một điểm: nghệ thuật; trong nghệ thuật, chỉ xoáy vào một thể loại: truyện ngắn; và ở thể loại truyện ngắn, chỉ nêu lên một điểm: vị trí của Munro, một bậc thầy.

Chính vì thế, một số nhà bình luận cho giải Nobel năm nay không phải chỉ trao cho Alice Munro, cho Canada hay cho phụ nữ mà còn là một giải thưởng lớn trao cho truyện ngắn, một thể loại dường như bị hờ hững quá lâu, không chỉ bởi các nhà xuất bản và công chúng mà còn bởi giới phê bình và những người có thẩm quyền đánh giá văn học trong các giải thưởng lớn.

Tôi cho điều này rất có ý nghĩa đối với giới cầm bút Việt Nam hiện nay. Một mặt, sở trường của hầu hết các nhà văn của chúng ta dường như đều nằm ở truyện ngắn hơn là ở tiểu thuyết. Mặt khác, giống như Alice Munro hồi trẻ, hầu như ai cũng ôm ấp giấc mơ viết tiểu thuyết và xem truyện ngắn như những bài tập ngắn, với chúng, người ta chưa thực sự là nhà văn một cách nghiêm túc.

Xin lưu ý: Trước Alice Munro, trong thế kỷ 20, Jorge Luis Borges, người được xem là “bậc thầy của những bậc thầy” cả đời chỉ viết truyện ngắn.

Nguyễn Hưng Quốc

Nguồn:

http://www.voatiengviet.com/content/giai-nobel-van-chuong-danh-cho-truyen-ngan/1769987.html

Thứ Sáu, 1 tháng 11, 2013

Cháy nhà thì ra....

Cháy nhà thì ra....

Chưa cháy nhà ai cả nhưng mặt chuột thì chiềng ra cả đống. Tức cười là chuyện các nhà ngoại cảm dởm tự dưng xuất hiện đông đảo mà chẳng được việc gì cho gia đình nạn nhân trong vụ Cát Tường thẩm mỹ nó gián tiếp tố cáo bao nhiêu nhà ngoại cảm bịp bợm khác trong các vụ tìm mộ và hài cốt liệt sĩ suốt cả chục năm qua.

Bài viết dưới đây rất đáng được nhiều gia đình liệt sĩ tham khảo, liên hệ đến các câu chuyện tìm mộ ở làng quê đường phố nhà mình...

Vệ Nhi g-th

-----

Vụ thẩm mỹ viện Cát tường: Vạch mặt nhiều "nhà ngoại cảm dỏm"

Đỗ Tuyết (tổng hợp)

Thứ ba 29/10/2013 19:24

Sau khi biết thi thể chị Lê Thị Thanh Huyền trong vụ bác sĩ thẩm mỹ viện Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông chưa tìm thấy, đã có nhiều phụ nữ tự xưng mình là "nhà ngoại cảm" có thể tìm thấy thi thể chị Huyền giúp gia đình. Tuy nhiên đó chỉ là lời của "thầy bói xem voi"...

Sau khi sự việc bác sĩ Tường ném xác nạn nhân xuống sông, đến nay thi thể chị Huyền vẫn đang trong quá trình tìm kiếm. Cũng theo đó, trong suốt những ngày qua đã có không ít người tự xưng là "nhà ngoại cảm" đến khu vực cầu Thanh Trì nhằm giúp tìm kiếm thi thể nạn nhân Lê Thị Thanh Huyền. Tuy nhiên, trong những lời phán đoán của các "nhà ngoại cảm", không thể khiến mọi chuyện tốt hơn...

Người phụ nữ tự xưng là "nhà ngoại cảm" áo vàng liên tục ôm anh Huy - chồng nạn nhân khóc vật vã

Cụ thể 25/10, một người phụ nữ mặc áo khoác vàng, quàng khăn vàng đến hiện trường và tự xưng là nhà ngoại cảm để tìm xác nạn nhân. Sau khi thắp hương khấn vái, người phụ nữ này cùng đội thợ lặn và anh Huy, chồng nạn nhân, xuống thuyền tham gia tìm kiếm xác nạn nhân. Ngay khi ra giữa sông, "nhà ngoại cảm" này đã bị chị Huyền "nhập hồn" rồi ôm lấy anh Huy hét lên: "Em không muốn chết, không muốn đi đâu cả, em chỉ ở nhà với chồng và con thôi".

Vừa tiếp xong "nhà ngoại cảm "này, buổi chiều vào khoảng 14h30 gia đình lại đón một “khách không mời” ở đâu chạy đến tự nhận là nhà ngoại cảm xin được thể hiện. Người này thể hiện khả năng rất chuyên nghiệp bằng việc viết ra giấy rõ ràng vị trí được cho là nơi xác chị Huyền đang nằm: “Cột đèn số 51, thi thể bị cát vùi, sâu lắm, sợ không tìm được”. Lời phán có vẻ như xác định vị trí cụ thể, đáng tin cậy.


Người phụ nữ tự xưng là nhà ngoại cảm" này cho rằng thi thể bị cát vùi, sâu lắm, sợ không tìm được.

Ngay sau khi làm một số nghi lễ, "nhà ngoại cảm" này cũng trực tiếp lên thuyền cùng người nhà nạn nhân ra hiện trường được cho là có thi thể. Tuy nhiên, đó chỉ là lời “thầy bói xem voi” chặn trước kết quả “sợ không tìm được”. Và kết quả nỗ lực của đội tìm kiếm hàng giờ đúng là “không tìm thấy” thi thể nạn nhân.

Sáng ngày 26/10, một phụ nữ tóc ngắn, mặc áo khoác đen tìm đến hiện trường và tự xưng là "nhà ngoại cảm" từ Hải Phòng lên. Người phụ nữ này tiên đoán, thi thể chị Huyền vẫn ở khu vực chân cầu Thanh Trì, nơi đối tượng Tường đã phi tang xác.

Sau khi thắp hương làm lễ, "nhà ngoại cảm" này có biểu hiện ngất xỉu và đòi được xuống thuyền để ra điểm phán đoán. Khi được đưa xuống thuyền, người này vẫn cố chỉ tay về phía trước chỉ đường đi. Sau khi lên vờ, "nhà ngoại cảm" lại tiếp tục vật vã, đòi quay lại sông.

Liên tiếp vào chiều cùng ngày, nhiều "nhà ngoại cảm" tự xưng khác cũng đã tìm đến hiện trường mong được cùng tham gia tìm kiếm thi thể chị Huyền.

Một "nhà ngoại cảm" tự giới thiệu là Mai Minh, ở Trần Cung, Cổ Nhuế, Hà Nội, lại tiếp tục đến hiện trường vụ án và "phán" rằng, thi thể chị Huyền hiện đang nằm ở trên cầu Thanh Trì, phía cầu Vĩnh Tuy chứ không phải chân cầu Thanh Trì như nhiều người "tiên đoán".

Sau đó, nhà ngoại cảm này tiếp tục lên thuyền, dẫn các thợ lặn ra vị trí phán đoán nhưng, do thợ lặn không nghe lời nên chị "tức quá" bỏ ra về. Trước khi về, "nhà ngoại cảm" này còn nhắn nhủ: "Mấy hôm nữa không tìm thấy thì cứ gọi cho chị, chị chỉ cho...".

Một người phụ nữ tự xưng mình là "nhà ngoại cảm" Mai Minh.

Tiếp đó, một "nhà ngoại cảm" khác sau khi làm lễ đã liên tục kêu "lạnh" và "ói ra nước". "Nhà ngoại cảm" này cũng cho biết, thi thể chị Huyền chưa thể tìm thấy được và hiện đang nằm cách cầu Thanh Trì chừng 500m, về phía hạ du. Tuy nhiên, khi lên thuyền và đưa một số người ra tận vị trí được cho là có thi thể chị Huyền, họ vẫn không thể tìm thấy nạn nhân.

Lật tẩy nhiều nhà ngoại cảm dỏm

Liên quan đến việc tìm kiếm xác nạn nhân Lê Thị Thanh Huyền trong vụ “thẩm mỹ viện Cát Tường”, khi có nhiều nhà ngoại cảm đã đến hiện trường để giúp đỡ vô điều kiện người nhà tìm kiếm nạn nhân; nhưng cũng có nhiều nhà ngoại cảm rởm đến tìm người với động cơ trục lợi.

Dẫn lời trên tờ Người lao động, hành vi của một phụ nữ mặc áo kẻ xuất hiện lúc trưa ngày 26.10 ở khu vực gia đình đang tìm kiếm nạn nhân dưới chân cầu Thanh Trì ban đầu, người phụ nữ này cùng đi với một người đàn ông khác quẩn quanh dò hỏi về tên tuổi, đặc điểm của nạn nhân rồi bỗng nhiên rẽ đám đông, người phụ nữ ngồi xuống trước bàn thờ chị Huyền bên bờ sông ra dáng như bị nhập hồn.

Người đàn ông đi cùng lúc này vờ như quen biết đứng ra hỏi han những thông tin chính xác về chị Huyền như mặc quần áo gì trước khi đi thẩm mỹ, hình dáng và tính cách như thế nào... Cùng với việc nhập hồn này, xuất hiện thông tin của đám cò mồi nói rằng muốn cô đồng chỉ chính xác vị trí chị Huyền bị ném xuống, gia đình phải bồi dưỡng 6 triệu đồng và nếu tìm được thi thể, số tiền bồi dưỡng sẽ lên đến đúng... 100 triệu đồng!

Hay như chiều 25.10, anh Huy - chồng nạn nhân - đang buồn bã ngồi trên thuyền cùng các thợ lặn thì đột nhiên phải nghe cuộc điện thoại từ một người ở tận Tây Nguyên. Người này tả chi tiết vị trí dưới chân cầu Thanh Trì có những đặc điểm gì và việc đội thợ lặn vớt lên một tấm tôn dưới đáy sông, rồi nói những điều mê tín khiến gia đình thêm phần hoang mang.

Xâu chuỗi từ sự kiện này với việc trước đó, đã nghi ngờ và bí mật theo dõi một nhóm người lạ cũng thuê thuyền đi xung quanh khu vực nghi ném xác chị Huyền và quan sát tỉ mỉ từng dấu vết, đặc điểm khu vực chân cầu Thanh Trì rồi bắt đầu nhấc máy điện thoại cho một ai đó để tường thuật về tình hình trên.

Bà Quan Thị Lệ Lan - Trưởng phòng thông tin, Viện Nghiên cứu ứng dụng tiềm năng con người - sau khi được cung cấp những tư liệu về hai người đàn bà mặc áo đỏ và áo kẻ xuất hiện ở khu vực tìm xác chị Huyền trong trạng thái lên đồng, phán bảo linh tinh, đã khẳng định đó là hai nhà ngoại cảm giả. Thông tin này cũng được cung cấp cho người nhà nạn nhân để họ đề phòng.
Khó định tội những hành vi mang tính lừa đảo trên để xử lý về mặt pháp luật, nhưng chắc chắn, tòa án lương tâm sẽ là quan tòa công minh nhất cho những hành vi trục lợi, cơ hội trên nỗi đau đồng loại kiểu như thế này./.

Nguồn: http://giaoduc.net.vn/Xa-hoi/Vu-tham-my-vien-Cat-tuong-Vach-mat-nhieu-nha-ngoai-cam-dom/322907.gd