Thứ Năm, 10 tháng 12, 2015

Học hành cần như thế



Học hành cần như thế

Sau khi đọc bài dưới đây (là “lá thư” của một sinh viên gửi cho cô giáo của mình), một bác lớn tuổi ghi mấy chữ gửi cho bạn bè như một nhận xét khái quát: “Một người trẻ tự trọng, cư xử rất đúng mực”.

Còn một nhà ngoại giao hay được anh em gọi đùa là “hòa thượng” do vị này từ khi nghỉ hưu đã rất chịu khó tìm đọc các sách giáo lý nhà Phật, từng sang đất Phật Nepal thụ giáo một khóa tu tại gia, thì tán thưởng lá thư vừa nêu, là “Thật hay! Giá mà có được bài giảng của cô giáo thì hay quá để đọc và học được nhiều điều bổ ích về tôn giáo. Thế kỷ 21 này được coi là "Thế kỷ của Tâm linh" mà.

Tuy nhiên qua câu chuyện mà các bạn vào đọc ở dưới đây tôi nghĩ nó còn một khía cạnh khác rất đáng lưu ý và nên khuyến khích mà nó ở ngay vấn đề đang được cả xã hội chúng ta quan tâm và bàn luận sôi nổi là vấn đề giáo dục.

Đó là người học sinh thì luôn cần sự “tôn sư trọng đạo”, nhưng nếu như có suy nghĩ riêng, có tích lũy kiến thức về một vấn đề nào đó tới mức tự tin rằng mình đúng..., thì vẫn nên tìm lựa lời lẽ, bằng những cách thích hợp để trao đi đổi lại, bàn bạc tranh luận với bạn bè, với ngay cả người dạy mình… về những gì mình tiếp thu qua quá tringf thụ giáo.

Một điều nữa là thầy cô giáo là người truyền thụ kiến thức nhưng cũng đừng bao giờ bằng lòng là mình luôn đúng, luôn có lý mà sẵn sàng cùng học sinh sinh viên trao đi đổi lại để vấn đề mình truyền giảng ngày càng hoàn thiện.

May mắn ở trường hợp lá thư này nêu lên thì cả phía người học và người thầy giảng đều có được tính cách đó, đều tuân theo những tiêu chí đó…nên rất đáng vui mừng. Mong điều này được phát huy rộng trong môi trường đại học của Việt Nam.

Dưới đây xin mời bà con cùng bạn bè trên blog vào đọc câu chuyện nói ở phần trên.

Vệ Nhi  

-----

Phản biện của sinh viên với giảng viên xã hội chủ nghĩa diễn giảng về tôn giáo 




Đây là bức thư phản biện hay của sinh viên Paulus Thiện về Công Giáo với giảng viên...

Khi đứng lớp môn Phật giáo và Văn hóa Việt Nam, PGS -TS Trịnh Thị Minh Đức đã nói một số điều liên quan đến Công giáo.  Sinh viên Nguyễn Văn Thiện tham dự giờ học đã viết thư phản hồi gửi đến PGS-TS Trịnh Thị Minh Đức để trao đổi với bà về những điều bà đã trình bày trên lớp liên quan đến Công giáo – Tôn giáo sinh viên này tin theo.

Sinh viên Nguyễn Văn Thiện trình bày khá sâu sắc ở mức độ là một sinh viên các vấn đề PGS -TS Trịnh Thị Minh Đức đã nói.  Giới thiệu đến các bạn, nhất là các bạn sinh viên đang theo học tại các trường đại học về một phản ứng khôn ngoan, chừng mực của một sinh viên Công giáo khi thấy giảng viên của mình trình bày không chính xác về tôn giáo của mình.

Paulus Thiện Phản Biện 6 Luận Điểm Của PGS-TS NGƯT Trịnh Thị Minh Đức Giảng Về Công Giáo.

Trích bức thư gửi tận tay cô giáo bộ môn trưa ngày 26-11-2015.

Hà Nội, ngày 25-11-2015

Cô giáo kính mến!

Em vô cùng biết ơn cô đã dành rất nhiều tâm huyết trong thời gian vừa qua để trao truyền kiến thức cho chúng em, tập thể lớp CH k21.

Cô chia sẻ sức khỏe cô không được tốt, nhưng cô vẫn cố gắng lên lớp để giảng dạy, điều ấy khiến em vô cùng cảm động.  Chính vì vậy, em rất chăm chú nghe lời giảng của cô.  Những kiến thức cô dạy ở tầm cao, và em đồng ý với hầu hết những luận điểm cô giảng.

Cô biết không!  Trong tập thể lớp có tới 72 bạn học viên, nhưng chỉ có em theo đạo Công giáo.  Bởi vậy, những vấn đề về Công giáo, ở lớp, không phải ai cũng hiểu, nhất là những bạn chỉ mới nghe qua về Kinh Thánh hoặc chỉ đọc lướt qua một vài lần.

Tuy nhiên, có 6 luận điểm này của cô, em không đồng ý.  Và em viết thư này để trao đổi với cô.
1. Trong hầu hết các Thánh tử đạo Việt Nam, đa số là người nước ngoài, như Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha.
2. Tôn giáo được một bộ phận người tin theo, Hồi giáo có 902 triệu tín đồ.
3. Alexandre De Rhodes biến Công giáo trở thành Quốc giáo của Đế quốc La Mã.
4. Các giáo sĩ gắn với sự xâm lược của người Pháp.
5. Chúa Jesus còn thở khi được một ông nhà giàu tháo xác xuống từ cây Thánh giá.
6. Joseph và Maria yêu nhau, có bầu, xong gia đình hai bên không cho cưới. 





Mặc dù là môn Phật giáo và VHVN, nhưng cô vẫn khá ưu ái giảng thêm về Công giáo.  Điều ấy khiến em rất hạnh phúc.  Tuy nhiên, cách nhìn của cô khiến em rất băn khoăn và quyết định viết một mạch lá thư này để tỏ bày những cảm nhận của mình.  Bởi những gì cô giảng không chỉ dừng lại ở vấn đề kiến thức, mà còn vươn xa hơn, ảnh hưởng tới vấn đề nhận thức.

* Ở luận điểm 1, cô có nhắc lại lịch sử phong Thánh năm 1988 (do Đức Giáo hoàng Jeans Paulus chủ sự), và chính quyền Việt Nam phản ứng vô cùng gay gắt, em đồng ý với điều này.  Tuy nhiên, các Thánh tử đạo Việt Nam đa số là người nước ngoài, em không đồng ý.  Theo số liệu thống kê của hầu hết các nguồn, các Thánh tử đạo Việt Nam bao gồm:
- 11 vị gốc Tây Ban Nha (5 Linh mục, 6 Giám mục).
- 10 vị gốc Pháp (8 Linh mục, 2 Giám mục).
- 96 vị người Việt Nam (gồm 37 Linh mục, 59 Giáo dân).
Trong ấy, thời Trịnh Doanh (1740-1767):  2 vị, Trịnh Sâm (1767-1782) : 2 vị, Cảnh Thịnh (1782-1802): 2 vị, Minh Mạng (1820-1841): 58 vị, Thiệu Trị (1841-1847): 3 vị, Tự Đức (1847-1883): 50 vị.
Đây là khoảng thời gian một số vua- chúa phong kiến Việt Nam cai trị, họ đã giết khoảng 130.000- 300.000 người Công giáo.

Thưa cô, ấy là những số liệu đáng tin cậy, dù chỉ mang tính tương đối, nhưng được các học giả tham khảo nhiều khi tìm hiểu về lịch sử bách hại trong lịch sử Giáo hội Công giáo Việt Nam.  Để được chấp nhận 1 hồ sơ phong Thánh, là một quá trình vô cùng khắt khe, thậm chí lên tới hàng trăm năm.

* Ở luận điểm 2, tôn giáo được một bộ phận người tin theo, Hồi giáo có 902 triệu tín đồ.  Em xin góp ý rằng, tôn giáo được phần rất lớn dân số thế giới tin theo.  Nếu như dùng từ “một bộ phận”, e rằng chưa lột tả hết được tầm quan trọng của tôn giáo.  Theo đó, những số liệu thống kê gần đây, có khoảng 87% dân số thế giới theo một tôn giáo nào đó.  87% là phần lớn, chứ không dùng “một bộ phận” được, nếu dùng từ này, nên sửa là “một bộ phận lớn”.  Số liệu gần đây có thể chứng minh điều này (Kito giáo: khoảng 2,1-2,2 tỷ tín đồ trong ấy Công giáo là chiếm phần cao nhất; Hồi giáo: khoảng 1,5-1,6 tỷ tín đồ; Ấn Độ giáo: Khoảng 900 triệu- 1 tỷ tín đồ; Phật Giáo: khoảng 365 triệu tín đồ chính thức).  Và còn các tín đồ rải khắp các tôn giáo nhỏ hơn khác.  Số người không theo tôn giáo nào chiếm khoảng 13% dân số thế giới.  Các thống kê này chỉ mang tính tham khảo, vì dân số thế giới luôn luôn biến động.  Nhưng điều chắc chắn, những người theo các tôn giáo chiếm tỷ lệ cao hơn số người vô thần rất nhiều.  Em không nói điều này là tốt hay xấu.  Vì số liệu cô cung cấp là đúng, nhưng là đúng ở thời điểm các đây hàng thập kỷ trong các giáo trình cũ.  Ở thời điểm tháng 11- 2015 này, số tín đồ tính chung trong các tôn giáo đã tăng lên nhiều.

* Ở luận điểm thứ 3, cô cho rằng Alexandre De Rhodes biến Công giáo thành Quốc giáo của Đế quốc La Mã.  Luận điểm này em mong rằng cô đã nhớ nhầm vì tuổi cô đã cao, gần 70 tuổi.  Nhưng em không mong cô lại giảng điều này cho bất cứ lớp Đại học hay lớp Sau Đại học nào nữa.  Vì đây là thông tin không chuẩn xác.

Alexandre De Rhoses là một Tu sĩ Dòng Tên, một Dòng tu nổi tiếng của Giáo hội Công giáo.  Ngài có công rất lớn trong hệ thống chữ Quốc ngữ Việt Nam.  Bởi vậy, Đế quốc La Mã khi xưa là một thời đại khác chứ không cùng thời với Tu sĩ này. 

Người đã công bố hợp pháp cho Kito giáo là vua Constantinus 1 (ông theo đạo năm 312) theo chiếu chỉ Milano.  Năm 380 thời vua Theodosius 1, Kito giáo được công nhận là Quốc giáo với chiếu chỉ Thessalonica.

Còn nếu như cô biết một Alexandre De Rhoses nào đã biến Quốc giáo cho La Mã là Kito giáo, xin cô hãy gửi tài liệu ấy cho em.  Như em đã viết, em mong rằng cô đã nhớ nhầm.  Những điều này, thực sự em không thể không viết ra.

* Luận điểm thứ 4, cô có nhắc lại chuyện các giáo sĩ có gắn với chuyện người Pháp xâm lược Việt Nam.  Luận điểm này cô chỉ nhắc qua, chứ không bình luận gì thêm.

Thưa cô, Công giáo được truyền vào Việt Nam từ thế kỷ XVI, trong khi người Pháp xâm lược nước ta vào thế kỷ XIX.  Tại sao chúng ta nói các giáo sĩ kéo Pháp vào xâm lược?  (Lẽ nào khi xưa 1 phần Phật giáo được tỏa ra từ Trung Quốc xuống Việt Nam, khi Trung Quốc đánh Việt Nam, chúng ta cũng cho rằng tu sĩ Phật Giáo kéo Trung Quốc đánh chúng ta?- Bổ sung).

Có rất nhiều lý do để 1 nước xâm lược 1 nước.  Nhưng lý do trên luôn được dạy như 1 trong ít lý do hàng đầu.  Trong khi em thì cho rằng, chính sự bách hại, giết hàng trăm ngàn người Công giáo là cái cớ để người Pháp xâm lược là lý do không nhỏ.  Tất nhiên em phản đối tất cả sự đô hộ của nước Pháp.  Nước ta giờ đi theo con đường Chủ nghĩa Xã hội.  Chắc chắn cô đã thấy những gì đã xảy ra ở đất nước Triều Tiên, Trung Quốc, hay chính nước mình.

* 2 luận điểm cuối cùng, là những gì em rất xót xa về những gì cô đã giảng về Kinh Thánh.  Những gì em nghe được và ghi âm (chứ không dừng lại ghi chép) lại được là những vết thương lòng không nhỏ.

Không có chi tiết nào, dù là nhỏ nhất trong toàn bộ cuốn Kinh Thánh, chính xác là Kinh Thánh Tân Ước, nói rằng Chúa Jesus còn thở (tức là chưa chết), khi được người giàu tháo xác Chúa từ trên cây Thánh giá xuống.  Jesus, Ngài đã chết một cách ô nhục trên cánh Thánh giá (Thập giá) sau khi bị đánh đập, bị cười nhạo, bị sỉ nhục, bị đâm vào cạnh sườn bởi những người Do Thái hồi đó.  Nếu cô tìm được một chi tiết nào nói Chúa còn thở, sau khi được tháo xác ra từ cây Thập giá, cô hãy chỉ cho em.  Nếu không có, cô hãy đính chính lại trước cả lớp. 




Bằng tất cả lòng nhiệt huyết với mấy chục năm trên giảng đường Đại học của cô, ấy là điều em vô cùng kính trọng cô.  Tuy nhiên, những luận điểm mà em cho là chưa đúng, em cũng xin được góp ý với cô như vậy.

Trong tinh thần cầu thị và tôn trọng lẫn nhau, với mong ước bé nhỏ là cùng góp phần cho nền giáo dục nước nhà được tốt hơn, em mong ước nhận được hồi âm từ cô.

Kính chúc cô luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và tiếp tục cống hiến tốt hơn nữa cho sự nghiệp giáo dục.

Học trò của cô.

P/S:
Điều hay ở người giảng viên là sau khi nhận được lá thư này, đã công khai nội dung bức thư trước lớp để các sinh viên khác cùng tranh luận.
Trò dám phản biện đã đáng phục, mà người thầy dám công khai ý kiến phản biện của trò (dù có thể qua đó sinh viên sẽ thấy có một số vấn đề trước đó cô giảng không chính xác) thì còn đáng phục hơn rất nhiều về cái tâm và đạo đức nghề nghiệp.

Nguồn: facebook / MDD




Thứ Hai, 30 tháng 11, 2015

Tưởng sẽ hết những ông Lênin ngồi chờ cắt tóc..

Tưởng sẽ hết những ông Lênin ngồi chờ cắt tóc...

Khi mình học phổ thông, chả đã kể câu chuyện dạy đạo đức, là ông Lênin đi cắt tóc, vì đông khách ông cũng ngồi đợi đến lượt mình như bất cứ người dân nào đấy thôi! 

Thời gian trôi mau, càng ngày càng thấy những vị lãnh đạo ở ngay các nước theo chủ thuyết của ông Lênin cũng ít dần đi, chứ không muốn nói là chẳng ai treo tấm gương thân gần dân, tôn trọng dân như ông Lênin xưa kia nữa.

Thì bây giờ ông có chuyện ông thủ tướng Phần Lan. Vị đứng đầu chính phủ nước này không ngồi đợi đến lượt cắt tóc mà ngồi vào ghế phụ, ghế cho người phục vụ trên máy bay (chắc không phải trong toa-let như bài viết trên báo nêu, bởi ngồi trong đó nguy hiểm, không có dây an toàn). Cũng nên lưu ý rằng ông bà thủ tướng này có chuyến đi chắc là việc riêng ở tỉnh lẻ? Bới nếu đi việc công vụ thì hãng hàng không buộc phải xếp sắp chỗ ngồi đàng hoàng cho thủ tướng. Cho nên cách xử trí của ổng như thế là chuẩn mực, chỉ tôn cao nhân cách của một người lãnh đạo đất nước.

Tuy nhiên tự câu chuyện mà báo Tuổi Trẻ cho đăng nó là một bài học rất đắt cho người quản lý, người lãnh đạo các cấp bậc. Nó thậm chí khác nào một cái tát vào mặt những bọn lãnh đạo ở nhiều nơi bây giờ nhâng nháo luôn đòi hỏi ăn trên ngồi trốc. Bọn này nắm quyền là tìm mọi thủ đoạn giành lấy hết về mình và gia đình mọi ưu tiên, mọi phần hơn người khác, bo bo thu vén bổng lộc cho cái vị trí lãnh đạo của mình mà thôi. Chứ còn lâu đám này mới biết nghĩ đến nhường nhịn cho người khác, cho người dân thường...

----

Sau khi đưa Stt với ý trên lên trang facebook cá nhân (bằng điện thoại di động) thì về nhà vào mạng đọc lại chuyện Lênin ở hiệu cắt tóc thì câu chuyện kể này cũng có những chi tiết không hẳn là ông Lênin phải chờ đến lượt mình mới cắt tóc mà ông chỉ biểu lộ với người có mặt là mình "phải đợi đến lượt" như mọi người. Chứ sau khi trình bày thì người chờ đợi (anh công nhân tên Ivan) đã phân trần và nhường ông Lênin cắt tóc ngay, vì vị lãnh tụ còn "trăm công nghìn việc" chờ đợi ở văn phòng của ngài. Xin đưa lại đây chuyện đó:  
LÊ-NIN TRONG HIỆU CẮT TÓC

Hiệu cắt tóc trong tiệm Krem-li lúc ấy rất đông khách. Mọi người ngồi theo thứ tự trước sau. Anh công nhân I-va-nốp đang chờ tới lượt mình thì cửa phòng lại mở, một người nữa bước vào. Tất cả mọi người trong phòng cắt tóc đều đứng dậy chào: Kính chào đồng chí Lê-nin!

Lê-nin chào lại mọi người và hỏi: Tôi phải xếp hàng sau ai nhỉ ? Mọi người thấy Lê-nin là vị đứng đầu Chính phủ, rất nhiều việc, nếu để đồng chí phải xếp hàng theo thứ tự thì mất nhiều thì giờ, nên tất cả cùng nói :

- Không ngại ạ. Xin mời đồng chí cứ cắt tóc trước!

Song Lê-nin nói :

- Cảm ơn các đồng chí, tôi cũng phải theo thứ tự chứ!
Nói xong, đồng chí kéo ghế ngồi và lấy tờ báo trong túi ra xem.


Một lát sau, anh công nhân I-va-nốp đứng dậy và nói:
- Đồng chí Lê-nin giờ đã đến lượt tôi. Tôi thà để năm năm không cắt tóc chứ không để đồng chí đọi thêm một phút nào nữa. Tuy đồng chí không muốn làm mất trật tự, nhưng tôi có quyền nhường chỗ và đổi chỗ cho đồng chí. Đó là quyền của tôi.
Mọi người đều cho I-va-nốp nói rất đúng. Lê-nin cũng không tiện từ chối nữa, đồng chí cảm ơn I-va-nốp và ngồi vào ghế cắt tóc.
          (Sưu tầm trên mạng internat)




      -----

Tham khảo bài dưới đây trên báo Tuổi Trẻ:

Máy bay hết chỗ, Thủ tướng Phần Lan phải ngồi... toilet - Tuổi Trẻ Online
 
http://tuoitre.vn/…/may-bay-het-cho-thu-tuong-phan-…/1008079

NẾU KHÔNG TÌM THẤY BÀI TRÊN, MỜI VÀO LINK DƯỚI ĐÂY:
http://vietnamnet.vn/…/vi-sao-thu-tuong-phan-lan--di-toilet…



Thứ Ba, 24 tháng 11, 2015

Giải Nobel Hòa bình nên trao tặng ông Thein Sein

 Giải Nobel Hòa bình nên trao tặng ông Thein Sein

Bài dưới đây đã post trên facebook hơn tuần lễ trước, nay trang blog đăng lại.


Nếu các vị mũ cao áo dài giám khảo Giải Nobel Hòa Bình ở bên Na Uy Thụy Điển đưa mình lá phiếu, mình sẽ bầu ngay cho ông Thein Sein. Ông thật rất xứng đáng. 

 Ảnh của Vinh Nguyen Van.

Bà Aung San Siu Kyi thì công lớn rồi, tâm sức hơn 1/4 thế kỷ đấu tranh cho dân chủ, chịu tù đầy quản thúc, xa chồng xa con, thật là cơ khổ... (bà đã có Giải này rồi, giờ mọi người hãy cùng nghĩ vinh danh bà cách khác). 

Trở lại chuyện ông Thein Sein xứng đáng, là vì giả sử ông tổng thống đương nhiệm này (lại là viên cựu tướng), mà ì ra, không muốn rời bỏ chức vụ, lại còn bênh che quyền lợi cho ưphe cánh..., thì có đến tết côn-gô dân Miến mới đòi được dân chủ dân quyền. Hoặc đòi được là một phen chịu cảnh máu chảy đầu rơi, khộng loại trừ ngoại bang sẵn sàng can thiệp, chứ chẳng ngon ăn đâu ! 

Đất nước và nhân dân Miến Điện thật hồng phúc sinh ra ông, đã có ông, ông Tổng thống ạ. Và tôi nghĩ, đa phần người Việt sinh sống trong và ngoài nước đều phục ông, mến ông Thein Sein với suy nghĩ và việc làm của ông cho đất nước ông mấy năm qua...

Đảng cầm quyền của ông thua cử, nhưng toàn dân Miến đã thắng. Ông Thein Sein và đảng của ông, ở một nghĩa khác, đều cũng đã thắng, đơn giản vì NHÂN DÂN CỦA HỌ ĐÃ THẮNG, ĐÃ CÓ DÂN CHỦ, NGƯỜI DÂN LÀM CHỦ LÁ PHIẾU VÀ LÀM CHỦ CUỘC SỐNG CỦA MÌNH.

Hoan hô Tổng thống đương nhiệm, ông Thein Sein! Hoan hô đất nước và nhân dân Myanmar, quốc gia trong cùng Cộng đồng Asean anh em, hữu nghị!

Vệ Nhi  


Thứ Hai, 23 tháng 11, 2015

Hoa quả & TPP

Hoa quả & TPP

Hai chuyện trên tưởng chẳng liên quan, ăn nhập gì với nhau. Thế nhưng...

Tối qua có người bà con ở Virginia gọi về chuyện trò việc gia đình thôi, nhưng có "lấn sân" tới chuyện cái ăn thức uống ở VN lúc này "sợ thật"! Bác ấy bảo chính dư luận từ người trong nước truyền sang cho biết, "bây giờ người Việt biết ăn uống món gì, thức ăn gì để... không chết". Khôi hài và cay đắng quá! Điều này nói lên thực trạng đã quá ngưỡng báo động đỏ về An Toàn Thực Phẩm mất rồi!

Đúng là lúc này ở VN ra chợ, trước rừng hoa quả luôn tươi rói, bắt mắt (đều đáng ngờ?), người tiêu dùng không biết hoa quả nào từ TQ bị ngâm tẩm, độc hại để mà tránh bỏ tiền ra rồi có khi rước họa vào thân! (công bằng mà nói, cũng có khi là con buôn, đầu nậu người Việt mình tham lam, đem hoa quả ngâm tẩm để tươi lâu, để chín nhanh, để đẹp mã bán chạy..., nhưng các nguồn thuốc, hóa chất ngâm tẩm là có gốc từ bên kia biên giới tuồn sang). 

 Ảnh của Vinh Nguyen Van.

Nhân chuyện ngâm tẩm, ông anh bên Mỹ nói ngay, thì bên này người làm nông nghiệp thu hoạch táo hay lê, họ cũng nhúng vào dung dịch (tạm gọi là một thứ chất như sáp), mục đích giữ táo nho tươi tắn, vì lớp sáp này giữ nước của quả không bay hơi... Khi ăn rửa quả táo, trôi lớp sáp là OK. Và cái khác biệt quan trọng nhất ở đây còn là dung dịch để nhúng quả táo, quả lê kia là thứ hóa chất vô hại, luôn được các cơ quan chức năng ở Hoa Kỳ kiểm tra gắt gao...

Qua câu chuyện phiếm gia đình này, mình càng thấy nhà nước ta đã tham gia đàm phán ngay từ đầu, kéo dài mấy năm ròng, và mới ký thỏa thuận vào TPP là sự lựa chọn vô cùng sáng suốt. Bởi nhìn vào 11 nước tham gia HĐ thương mại này với nước ta, những chuẩn mực hàng hóa, trong đó có vấn đề vệ sinh và an toàn thực phẩm, đều được các quốc gia tham gia coi trọng, đề cao hàng đầu cho chất lượng cuộc sống...

Dù còn bất kỳ trở ngại nào, bị đâu đó bực tức khó chịu gây sức ép thế nào đi chăng nữa... thì người dân vẫn mong lãnh đạo cấp cao hãy vững tâm, chọn "đường quang", "đưởng thẳng" mà tiến mà đi. Chớ có chần chừ dao động như hồi vào WTO...mà lại lỡ nhịp với con tàu lịch sử đang tiến lên phía trước, nó chẳng bao giờ chờ đợi mình đâu!

Vệ Nhi

Thứ Năm, 12 tháng 11, 2015

Kể chuyện Miến Điện

Kể chuyện Miến Điện

Sau cuộc tổng tuyển cử tự do mà đảng NLD của bà Aung San Siu Kyi vừa giành thắng lợi lớn, Chủ blog tôi  xin giới thiệu lại loạt bài của tác giả Chu Công Phùng. 

Hồi blog tôi nhận được bài, ông Chu Công Phùng đang là Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền CHXHCN Việt Nam tại Myanmar. Vì yêu thích công tác nghiên cứu và viết lách nên ông đã cất công nghiên cứu tư liệu và có những quan sát kỹ càng tại chỗ, ông viết bài và gửi cho blog tôi một serie bài (gồm 13 bài) về Myanmar. Khi đó chủ blog tôi đặt tên chung cho loạt bài này là "Kể chuyện Myanmar".

Suốt từ ngày post lên (6/3/2012) cho đến nay, khi theo dõi trên trang blog, điều đáng nêu ra ở đây là vẫn thấy bạn đọc vẫn liên tục vào trang xem những bài viết đăng đã lâu rồi đó (khi bài 1, khi bài 5, bài 7, bài 9, bài 12...). Điều này cho thấy vấn đề Myanmar rõ ràng có sức thu hút nhiều sự quan tâm ở VN chúng ta.  

Với lý do đó, chúng tôi xin đưa lại đây để mọi người cùng có dịp đọc, hoặc đọc lại.

Vệ Nhi g-th

-----

 * Các bạn quan tâm bài viết nào (trong số 13 bài viết đã nói đến) xin mời nhấp chuột vào đường Link tương ứng (ở phần dưới).
 
Kể chuyện Myanmar

CHU CÔNG PHÙNG

BÀI 2; 3; 4 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/03/myanmar-at-nuoc-ang-thay-oi-ngoan-muc.html
BÀI 5 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/04/ke-chuyen-myanmar-5.html
BÀI 6 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/04/ke-chuyen-myanmar-6.html
BÀI 7 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/04/ke-chuyen-myanmar-7.html
BÀI 8 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/04/ke-chuyen-myanmar-8.html
BÀI 9 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/05/ke-chuyen-myanmar-9-tiem-nang-kinh-te.html
BÀI 10 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/05/ke-chuyen-myanmar-10-van-hoc-nghe-thuat.html
BÀI 12 - http://vinhnv43.blogspot.com/2012/05/ke-chuyen-myanmar-12-giao-duc-o-myanmar.html
BÀI 13 -  http://vinhnv43.blogspot.com/2012/08/ke-chuyen-myanmar-13.html


                             TỔNG SỐ: 13 BÀI (TÍNH CẢ BÀI 1 NÀY)

Đất nước Myanmar (từ năm 1989 trở về trước gọi là Burma - Miến Điện) lâu nay vẫn là miền đất huyền bí, xa lạ đối với cộng đồng quốc tế nói chung và nhiều người Việt Nam nói riêng. Bạn đọc Việt Nam muốn tìm hiểu thông tin chính xác về lịch sử đất nước, con người, kinh tế, văn hóa, phong tục tập quán, quan hệ đối ngoại… của Myanmar là điều khá khó khăn vì ở Việt Nam hiện có rất ít sách báo giới thiệu về Myanmar, các thông tin trên mạng Internet tuy có nhiều nhưng được viết dưới lăng kính quan sát của những người có quan điểm không giống nhau, thậm chí trái ngược nhau.

Từ nửa cuối năm 2011 tới nay, các phương tiện thông tin đại chúng của thế giới và Việt Nam liên tiếp loan báo nhiều thông tin về những thay đổi chóng mặt tại đất nước có chùa Vàng (Shwe Dagon) nổi tiếng. Nhiều dự báo được đưa ra xung quanh việc hòa giải giữa 134 sắc tộc ở Myanmar, việc Mỹ và Phương Tây đang cải thiện quan hệ, tiến tới chấm dứt chiến dịch bao vây cấm vận kéo dài hơn 20 năm đối với Myanmar, việc Myanmar sẽ hội nhập đầy đủ với cộng đồng thế giới và một dự báo khiến nhiều nước láng giềng không khỏi giật mình: Myanmar thời kỳ “hậu cấm vận” sẽ phát triển nhanh chóng và sẽ khôi phục vị trí “cường quốc nông nghiệp, giáo dục, thể thao…” của Châu Á hồi giữa thế kỷ XX.


               Xét theo phép biện chứng, thăng trầm, tiến thoái của vạn vật không phải ngẫu nhiên mà đều có nguyên nhân khách quan và chủ quan.  Đất nước Myanmar cũng không nằm ngoài quy luật này. Chuyên mục “Kể chuyện Myanmar” sẽ giới thiệu cho bạn đọc hiểu thêm về những câu chuyện thời sự và lịch sử của Myanmar mà nhiều người đang rất quan tâm.


Bài 1: Những thay đổi “lạ kỳ” ở Myanmar


            Báo chí quốc tế và nước ta đã viết nhiều. Ở đây xin tổng hợp 10 sự kiện lớn đã xảy ra tại Myanmar trong hơn một năm qua. Những sự kiện này tuy không xảy ra cùng một lúc mà gối tiếp nhau, đan xen nhau, thúc đẩy lẫn nhau, vừa là nguyên nhân vừa là hệ quả tất yếu của việc Myanmar đã và đang “lột xác” để lộ dần ra gương mặt rất mới mẻ.


1/ Đó là cuộc Tổng tuyển cử ngày 7/11/2010 bầu Quốc hội Myanmar. Đầu năm 2010, sau khi đã hoàn thành 4 bước trong “Lộ trình dân chủ” 7 bước” (công bố và thực hiện từ đầu năm 2003), chính phủ quân sự của Thống tướng Than Shwe quyết định chuyển sang B­ước thứ 5: Tổ chức cuộc tổng tuyển cử tự do, dân chủ, công bằng để bầu ra Quốc hội theo quy định của Hiến pháp 2008. Đây là cuộc bầu cử được dư luận chờ đợi suốt 20 năm kể từ cuộc bầu cử tháng 5 năm 1990. Hơn 3.000 ứng cử viên từ 37 đảng chính trị khắp cả nước đua nhau tranh cử 1.159 ghế Quốc hội. Đoàn ngoại giao tại Yangon được mời đi chứng kiến các địa điểm bầu cử tại 14 Bang (state) và Vùng (Division) của Myanmar [1].


Khác với dự đoán của nhiều nhà quan sát Phương Tây, cuộc bầu cử ngày 7/11/2010 diễn ra trong không khí hòa bình, ổn định, dân chủ và tự do. Bà Aung San Suu Kyi – lãnh tụ đảng Liên minh Dân chủ quốc gia - NLD - đảng đối lập lớn nhất, được phép tham gia bầu cử nhưng đã từ chối.


Ngày 17/11/2010, Ủy ban bầu cử Liên bang công bố kết quả bầu cử. 11/37 đảng trúng cử ở Thượng viện và Hạ viện; 25/37 đảng trúng cử ở Nghị viện Bang, Vùng. Đảng Đoàn kết phát triển - USDP của chính phủ thắng cử áp đảo tới 76% , còn lại 24% thuộc các đảng khác.

Các nhà quan sát quốc tế nhận xét, cuộc bầu cử Quốc hội 7/11/2010 khác với cuộc bầu cử 27/5/1990 ở 2 điểm:

Thứ nhất, trước và sau cuộc bầu cử 7/11/2010, tình hình nội bộ Myanmar tương đối ổn định, không xảy ra biểu tình, khủng bố trong lãnh thổ Myanmar. Sau bầu cử chỉ xảy ra một cuộc đụng độ giữa quân đội chính phủ với nhóm phiến quân Liên minh dân tộc Karen – KNU tại vùng biên giới giáp Thái Lan. Tuy nhiên, sau 2 tuần lễ giao tranh, với lực lượng hơn hẳn của quân đội chính phủ và sự phối hợp của phía Thái Lan, lực lượng vũ trang của nhóm KNU nhanh chóng bị đẩy lùi.

Thứ hai, Liên Hợp Quốc, Mỹ và EU tuy phê phán cuộc bầu cử 7/11/2010 không công bằng, không dân chủ..., nhưng đều không tẩy chay kết quả bầu cử, đều để ngỏ cửa đối thoại với Quốc hội mới Myanmar.

2. Ngày 31/1/2011, Quốc hội Myanmar (Thượng viện và Hạ viện) cùng Nghị viện 14 Bang, Vùng trong cả nước họp phiên đầu tiên thống nhất quy tắc, lề lối làm việc và bầu người đứng đầu Nghị viện các cấp. Ông Thura Shwe Mann  (nguyên Đại tướng, Tổng tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Myanmar, nhân vật thứ 3 trong chính phủ quân sự) được bầu làm Chủ tịch Hạ viện. Ông Khin Aung Myint (nguyên Bộ trưởng Văn hóa chính phủ quân sự) được bầu làm Chủ tịch Thượng viện. Theo quy định của Hiến pháp Myanmar, chủ tịch Thượng viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm đầu, Chủ tịch Hạ viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm tiếp theo trong nhiệm kỳ Quốc hội 5 năm.

            Đông đảo nhân dân Myanmar và nhiều đảng đối lập ghi nhận và hoan nghênh các vị đứng đầu Thượng viện và Hạ viện các cấp xứng đáng là đại diện của cơ quan tư pháp Myanmar.


            Đối với các nước dân chủ, việc bầu cử quốc hội và thành lập chính phủ mới là chuyện rất bình thường, nhưng đối với Myanmar, sự kiện 31/1/2011 và sự kiện 4/2/2011 có ý nghĩa rất quan trọng vì suốt hơn nửa thế kỷ kể từ năm 1962 sau khi xảy ra cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính phủ dân chủ Đại nghị của Thủ tướng dân sự U Nu, Myanmar dưới sự quản lý của các chính phủ quân sự, vai trò của Quốc hội đã bị thủ tiêu, thậm chí kết quả cuộc bầu cử quốc hội tháng 5/1990 đã bị chính phủ quân sự của Thủ tướng Saw Maung không chấp nhận.

4. Ngày 30/3/2011, Thống tướng Than Shwe chính thức tuyên bố giải tán Hội đồng Hòa bình và Phát triển quốc gia các cấp – SPDC (tức chính phủ quân sự); đồng thời chính thức chuyển giao quyền quản lý đất nước cho chính phủ dân sự mới. Ngày 31/3/2011, Tổng thống Thein Sein cùng 30 Bộ trưởng và 14 Thủ hiến các Bang, Vùng thực hiện Lễ tuyên thệ nhậm chức. Tổng thống Thein Sein tuyên bố tư tưởng và phương châm của chính phủ mới là “xây dựng Chính phủ hành chính làm việc hiệu quả và trong sạch”.

Đến đây, "Lộ trình dân chủ 7 bước" của chính phủ Myanmar hoàn thành bước thứ 6, chuyển sang bước thứ 7 – bước cuối cùng: xây dựng đất nư­ớc phát triển, hiện đại và dân chủ.

5. Ngày 16/5/2011, Tổng thống Thein Sein ký lệnh giảm án và đại ân xá cho 14.758 tù nhân, trong đó có hơn 200 tù chính trị. Tiếp đó, tháng 12/2011, chính phủ Myanmar đã thả tự do cho hầu hết tù chính trị, trong đó có cựu Thủ tướng Khin Nyunt (bị bắt giam năm 2004) và các lãnh tụ sinh viên bị bắt trong cuộc biểu tình lớn chống chính phủ ngày 8/8/1988 (sự kiện 8888).

Động thái này của chính phủ Myanmar không chỉ được nhân dân cả nước hoan nghênh mà còn được Liên Hợp Quốc, Mỹ, EU hoan nghênh khích lệ.

6. Ngày 12/8/2011, Bộ trưởng Tuyên truyền và Văn hóa thay mặt chính phủ Myanmar lần đầu tiên họp báo tại Thủ đô Nay Pyi Taw tuyên bố chính sách mới của chính phủ mong muốn ngừng bắn, đàm phán hòa bình với các nhóm sắc tộc vũ trang ly khai trong cả nước. Đến cuối năm 2011, chính phủ Myanmar đã ký Thỏa thuận ngừng bắn với hầu hết các lực lượng vũ trang ly khai đồn trú ở vùng biên giới giáp Trung Quốc và Thái Lan.

7. Ngày 19/8/2011, Tổng thống Thein Sein hội đàm với bà Aung San Suu Kyi – Lãnh tụ đảng NLD, hai bên đạt được thỏa thuận gác bỏ bất đồng, cùng hợp tác vì lợi ích của quốc gia và nhân dân. Tiếp đó, ngày 4/11/2011, Tổng thống Thein Sein ký sắc lệnh “Sửa đổi Luật đăng ký đảng phái”. Ngày 25/11/2011, đảng NLD đăng ký và được khôi phục vị trí hợp pháp.

            Dư luận Myanmar và quốc tế đánh giá rất cao cuộc gặp gỡ lịch sử ngày 19/8/2011 giữa “2 con gà” (Thein Sein và Aung San Suu Kyi đều sinh năm Ất Dậu 1945). Báo chí Myanmar hy vọng “2 con gà” sẽ cất vang tiếng gáy báo hiệu thời kỳ hòa hợp dân tộc ở Myanmar đã đến.

8. Ngày 30/9/2011, căn cứ theo đề nghị của Quốc hội và nguyện vọng của cử tri cả nước, Tổng thống Thein Sein tuyên bố ngừng xây dựng dự án thủy điện khổng lồ Myitsone trên sông Irrawaddy – bang Kachin trị giá 3,6 tỉ USD do Trung Quốc đầu tư để bảo vệ môi trường sinh thái  và thượng nguồn dòng sông thiêng Irrawaddy – được người dân Myanmar ví như sông Hằng của Ấn Độ.

Đây là lần đầu tiên trong hơn 20 năm qua Myanmar công khai nói “không” với Trung Quốc, gây tiếng vang rất lớn trong và ngoài nước. Động thái này của chính phủ Myanmar không chỉ được các Tổ chức bảo vệ môi trường quốc tế hoan nghênh mà còn được chính phủ Mỹ và nhiều nước Phương Tây ghi nhận và khích lệ.

9. Ngày 17/11/2011, Tổng thống Thein Sein tham dự Hội nghị Nguyên thủ ASEAN lần thứ 19 tại Bali – Indonesia. Nguyên thủ 10 nước ASEAN nhất trí trao nhiệm vụ vinh dự cho Myanmar làm Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014.

            Kể từ khi Myanmar gia nhập tổ chức ASEAN (tháng 7/1997), đây là lần đầu tiên Myanmar được tín nhiệm nhận trọng trách vinh dự này. Liên Hợp Quốc, Mỹ, EU đều hoan nghênh quyết định của ASEAN.

10. Từ 30/11 – 2/12/2012, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton thăm chính thức Myanmar. Đây là “chuyến thăm lịch sử” sau 55 năm lạnh nhạt giữa hai nước, đánh dấu quan hệ Myanmar – Mỹ đã chuyển từ giai đoạn đối đầu sang đối thoại, cải thiện và tiến tới bình thường hóa.

            Ngày 1/12/2012, cùng ngày Tổng thống Thein Sein tiếp Ngoại trưởng Hillary Clinton, Quốc hội Myanmar thông qua “Luật tụ tập và biểu tình hòa bình”, mở đầu cho thời kỳ dân chủ hóa ở Myanmar.

            Tiếp theo chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ, hàng loạt ngoại trưởng Phương Tây như Anh, Pháp, Đức, Nauy, Úc, Nhật bản, New Dealand… đến thăm và viện trợ tài chính cho  Myanmar. Kết quả cụ thể là: Mỹ quyết định trong năm 2012 sẽ nâng quan hệ ngoại giao với Myanmar từ cấp Đại biện lên cấp Đại sứ; EU quyết định từ tháng 4/2012 chính thức mở Văn phòng đại diện tại Myanmar. Cả Mỹ và EU đều bật đèn xanh cho Tổ chức tiền tệ thế giới (IMF) cử các chuyên gia đến Myanmar khảo sát, hội thảo, hỗ trợ Myanmar cải cách, nâng cao năng lực hoạt động của ngành tài chính, tiền tệ Manmar.

           

            Từ một chính phủ quân sự có nhiều tai tiếng với thế giới bên ngoài, từ một quốc gia có tới 134 sắc tộc với hàng chục nhóm vũ trang ly khai chưa bao giờ ngừng tiếng súng chống lại chính phủ kể từ sau khi giành độc lập (1947), đất nước Chùa Vàng đang xảy ra những thay đổi “lạ kỳ” thu hút sự quan tâm của toàn thế giới. Chính phủ dân sự mới Myanmar với đại đa số nhân sự chuyển từ chính phủ quân sự sang, cũng chính những con người đó đang làm đổi thay bộ mặt đất nước chùa Vàng mà không cần đến bất cứ cuộc cách mạng sắc màu nào như đã xảy ra ở một số nước Châu Âu, Trung Đông, Bắc Phi… Liệu đây có phải là trường hợp “ngoại lệ” không? Xu thế đổi mới đang diễn ra ở Myanmar là lâu dài hay chỉ là tạm thời. 10 sự kiện lớn kể trên đương nhiên chỉ là kết quả tất yếu của cả một quá trình thai nghén và phát triển trong lịch sử hiện đại Myanmar…
            Lịch sử đang tiếp diễn. Chúng ta sẽ chờ đón những thay đổi lớn và mới hơn nữa trên đất nước Chùa Vàng kỳ bí và hấp dẫn này.

CCP
-----
3. Ngày 4/2/2011, Quốc hội Myanmar bỏ phiếu bầu ông Thein Sein (do Hạ viện giới thiệu) làm Tổng thống CHLB Myanmar; ông Tin Aung Myint Oo (do các nghị sĩ quân đội giới thiệu) làm Phó Tổng thống; ông Sai Mauk Kham (do Thượng viện giới thiệu ) làm Phó Tổng thống. Tiếp đó, Quốc hội bỏ phiếu thông qua kiến nghị của Tổng thống Thein Sein về việc thành lập Chính phủ dân sự mới gồm 34 Bộ (tăng 2 Bộ so với chính phủ quân sự cũ) và phê chuẩn danh sách 30 Bộ trưởng mới (2 Bộ trưởng kiêm nhiệm 2 Bộ), trong đó có 5 Bộ trưởng là dân sự. Cùng ngày, Nghị viện 14 Bang, Vùng cũng bỏ phiếu bầu Thủ hiến và phê chuẩn bộ máy nhân dự các cấp địa phương.


(Đọc tiếp ở các Entry sau)


Thứ Bảy, 31 tháng 10, 2015

Một cách tiếp cận mới về Biển Đông trong giới trí thức Nhật Bản

Một cách tiếp cận mới về Biển Đông trong giới trí thức Nhật Bản

  Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng vừa có chuyến sang Nhật tham dự Hội thảo tháng 9 trước. Anh có viết và đăng bài dưới đây trên báo Văn Nghệ ngày 17/10/2015 với đầu đề "Một cách tiếp cận mới về thách thức trên Biển Đông".  

Mới đây tác giả chuyển cho chủ blog tôi bài viết trên cùng với các tấm ảnh về Hội thảo mà anh nói rằng vì "lý do kỹ thuật" các báo khác họ không đăng được nên gợi ý cho tôi nếu đăng lại bài thì đăng những tấm ảnh này với lời chú thích mà anh chuyển cùng bài cho blog tôi.

Xin mời bà con, bạn bè của trang Nguyễn Vĩnh blog cùng chia sẻ bài & ảnh trước nhiệt tình của tác giả...

Vệ Nhi g-th

----  . 

Thách thức mới ở Biển Đông, qua kỳ hội thảo


 “Mùa Xuân sang có hoa Anh Đào, 
Màu hoa tôi trót yêu từ lâu…” 

Đinh Hoàng Thắng (Tokyo—Hà Nội, Thu 2015)


Chuyến bay VN0384 chở chúng tôi đáp xuống phi trường Haneda, Tokyo chính xác từng phút như ghi trong lịch trình. Trên đường về Khách sạn, người của Ban Tổ chức tranh thủ thông báo chi tiết hơn về Hội thảo kỳ này (so với kế hoạch đã gửi qua mail). Vẫn biết từ trước là Hội thảo 2 ngày, nhưng 2 ngày mà đến 6 buổi thì thật đúng là một “phong cách rất Nhật Bản”. Quá nghiêm cẩn, quá chỉnh chu và chương trình làm việc như vậy là cũng khá độ sộ! “Mưa rả rích mấy ngày nay, anh ạ…” Onuki Kamu nói tiếng Việt giọng nửa Nam nửa Bắc. “Tiếc là không được đón các anh vào mùa Anh Đào, phải chờ đến tháng Tư cơ, hy vọng các anh sẽ có dịp quay lại đúng vào kỳ hoa nở”. Thật thú vị khi bí mật đầu tiên được khai mở. Hóa ra bài ca trữ tình năm nào lại đến từ một tác giả Việt. Cứ ngỡ là của người Nhật. “Mùa Xuân sang có hoa Anh Đào, Màu hoa tôi trót yêu từ lâu…”. Mấy ai biết, đằng sau bản tình ca anh hát bằng cả lời Nhật là một “núi Phú Sỹ” về những vấn đề liên quan đến Biển Đông và quan hệ Việt-Nhật trong những ngày tới.  



Ảnh trên (từ phải sang trái): Giảng viên Odoka, Giáo sư Imai, Giáo sư Nakano, Tiến sĩ Tanaka cùng tác giả.

Ảnh bên: Trong số báo phát hành sáng ngày 20/9/2015, tờ Yomiuri Shimbun (tirrage đạt tới 12.774.000 bản mỗi ngày) và Sekai Nippon (phát hành ở Tokyo) đã dành phần lớn trong mục Thời sự Quốc tế đăng tin về Hội thảo Biển Đông tổ chức tại Đại học Takushoku.

 





Ảnh trên: Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng, thành viên của Viện các Vấn đề Phát triển tại Hội trường Shintobe của Đại học Takushoku đang thu hút sự chú ý của giới trí thức Nhật Bản.

Ảnh dưới: Đây là tấm áp-phích lớn treo trước cổng trường Đại học Takushoku (Tokyo) trước hôm diễn ra Hội thảo chừng 10 ngày. Nhưng...có một câu chuyện "bi-hài" đã xảy ra mà những người kể lại không khỏi "tức cười" về một hành động lạ! Đó là tấm áp-phích tự dưng bị bóc gỡ, lấy đi mất khiến Ban Giám hiệu phải ra một Thông báo, viết rằng "...đây là tấm áp-phích đẹp, nếu bạn sinh viên nào thích thì có thể đến Văn phòng xin, Nhà trường phát không phí, chứ đừng nên tự ý bóc ra lấy làm của riêng...Người ta truyền tai nhau, nhiều khả năng cô cậu sinh viên bóc áp-phích kia là sinh viên Trung Quốc?! Người Nhật đúng là đại hài hước (họ có "great sense of humor").



















Ảnh trên: Hội trường Shintobe với hơn 300 thính giả đến từ Đại học Takushoku.


Nhật-Việt cần kết nối…

Trong quá trình hội luận, tôi may mắn được trao đổi nhiều lần với các GS. Kojima Takayuki và GS. Araki Kazuhiro đều là “những cây đa cây đề” về các vấn đề an ninh Đông Á. Câu chuyện xoay quanh nhiều “nút thắt” nóng bỏng. Các bạn nói, từ nay, chúng tôi quan tâm đến cả hai “Biển Đông”. Tới đây, Trung Quốc sẽ làm gì tiếp theo ở cả Hoa Đông lẫn Biển Đông? Bạn cho rằng, Nhật Bản và Việt Nam cần khẩn trương làm sâu sắc hơn nữa mối bang giao vừa được nâng cấp lên tầm mức quan hệ “đối tác chiến lược sâu rộng” để có thể ứng phó kịp thời với những diễn biến ngày càng căng thẳng do các bước leo thang ngày càng nguy hiểm của Trung Quốc. Các diễn giả đều nhận thức rằng, quan hệ Việt – Nhật đã trở nên bền vững hơn trong những năm qua, một phần chủ yếu là do hai bên có chung các mối quan ngại trước sự gây hấn ngày càng gia tăng của Trung Quốc. Trong khi đó, ở một số phương diện, quan hệ Việt – Mỹ vẫn còn đang phát triển tiệm tiến, chưa có đột phá như quan hệ Việt – Nhật nên có thể khiến Trung Quốc tin rằng họ có thể “tiếp tục bắt nạt Việt Nam và các nước Đông Nam Á khác”. Thái độ quyết đoán này của Bắc Kinh một phần nằm trong chiến dịch tiếm quyền kiểm soát khu vực, nhưng họ tiến hành một cách ma mãnh, không ồn ào, để không dẫn đến phản ứng quá mạnh của các nước lớn trong vùng.

Các bạn Nhật cũng nhắc lại thời điểm tháng 5/2014, chỉ 3 ngày sau khi Tổng thống Obama kết thúc chuyến công du châu Á để trấn an các đồng minh thì Bắc Kinh đã gây ra cuộc khủng hoảng HD981, hạ đặt giàn khoan khủng bất hợp pháp trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam. Vấn đề đặt lên bàn là, sau các chuyến thăm sắp diễn ra của Chủ tịch Tập Cận Bình và của Tổng thống Obama, lần lượt dự kiến sẽ đến Hà Nội vào tháng 11 tới, và đặc biệt là sau Đại hội 12 của Đảng CSVN, liệu Trung Quốc có gây hấn đối với Việt Nam hay không? Nếu có thì sẽ tấn công trên bộ hay trên biển? Thật ra, chẳng ai có thẩm quyền để trả lời câu hỏi này, ngoài Bắc Kinh, nhất là khi các bạn Nhật lại đọc thấy những lời đe nẹt trực tiếp Việt Nam ngay trên chính các trang báo đảng của Trung Quốc! Một nguy cơ khác, bạn không phát biểu công khai, nhưng luôn ẩn hiện trong các câu hỏi, các lời bình, đó là việc Trung Quốc đang cố “khua chiêng gõ mõ” về một mô hình “quan hệ cường quốc kiểu mới” với Hoa Kỳ. Cái gọi là mô hình mới này, theo các diễn giả Nhật, thực chất là việc Trung Quốc muốn thỏa hiệp với Mỹ trong một số vấn đề lớn, để “nuốt trọn Biển Đông”. Bằng cách nào? Trung Quốc muốn Mỹ đừng dính dáng gì đến đường lưỡi bò hay còn gọi là đường “đứt khúc 9 đoạn”, mà hãy để mặc cho Trung Quốc múa gậy vườn hoang, xử lý các nước nhỏ và yếu trong khu vực. Vậy liệu cái “tinh thần Thượng Hải” quyết “bán đứng Việt Nam” như năm nào sẽ được lặp lại theo gợi ý của chiến lược gia Bresinsky? Người Nhật không mấy tin vào cái giả thuyết sặc mùi con buôn này.

Và cái chính là, với lý trí lành mạnh, Hoa Kỳ khó có thể chấp nhận cái chính sách sẽ làm tổn hại đến vị thế cường quốc số một của mình; quan trọng hơn, làm mất đi một trong những đòn trục để “tái cân bằng”, đó là hệ thống các đối tác truyền thống (gồm các liên minh xưa nay) và cả những đối tác mới nổi (như Việt Nam). Dù bị cuốn hút vào các hồ sơ khác như Syria hay Ukraina, chính quyền Obama vẫn không quên thúc đẩy chính sách “xoay trục” qua vùng châu Á-Thái Bình Dương, một trong những hướng chủ yếu trong nền chính trị đối ngoại của Hoa Kỳ hiện nay. Các hoạt động ngoại giao ráo riết bên lề khóa họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc đã diễn ra cuối tháng 9 vừa qua cho thấy, Hoa Kỳ đang tăng cường quan hệ kinh tế và chiến lược với Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ. Hai sự kiện hiếm hoi liên quan đến bang giao giữa Mỹ với Á châu diễn ra gần như đồng thời vào ngày 29/9 tại New York. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry, đã siết chặt hàng ngũ cùng hai đồng nhiệm Nhật Bản Fumio Kishida và Hàn Quốc Yun Byung Se, trong một cuộc họp tay ba hy hữu giữa các đồng minh quân sự này. Ông Kerry còn có một cuộc họp khác với hai Ngoại trưởng Nhật Bản và Ấn Độ; cuộc bắt tay ấy cũng chưa từng có, được giới thiệu như là “những cuộc hội ngộ giữa các nền dân chủ lớn của thế giới”. Và đến giờ này, sau khi phối hợp hoạt động giữa Hạm đội 3 với Hạm đội 7, triển khai thêm 30.000 thủy quân lục chiến đến Hawaii, thông báo cho đồng minh về kế hoạch tuần tra hải quân ở Trường Sa, có thể thấy rằng các bạn Nhật nói đúng, người Mỹ không hề tuyên bố suông!

Nghe cả tiếng nức nở

Hội trường Shintobe của Đại học Takushoku quy tụ hơn 300 khách mời, bao gồm các giáo sư, giảng viên và phần lớn là sinh viên các khóa master của Học viện Quốc tế từ Đại học Takushoku và các trường đại học bạn. Các sinh viên quốc tế học Nhật Bản rất coi trọng đến an ninh “phi truyền thống” trong nghiên cứu về khu vực và nhân tố con người trong nghiên cứu về phát triển toàn cầu. “Đằng sau các vận động chính trị lớn không bao giờ được quên nhân tố con người”. Lão Giáo sư Hasegawa Michiko từ Đại học Saitama nói với tôi sau khi ông hoàn thành xuất sắc bản báo cáo dẫn đề tại Hội thảo. Nói đến con người Nhật Bản thì không thể không nói đến văn hóa và giáo dục, mà tôi chú ý nhất là văn hóa chính trị và giáo dục quốc tế học. Buổi gặp gỡ các nghị sỹ và dân biểu từ Thủ đô Tokyo và hàng chục đơn vị bầu cử từ các địa phương lên nghe chúng tôi nói chuyện là một bài học nhớ đời đối với bản thân. Ngày 18/9, khi chúng tôi đang ở trong Tòa nhà Quốc hội, ước tính hơn cả ngàn người đang thực sự “bao vây” tòa nhà vừa cổ kính vừa hiện đại ấy, dưới trời mưa tầm tã. Những người biểu tình phản đối dự luật cho phép Lực lượng Phòng vệ (SDF) tham chiến khi có xung đột đe dọa đến an ninh của cả Nhật lẫn Mỹ. Mấy mươi năm trước đây, ông ngoại của Thủ tướng Abe bây giờ cũng đã muốn sửa đổi điều 9 của Hiến pháp Nhật liên quan đến vấn đề này, nhưng ngày ấy, cử tri Nhật không đồng ý. Bây giờ số người phản đối dự luật vẫn còn đông, nhưng ông Abe đã thành công. Ông thành công không chỉ bằng lá phiếu ở Quốc hội, vì Liên minh cầm quyền chiếm đa số ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Dự Luật đã biến thành Luật, ông Abe vẫn không ngơi nghỉ các nỗ lực thuyết phục những người chống đối bằng nền văn hóa dân chủ. Chính ông cũng thừa nhận, chính quyền ngay từ đầu, thực sự chưa giải thích thấu đáo dự luật này cho người dân.

Trở lại với các khảo luận của Giáo sư Ari Nakano, dường như các bài viết ấy của chị chỉ được đăng tải trên báo chí Nhật Bản và nước ngoài. Tôi tìm trong Google, tuyệt nhiên không thấy có bài “Những câu hỏi về quan hệ Việt-Nhật” trên truyền thông Việt Nam. Có lẽ nền “ngoại giao văn hóa” của ta còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa. Phải chăng đã đến lúc nên giã từ cái thời ngoại giao thiên về ngợi ca một chiều, nặng về sáo rỗng bề ngoài, thiếu chiều sâu cần có? Dân gian ta từng truyền khẩu “Mồm tuyên giáo, áo ngoại giao” có sai không nhỉ? Thật nguy hiểm, nếu ta cứ hành xử mà thiếu nghiên cứu một cách rốt ráo văn hóa sở tại; nhất là ở miền đất mà tinh thần “võ sỹ đạo” vốn là một giá trị cốt lõi từ bao đời nay, đã bồi đắp, vun xới và làm nên một nước Nhật huy hoàng khiến cả thế giới từ Âu sang Á đều phải ngưỡng mộ, đều phải kính nể. Tiến sĩ Ari Nakano là Giáo sư của Trường Đại học Daito Bunka, từng là nghiên cứu sinh tại Đại học Keio và đoạt bằng Tiến sĩ tại đấy. Các lĩnh vực chuyên sâu của chị là Chính trị, Ngoại giao và Nhân quyền ở Việt Nam. Năm nào chị cũng xuống tận các tỉnh thành để trao đổi với chuyên gia của ta về các vấn đề liên quan đến Việt Nam. Chị đã đi nhiều nơi, phỏng vấn nhiều người ở các làng làm nông nghiệp tại các tỉnh Đắc Nông và Lâm Đồng, nơi các nguồn bô xít đang được khai thác, nhưng chị không thấy những người cư dân nơi đây đã được giải thích rõ ràng về khai thác bô xít, hay xây dựng và mở rộng các nhà máy tinh luyện alumina. Chị ghi lại một sự thật mà chị cho là đau lòng, chẳng mấy ai biết gì hơn về các kế hoạch “giải phóng” đất, chuyện đền bù, v.v… Mặc dù những người dân các làng ấy đều đã gửi đơn tới các công ty và các cơ quan công quyền nói về những thiệt hại về môi trường mà họ phải gánh chịu. Xin được nói thêm, GS-TS. Ari Nakano cũng chính là dịch giả “Nỗi buồn Chiến tranh” của Bảo Ninh.

Phải động viên được dân 


Giảng viên Odoka Tai còn khá trẻ, anh từng 15 lần bỏ tiền túi đi lại giữa Tokyo—Hà Nội—Lạng Sơn, phỏng vấn trực tiếp các nhân chứng sống còn sót lại từ cuộc chiến tranh biên giới năm 1979. Sỡ dĩ anh đi liên tục trong vội vàng, vì theo anh, các nhân chứng sống ấy ngày càng ít đi. Anh lo với thời gian và cung cách ở Việt Nam hiện nay, mọi chuyện dễ rơi vào quên lãng. “Quên sự đóng góp của người dân, sau này động viên họ sẽ rất khó”. Anh chia sẻ với chúng tôi các ưu tư đối với thân phận những người gắn đời mình với cả một giai đoạn bi tráng của lịch sử Việt-Trung, anh quan tâm nhiều đến việc làm thế nào để khi hữu sự phải động viên được người dân. Liên quan đến chủ đề thảo luận, anh tìm hiểu khá kỹ tương quan giữa P&D, tức là tương quan giữa nỗ lực kiến tạo hệ thống các đối tác chiến lược của Việt Nam (Partnership) với việc thúc đẩy tiến trình dân chủ hóa bên trong đất nước (Democratization). Vâng, tại Quốc hội cũng như ở hội trường lớn, chúng tôi đã giải thích rất rõ ràng, để quản trị được các căng thẳng trên Biển Đông, đối với Việt Nam, ngoài khâu chuẩn bị “sức mạnh cứng”, việc xây dựng “sức mạnh mềm” là hết sức cần thiết. Mô hình “P&DOWN” ra đời từ bối cảnh ấy. Hẳn nhiên, P&D cần được đặt trên nền tảng của ba trụ cột “tương sinh, tương hỗ” khác là Luật pháp – Truyền thông – Kết nối (O—W—N). Đúng là cuộc chiến luật pháp và truyền thông giờ đây đã trở nên thời sự hơn bao giờ hết, khi mà cả hai nguyên thủ Việt Nam và Trung Quốc, tại Liên Hợp Quốc đã công khai “phản đòn” nhau trước công luận quốc tế. Lần đầu tiên ông Tập tuyên bố: “Quần đảo Tây Sa và Nam Sa (chỉ Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam) là thuộc chủ quyền của Trung Quốc từ thời cổ đại xa xưa”!? Chủ tịch Trương Tấn Sang đã thay mặt triệu triệu con tim người Việt ở trong nước và khắp mọi góc bể chân trời, kịp đáp trả: “Hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thực sự thuộc về Tổ quốc Việt Nam chúng tôi”. Chủ tịch Trương Tấn Sang nói tiếp: “Phía Trung Quốc trong những lần gặp gỡ phía Việt Nam thường nói rằng Hoàng Sa và Trường Sa là của họ, không có gì phải tranh cãi. Phía Việt Nam cũng khẳng định lại rằng Hoàng Sa và Trường Sa là của tổ tiên Việt Nam chúng tôi, không thể tranh cãi”.

Tại những buổi tiếp xúc với các nghị sỹ, dân biểu Nhật Bản trong Tòa nhà Quốc hội (Diet), các khía cạnh luật pháp quốc tế đã được nhiều diễn giả mổ sẻ kỹ lưỡng. Không ít nghị sỹ và dân biểu nêu câu hỏi, tại sao đến giờ này, Việt Nam vẫn chưa đưa Trung Quốc ra Tòa án Quốc tế, trong khi các chứng cứ về pháp lý ủng hộ các bạn? Có nghị sỹ còn so sánh Nhật Bản, Philipinnes với Việt Nam, tìm nguồn gốc chung gây ra những căng thẳng trên cả Hoa Đông lẫn Biển Đông. Các bạn Nhật khá tâm đắc với mô hình có cách phát âm na ná như hai từ “Bí Đao” trong tiếng Việt, để chỉ “P&DOWN” là 5 chữ cái trong tiếng Anh. Lúc đầu bạn nhầm tưởng là một pe-rơ-đam từ Hoa Kỳ hay của ASEAN. Đến khi biết đấy là sáng kiến do nhóm chúng tôi đưa ra, bạn chủ động đề xuất, tới đây nên tiếp tục hợp tác nghiên cứu giữa Viện Quốc tế Takoshoku với Viện Văn hóa Biển hay với Viện các Vấn đề Phát triển. Bạn có ý tưởng muốn mở rộng pe-rơ-đam này thành một mô thức có thể áp dụng để góp thêm phần quản lý căng thẳng trên cả Hoa Đông lẫn Biển Đông (ECS và SCS). Bạn cũng rất quan tâm đến các dự án “Chương trình minh triết bảo vệ Biển Đông”, “SEA-SEA-FORUM” (Diễn đàn Biển Đông Nam Á). Biết là để Liên Hợp Quốc chấp thuận đổi tên Nam Hải thành Biển Đông Nam Á còn mất thời gian dài dài. Nhưng để lãnh đạo Trung Quốc khỏi ngộ nhận Biển Đông (Nam Trung Hoa) thuộc chủ quyền của Trung Quốc vì có chữ “Hoa” trong đó (!), trước mắt, nên đẩy mạnh dự án này ra toàn khu vực và thế giới…

Đinh Hoàng Thắng (Tokyo—Hà Nội, Thu 2015)

VỀ HỘI LÀNG   8 tháng 3 Âm lịch hằng năm là ngày Hội làng truyền thống quê tôi. Năm nay ngày hội rơi vào 2 ngày Nhà nước quy định Quốc tang ...